Το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ). Ο οργανισμός προειδοποιεί ότι η επιστροφή σε μονομερείς εμπορικές πολιτικές θα συνεπαγόταν σημαντικό κόστος για την παγκόσμια οικονομία.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η οποία επαναλαμβάνει σχετική δήλωση της γενικής διευθύντριας του ΠΟΕ, Νγκόζι Οκόντζο-Ιουεάλα, «η παγκόσμια εμπορική πολιτική και ο ΠΟΕ αντιμετωπίζουν τις σοβαρότερες και διαρκέστερες αναταράξεις από τη δημιουργία του πολυμερούς εμπορικού συστήματος πριν από 80 χρόνια».
Η κατάσταση παραμένει αμετάβλητη, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει τον πόλεμο των τελωνειακών δασμών μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο 2025, εν μέσω αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, ειδικά στη Μέση Ανατολή.
Η επικεφαλής του ΠΟΕ εκφράζει ανησυχία για την αμφισβήτηση των εμπορικών κανόνων σε πρωτοφανή έκταση από την ίδρυση των πολυμερών θεσμών που εγγυώνται ανοικτό, σταθερό και προβλέψιμο παγκόσμιο εμπόριο.
Σύμφωνα με τον ΠΟΕ, τέσσερις βασικές δυναμικές δυσχεραίνουν τη συνεργασία μεταξύ των μελών: η κατακερματισμένη κατανομή της οικονομικής ισχύος, οι διαφοροποιημένες κρατικές παρεμβάσεις στις αγορές, οι αλλαγές στη φύση του εμπορίου – όπως η ψηφιοποίηση και οι περιβαλλοντικές πολιτικές – και η αύξηση των γεωπολιτικών εντάσεων.
Σενάρια για το μέλλον του παγκόσμιου εμπορίου
Προσομοιώσεις του ΠΟΕ για το 2050 δείχνουν ότι σε ένα σενάριο «κατακερματισμένου γεωπολιτικά κόσμου», το παγκόσμιο ΑΕΠ θα μειωθεί κατά 5,1% και οι εξαγωγές κατά 18,6% αν διασπαστεί το πολυμερές εμπορικό σύστημα σε γεωπολιτικά μπλοκ.
Εάν η πολυμερής συνεργασία αντικατασταθεί από ένα δίκτυο συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών και ο ΠΟΕ σταματήσει να λειτουργεί, το παγκόσμιο ΑΕΠ θα μειωθεί κατά 6,9% και οι εξαγωγές κατά 26,9%.
Αντίθετα, ενισχυμένη παγκόσμια συνεργασία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ κατά 2,9% και των εξαγωγών κατά 17,9%.
Ο ΠΟΕ επισημαίνει ότι το κόστος από τη διάβρωση των πολυμερών συναλλαγών δεν θα κατανέμεται ισότιμα, με τις μικρότερες και φτωχότερες οικονομίες να είναι πιο ευάλωτες.
Η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στο παγκόσμιο εμπόριο
Ο οργανισμός, που θα επικαιροποιήσει τις προβλέψεις του για το παγκόσμιο εμπόριο στις 8 Οκτωβρίου, παραμένει «το ουσιώδες γρανάζι του βασισμένου σε κανόνες παγκόσμιου εμπορικού συστήματος».
Σήμερα, το 72% του παγκόσμιου εμπορίου εμπορευμάτων βασίζεται σε δασμολογικές συμφωνίες που έχουν διαπραγματευτεί τα μέλη του ΠΟΕ, ποσοστό μειωμένο από το 80% πριν δύο χρόνια, γεγονός που καταδεικνύει τις προκλήσεις του συστήματος.
Ο επικεφαλής των οικονομολόγων του ΠΟΕ, Ρόμπερτ Στάιγκερ, σημειώνει ότι οι νέοι δασμοί και εμπορικοί περιορισμοί αφορούν πλέον το 11% των παγκόσμιων εισαγωγών, το υψηλότερο ποσοστό εδώ και πάνω από 15 χρόνια.
Κατά τον ίδιο, μέρος της «ανθεκτικότητας» του παγκόσμιου εμπορίου οφείλεται στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και στις εμπορικές ροές προϊόντων που σχετίζονται με αυτήν, όπως servers, βιομηχανικός εξοπλισμός και υπολογιστές.
Ο Στάιγκερ επισημαίνει ότι η ραγδαία ανάπτυξη των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συγκαλύπτει τη μείωση του παγκόσμιου εμπορίου που θα εμφανιζόταν σε άλλη περίπτωση. Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή παραμένει συγκεντρωμένη σε ορισμένες χώρες και ενδέχεται να αποκρύπτει διαφορετικές εμπορικές εξελίξεις ανά περιοχή.
Τέλος, εκφράζεται η εκτίμηση ότι η έκρηξη επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη ίσως δεν διατηρηθεί, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στους οικονομικούς και επιχειρηματικούς κύκλους, καθώς η θετική εικόνα του παγκόσμιου εμπορίου μπορεί να είναι προσωρινή.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
