Στην Κάλυμνο, το νησί που άλλοτε έσφυζε από σφουγγαράδικα και θαλάσσια δραστηριότητα, ο Μανώλης Κουτούζης αποτελεί ζωντανή μνήμη μιας εποχής που η σπογγαλιεία ήταν πηγή πλούτου αλλά και απώλειας. Στα 81 του χρόνια, συνεχίζει να εργάζεται ως έμπορος και επεξεργαστής φυσικών σφουγγαριών, μεταφέροντας τις εμπειρίες και τις μνήμες μιας βιομηχανίας που έχει σχεδόν εκλείψει.
Η σπογγαλιεία στην Κάλυμνο υπήρξε για αιώνες βασικός κλάδος της τοπικής οικονομίας, με τις οικογένειες να περνούν την τέχνη από γενιά σε γενιά. Όπως σημειώνει ο κ. Κουτούζης, το σφουγγάρι αποτέλεσε μοναδική πηγή πλούτου για το νησί σε δύσκολες εποχές, ενώ η ενασχόληση με το επάγγελμα σήμαινε συχνά μεγάλο προσωπικό ρίσκο. Πολλοί Καλύμνιοι έθεταν σε κίνδυνο τη ζωή τους, με αρκετές οικογένειες να θρηνούν απώλειες, καθώς οι καταδύσεις στα μεγάλα βάθη ήταν εξαιρετικά επικίνδυνες.
Η περίοδος από το 1950 έως τα μέσα της δεκαετίας του 1980 χαρακτηρίστηκε από οικονομική άνθηση για την Κάλυμνο, με τους σφουγγαράδες να απολαμβάνουν υψηλά εισοδήματα και το νησί να ζει σε ρυθμούς ευημερίας. Ο Μανώλης Κουτούζης ακολούθησε τα βήματα του πατέρα του, επεκτείνοντας το εμπόριο σφουγγαριών σε αγορές της Αμερικής, της Ιαπωνίας, της Ρωσίας και της Βόρειας Αφρικής. Οι διαπραγματεύσεις ήταν απαιτητικές, αλλά το εμπόριο συνέχισε να προσφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη.
Η εργασία των δυτών ήταν ιδιαίτερα απαιτητική και επικίνδυνη. Οι καλύτερες ποικιλίες σφουγγαριών βρίσκονταν σε μεγάλα βάθη, ενώ η διαδικασία συλλογής απαιτούσε αυστηρούς κανόνες και πειθαρχία. Παράλληλα, τα σφουγγάρια αποτελούσαν βασικό υλικό για τη βιομηχανία πορσελάνης σε χώρες όπως η Γερμανία και η Τσεχοσλοβακία, πριν αντικατασταθούν από συνθετικά προϊόντα.
Το 1986 αποτέλεσε σημείο καμπής για τον κλάδο, καθώς μια αδιευκρίνιστη ασθένεια προκάλεσε σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή των φυσικών πληθυσμών σφουγγαριών στη Μεσόγειο. Από τότε, η σπογγαλιεία στην Κάλυμνο περιορίστηκε δραματικά, με τους επαγγελματίες να στρέφονται σε νέες αγορές και δραστηριότητες, όπως ο τουρισμός.
Σήμερα, ο κ. Κουτούζης συνεχίζει να δραστηριοποιείται στον χώρο, προμηθεύοντας σφουγγάρια από τη Λιβύη και την Τυνησία, τα οποία επεξεργάζεται στην Κάλυμνο και εξάγει σε Ευρώπη και Ασία. Παρά την κυριαρχία των συνθετικών σφουγγαριών, το φυσικό σφουγγάρι διατηρεί τη μοναδικότητά του, τόσο ως προϊόν όσο και ως κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
