Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς έφθασε σήμερα στην Αρμενία, στο πλαίσιο περιοδείας που περιλαμβάνει επίσκεψη αύριο στο Αζερμπαϊτζάν.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να ενισχύσει την ειρηνευτική συμφωνία που υπεγράφη υπό την αιγίδα της μεταξύ των δύο χωρών του Νοτίου Καυκάσου και να προωθήσει το σχέδιο για έναν διαμετακομιστικό διάδρομο στην περιοχή.
Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη τόσο υψηλόβαθμου Αμερικανού αξιωματούχου στην Αρμενία, μια χώρα με παραδοσιακά στενούς δεσμούς με τη Ρωσία. Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο που η επιρροή της Μόσχας έχει εξασθενήσει μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Σύμφωνα με το γραφείο του Νικόλ Πασινιάν, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος αναμένεται να συναντηθεί σήμερα στο Γερεβάν με τον πρωθυπουργό της Αρμενίας, χωρίς να έχουν δοθεί περαιτέρω λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των συνομιλιών.
Μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψής του στην Αρμενία, ο Τζέι Ντι Βανς θα μεταβεί μεθαύριο στο Μπακού, την πρωτεύουσα του Αζερμπαϊτζάν, συνεχίζοντας την περιοδεία του στον Νότιο Καύκασο.
Η ειρηνευτική συμφωνία και ο διαμετακομιστικός διάδρομος
Η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν τον Αύγουστο στην Ουάσιγκτον συμφωνία υπό την αιγίδα του Ντόναλντ Τραμπ, με στόχο τον τερματισμό της μακροχρόνιας εδαφικής αντιπαράθεσης των δύο χωρών.
Η σύγκρουση αφορούσε το Ναγκόρνο Καραμπάχ, έναν ορεινό θύλακα που αποτέλεσε πεδίο δύο πολέμων — μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και το 2020. Το Αζερμπαϊτζάν ανέκτησε τον έλεγχο της περιοχής έπειτα από στρατιωτική επιχείρηση το 2023.
Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ είχε αναφέρει πρόσφατα ότι η επίσκεψη του αντιπροέδρου θα συμβάλει στο να προχωρήσουν οι «ειρηνευτικές προσπάθειες του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ» και να προωθηθεί η Διαδρομή Τραμπ για τη διεθνή ειρήνη και ευημερία (TRIPP), ένα σχέδιο διαμετακομιστικού διαδρόμου που φιλοδοξεί να ενισχύσει τη συνδεσιμότητα της περιοχής.
Η συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία ζώνης μεταφορών μέσω της Αρμενίας, η οποία θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακά του Ναχιτσεβάν. Ο διάδρομος αυτός αναμένεται να ενταχθεί σε μια ευρύτερη εμπορική διαδρομή Ανατολής-Δύσης, που θα ενώνει την Κεντρική Ασία και τη λεκάνη της Κασπίας με την Ευρώπη.
Αντιδράσεις και ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Παρότι οι λεπτομέρειες της επίσκεψης δεν έχουν γίνει γνωστές, η Ουάσιγκτον φαίνεται να επιδιώκει την ενίσχυση της διπλωματικής και οικονομικής παρουσίας της στον Νότιο Καύκασο.
Περίπου 20 αρμενικές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων απηύθυναν ανοικτή επιστολή στον Τζέι Ντι Βανς, ζητώντας του να θέσει το ζήτημα της απελευθέρωσης Αρμενίων κρατουμένων στο Μπακού. Παράλληλα, πρόσφυγες από το Καραμπάχ έχουν προγραμματίσει συγκέντρωση στο Γερεβάν με το ίδιο αίτημα.
Την περασμένη εβδομάδα, στρατοδικείο στο Μπακού καταδίκασε Αρμένιους αυτονομιστές του Καραμπάχ σε ποινές που φθάνουν έως και την ισόβια κάθειρξη, κρίνοντάς τους ενόχους για διεξαγωγή ενός «επιθετικού πολέμου».