Οι πολίτες του Καζακστάν προσέρχονται σήμερα στις κάλπες για το δημοψήφισμα σχετικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος, μια διαδικασία που οι αρχές παρουσιάζουν ως βήμα προς τον εκδημοκρατισμό της μεγαλύτερης οικονομίας της Κεντρικής Ασίας. Ωστόσο, ο νέος θεμελιώδης νόμος περιλαμβάνει διατάξεις που ενισχύουν την εξουσία του προέδρου Κάσιμ-Τζομάρτ Τοκάεφ.
Πρόκειται για το τρίτο δημοψήφισμα που οργανώνεται από τον κ. Τοκάεφ, ο οποίος παραμένει στην εξουσία σε ένα κράτος που αποτελεί σημαντικό εταίρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και παραδοσιακό σύμμαχο της Ρωσίας και της Κίνας.
Μετά τις ταραχές του Ιανουαρίου 2022, που στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 238 ανθρώπους, ο πρόεδρος, εκλεγμένος από το 2019, υποσχέθηκε να οικοδομήσει ένα πιο «δίκαιο» Καζακστάν και να προωθήσει τη φιλελευθεροποίηση του πολιτικού συστήματος.
Ο ίδιος δηλώνει ότι, μέσω των μεταρρυθμίσεών του, η χώρα θα «εγκαταλείψει επιτέλους το υπερπροεδρικό σύστημα» και θα εξελιχθεί σε «προεδρική δημοκρατία με ισχυρό κοινοβούλιο».
Αναθεώρηση με ενίσχυση των προεδρικών εξουσιών
Ο κ. Τοκάεφ υποστηρίζει πως η αναθεώρηση θα οδηγήσει σε «επανίδρυση του κρατικού μηχανισμού» και «αναδιανομή των εξουσιών», ωστόσο αρκετά άρθρα δείχνουν το αντίθετο. Ο νέος νόμος δίνει στον πρόεδρο τη δυνατότητα να διορίζει απευθείας αξιωματούχους σε καίριες θέσεις, όπως στην κεντρική τράπεζα, στις μυστικές υπηρεσίες και στο Συνταγματικό Δικαστήριο, χωρίς έγκριση της Γερουσίας, η οποία καταργείται.
Επιπλέον, αν το νέο κοινοβούλιο, το Κουρουλτάι, απορρίψει δύο φορές διορισμούς, ο πρόεδρος θα μπορεί να το διαλύσει και να κυβερνά προσωρινά με προεδρικά διατάγματα.
Η ελευθερία της έκφρασης θα υπόκειται πλέον σε περιορισμούς ώστε να μην «υπονομεύει την ηθικότητα της κοινωνίας ή τη δημόσια τάξη», ενώ θα διευκολύνεται η απαγόρευση διαδηλώσεων.
Περιορισμένη προεκλογική εκστρατεία και νέα θεσμικά μέτρα
Η υιοθέτηση του νέου Συντάγματος θεωρείται σχεδόν βέβαιη, μετά από μια σύντομη εκστρατεία ενός μήνα και ταχεία ψήφιση των τροποποιήσεων μέσα σε δύο εβδομάδες. Όπως και σε άλλες κεντρασιατικές δημοκρατίες, οι ψηφοφορίες μοιάζουν να επικυρώνουν αποφάσεις του προέδρου, παρά τις διακηρύξεις περί ρήξης με το αυταρχικό παρελθόν.
Μεταξύ των καινοτομιών του νέου Συντάγματος συγκαταλέγεται η καθιέρωση αξιώματος αντιπροέδρου, ο οποίος θα θεωρείται πιθανός διάδοχος του κ. Τοκάεφ, που πλησιάζει τα 73 χρόνια χωρίς να έχει υποδείξει ποιος θα τον διαδεχθεί.
Κινητοποίηση και περιορισμοί
Για να εξασφαλιστεί συμμετοχή άνω του 50%, οι αρχές κινητοποίησαν διασημότητες, κυρίως από τον χώρο του αθλητισμού, καθώς και εργαζόμενους στους στρατηγικούς τομείς του πετρελαίου, των ορυχείων και των μεταλλείων.
Όσοι άσκησαν κριτική στις συνταγματικές αλλαγές μέσω κοινωνικών δικτύων κλήθηκαν από την αστυνομία, ενώ κάποιοι τέθηκαν υπό προσωρινή κράτηση. Δημοσιογράφοι που δημοσίευσαν αποτελέσματα δημοσκοπήσεων δέχθηκαν πρόστιμα, γεγονός που υπογραμμίζει τα στενά όρια της ελευθερίας έκφρασης στη χώρα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
