Σε μια υπόθεση που αναδεικνύει τη συνεχιζόμενη συρρίκνωση των ελευθεριών στο Χονγκ Κονγκ, δύο ακτιβιστές για τη δημοκρατία, ο 69χρονος Λι Τσουκ-γιαν και η 41χρονη Τσόου Χάνγκ-τουνγκ, κρίθηκαν ένοχοι για υποκίνηση εξέγερσης. Η απόφαση ελήφθη σε δίκη που παρακολουθείται στενά από τη διεθνή κοινότητα, με φόντο τις πολιτικές εξελίξεις μετά την επιβολή του νόμου περί εθνικής ασφάλειας το 2020.
Το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο αποτελούσαν τις μοναδικές περιοχές στην Κίνα όπου επιτρεπόταν η δημόσια μνήμη για τα γεγονότα της Πλατείας Τιενανμέν του 1989. Ωστόσο, από την εφαρμογή του νόμου περί εθνικής ασφάλειας, τέτοιες εκδηλώσεις έχουν ουσιαστικά απαγορευτεί.
Μετά την ανακοίνωση της ετυμηγορίας, η Ταϊβάν κάλεσε την Κίνα να σταματήσει τις πολιτικές διώξεις, ενώ το Συμβούλιο Ηπειρωτικών Υποθέσεων ζήτησε την άμεση απελευθέρωση των κρατουμένων. Παράλληλα, η Γαλλία και η Γερμανία εξέφρασαν τη βαθιά τους λύπη για την καταδικαστική απόφαση και ζήτησαν επίσης την άμεση απελευθέρωση των δύο ακτιβιστών.
Οι Λι Τσουκ-γιαν και Τσόου Χάνγκ-τουνγκ υπήρξαν επικεφαλής της Συμμαχίας του Χονγκ Κονγκ, μιας οργάνωσης που διοργάνωνε τις ετήσιες εκδηλώσεις μνήμης στο Πάρκο Βικτόρια, πριν διαλυθεί. Το δικαστήριο τους έκρινε ένοχους επειδή «υποκίνησαν άτομα να οργανώσουν ή να συμμετάσχουν σε ενέργειες με παράνομα μέσα με στόχο την ανατροπή της εξουσίας του Κράτους», σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση.
Η ποινή θα ανακοινωθεί σε μεταγενέστερο χρόνο, ενώ τα επιχειρήματα των καταδικασθέντων θα εξεταστούν την επόμενη εβδομάδα. Το δικαστήριο επισήμανε ότι η συνέχιση της διεκδίκησης «του τέλους του καθεστώτος του ενός και μοναδικού κόμματος» μετά την έναρξη ισχύος του νόμου περί εθνικής ασφαλείας συνιστά παραβίαση του κινεζικού συντάγματος, ακόμα και αν δεν υπήρξε προώθηση βίας.
Οι κατηγορίες επισύρουν ποινές κάθειρξης έως 10 ετών. Οι δύο ακτιβιστές παραμένουν φυλακισμένοι από το 2021 και παρέμειναν σιωπηλοί κατά την ανακοίνωση της απόφασης. Ένας τρίτος ακτιβιστής, ο 74χρονος Αλμπερτ Χο, δήλωσε ένοχος, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της ποινής του.
Η Τσόου Χάνγκ-τουνγκ, η οποία υπερασπίστηκε τον εαυτό της στη δίκη, περιέγραψε μέσω του blog της τις αλλαγές στη μεταχείρισή της εντός της φυλακής. Σύμφωνα με τα λεγόμενά της, πλέον της επιβάλλονται αυστηρότερα μέτρα περιορισμού κατά τη μεταγωγή της.
Ο εκπρόσωπος της Διεθνούς Αμνηστίας, Φερνάντο Τσουνγκ, χαρακτήρισε την απόφαση εξοργιστική, υπογραμμίζοντας ότι σηματοδοτεί νέα φάση στην προσπάθεια διαγραφής της κληρονομιάς του ακτιβισμού. Αντίστοιχα, η Elaine Pearson, διευθύντρια της Human Rights Watch για την Ασία, επεσήμανε ότι «έφεραν στο φως τον φόβο που διατηρεί η κινεζική κυβέρνηση μπροστά στην ανάμνηση των δικών της ωμοτήτων».
Η Urania Chiu, καθηγήτρια Δικαίου στο πανεπιστήμιο Oxford Brookes, τόνισε ότι η δίκη στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα στην κοινωνία των πολιτών: κάθε κριτική προς το κράτος, ακόμα και ειρηνική, πλέον δεν γίνεται ανεκτή στο Χονγκ Κονγκ.
Σύμφωνα με τις αρχές, συνολικά 415 άτομα έχουν συλληφθεί για λόγους που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια, εκ των οποίων οι 185 έχουν καταδικαστεί.