ΓΔ: 888.26 0.63% Τζίρος: 66.20 εκ. € Τελ. ενημέρωση: 17:20:00 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ
Φώτο: Shutterstock

ΔΝΤ: Γιατί δεν απειλεί τις οικονομίες μια αναζωπύρωση πληθωρισμού

Υπερβολικοί οι φόβοι για υπερθέρμανση της αμερικανικής οικονομίας λόγω του «πακέτου Μπάιντεν». Η επικεφαλής οικονομολόγος του Ταμείου εξηγεί γιατί θα παραμείνει υπό έλεγχο ο πληθωρισμός παγκοσμίως.

«Φρέναρε» των αμερικανικών μετοχών αυτή την εβδομάδα, καθώς οι επενδυτές αρχίζουν να ανησυχούν για πιθανή έξαρση των πληθωριστικών πιέσεων, που θα προκαλούσε και την αύξηση στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, θέτοντας σε αμφισβήτηση τις υψηλές αποτιμήσεις στη Wall Street.

Το ερώτημα που τίθεται, ύστερα από πολλά χρόνια, είναι αν μπορεί ο πληθωρισμός να επανέλθει στο προσκήνιο ως μια σοβαρή απειλή για τις οικονομίες και τις αγορές, καθώς τα τεράστια πακέτα στήριξης για την περίοδο της πανδημίας, από τα κράτη και τις κεντρικές τράπεζες, γεννούν φόβους για υπερθέρμανση μετά τη λήξη της πανδημίας και επαναφορά στο προσκήνιο, ύστερα από πολλά χρόνια, των πληθωριστικών πιέσεων.

Η επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Γκίτα Γκόπινατ, σε νέο άρθρο της εμφανίζεται καθησυχαστική: ο πληθωρισμός δεν πρόκειται να κάνει απειλητική εμφάνιση στην παγκόσμια οικονομία στο ορατό μέλλον, καθώς υπάρχουν σοβαροί διαρθρωτικοί παράγοντες που συμβάλλουν στον έλεγχο των πληθωριστικών πιέσεων, ενώ μεγάλη σημασία έχει η κατοχυρωμένη αξιοπιστία των κεντρικών τραπεζών.

Όπως γράφει η Γκόπινατ,

Μετά το τέλος του περασμένου έτους με απροσδόκητα μεγάλη επιτυχία του εμβολίου και με ελπίδες ότι η πανδημία και η οικονομική αγωνία που προκάλεσε θα υποχωρήσουν, ξυπνήσαμε στην πραγματικότητα των νέων παραλλαγών του ιού και στον απρόβλεπτο, ελικοειδή δρόμο που μπορεί να οδηγήσει τον κόσμο στην πτώση.

Κάτι παρόμοιο συνέβη και με τη συζήτηση για τον πληθωρισμό. Στο τέλος του περασμένου έτους, μετά από μια ιστορική κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομίας που εκτιμάται σε -3,5%, ο πληθωρισμός ήταν κάτω από το στόχο στο 84% των χωρών. Αυτό αναμενόταν να επιτρέψει τη συνέχιση των χαμηλών επιτοκίων και των κυβερνητικών δαπανών για τη στήριξη της ανάπτυξης, ιδίως στις προηγμένες οικονομίες. Το σχέδιο των ΗΠΑ για επιπλέον 1,9 τρισ. δολάρια δημοσιονομικών δαπανών αμφισβήτησε αυτή την άποψη, με πολλούς οικονομολόγους να εγείρουν ανησυχίες για μια υπερθέρμανση της οικονομίας που θα μπορούσε να ωθήσει τον πληθωρισμό πολύ πάνω από τους στόχους των κεντρικών τραπεζιτών.

Τα στοιχεία των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών καθιστούν απίθανο, ακόμη και με το προτεινόμενο δημοσιονομικό πακέτο, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βιώσουν μια απότομη αύξηση των πιέσεων στις τιμές που ωθεί επίμονα τον πληθωρισμό πολύ πάνω από το στόχο του 2% της Fed. Παρά τις μεγάλες διακυμάνσεις στο ποσοστό ανεργίας των ΗΠΑ από 10% το 2009 σε 3,5% το 2019, ο πληθωρισμός παρέμεινε εξαιρετικά σταθερός, ακόμη και καθώς οι μισθοί αυξήθηκαν. Τα κενά απασχόλησης στις ΗΠΑ είναι μεγάλα και υποτιμημένα από το ονομαστικό ποσοστό ανεργίας. Η προκαταρκτική μας εκτίμηση είναι ότι το προτεινόμενο πακέτο των ΗΠΑ, που ισοδυναμεί με το 9% του ΑΕΠ, θα αυξήσει το ΑΕΠ των ΗΠΑ κατά 5% έως 6% σε τρία χρόνια. Ο πληθωρισμός, όπως μετρήθηκε από τον προτιμώμενο δείκτη της Fed, θα έφτανε περίπου το 2,25%, κάτι που δεν πρέπει να ανησυχεί και, πράγματι, θα βοηθούσε στην υποστήριξη της επίτευξης των στόχων που περιγράφονται στο πλαίσιο πολιτικής της Fed.

Ποιοι παράγοντες κρατούν υπό έλεγχο τον πληθωρισμό

Πολλοί διαρθρωτικοί παράγοντες αποτελούν τη βάση αυτής της ασθενέστερης σχέσης μεταξύ πληθωρισμού και οικονομικής δραστηριότητας σε πολλές χώρες.

  1. Ένας τέτοιος παράγοντας είναι η παγκοσμιοποίηση που έχει οδηγήσει σε περιορισμένο πληθωρισμό σε εμπορεύσιμα αγαθά και ακόμη και σε ορισμένες υπηρεσίες. Σε αυτήν την κρίση, παρά το ότι υπήρξαν ορισμένες πρώιμες διαταραχές, οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού έχουν επιδείξει ανθεκτικότητα και ευκινησία, και η διακίνηση εμπορευμάτων έχει ανακάμψει, ξεπερνώντας τα προ-πανδημικά επίπεδα. Σημαντικό αναξιοποίητο δυναμικό παραμένει στην παγκόσμια οικονομία, με περισσότερες από 150 χώρες να προβλέπεται να έχουν χαμηλότερα κατά κεφαλήν εισοδήματα το 2021 σε σχέση με το 2019.
  2. Δεύτερος παράγοντας είναι η αυτοματοποίηση η οποία, μαζί με τις σχετικές μειώσεις της τιμής των κεφαλαιουχικών αγαθών, εμπόδισε σε μεγάλο βαθμό τη μεταφορά των υψηλότερων μισθών στις τιμές. Αυτή η κρίση είναι πιθανό να επιταχύνει αυτή την τάση.
  3. Μια άλλη διαρθρωτική τάση των τελευταίων δεκαετιών είναι η δεσπόζουσα θέση στην παγκόσμια αγορά από επιχειρήσεις με υψηλά περιθώρια κέρδους. Αυτό επέτρεψε σε αυτές τις εταιρείες να απορροφήσουν υψηλότερο κόστος χωρίς να αυξήσουν τις τιμές, όπως παρατηρήθηκε μετά την αύξηση των δασμών των ΗΠΑ. Η κρίση αυτή θα μπορούσε πιθανώς να αυξήσει το μερίδιο αγοράς των επιχειρήσεων αυτών, καθώς οι μικρότερες επιχειρήσεις επλήγησαν περισσότερο από τις μεγάλες επιχειρήσεις από την ύφεση που σχετίζεται με την πανδημία.
  4. Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι ότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό παρέμειναν σε γενικές γραμμές σταθερές όσον αφορά τους στόχους που έθεσαν οι κεντρικές τράπεζες, χάρη στην ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών και την αξιοπιστία των πολιτικών τους. Αυτή η αξιοπιστία είχε επίσης ως αποτέλεσμα, ακόμη και με υψηλά κρατικά χρέη, να μην υπάρχει καμία προσδοκία ότι η νομισματική πολιτική θα δώσει προτεραιότητα στη διατήρηση του κόστους δανεισμού της κυβέρνησης σε χαμηλά επίπεδα με ανοχή στον υψηλό πληθωρισμό. Για παράδειγμα, το δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας ήταν κατά μέσο όρο πάνω από το 200% του ΑΕΠ από το 2009, ωστόσο ο πληθωρισμός στην Ιαπωνία ήταν κατά μέσο όρο μόλις 0,3% την τελευταία δεκαετία.

Κίνδυνοι και ανάγκη επαγρύπνησης

Τίποτα από αυτά δεν μειώνει, ωστόσο, την ανάγκη τήρησης υγιών αρχών κατά την άσκηση της πολιτικής. Πρώτον, παρόλο που υπάρχει περιορισμένος κίνδυνος απότομης αύξησης του πληθωρισμού, οι καλά στοχευμένες δημόσιες δαπάνες θα επιφέρουν την ίδια βελτίωση στην απασχόληση και την παραγωγή, αλλά με πολύ μικρότερη συσσώρευση χρέους, αφήνοντας περισσότερο χώρο για μελλοντικές δαπάνες που θα έχουν υψηλή κοινωνική απόδοση. Οι δημόσιες επενδύσεις υψηλής ποιότητας θα αυξήσουν τη δυνητική παραγωγή, θα αυξήσουν τη ζήτηση και θα πρέπει να είναι κεντρικής σημασίας για μια ολοκληρωμένη στρατηγική μετριασμού της κλιματικής αλλαγής για τον μετριασμό των καταστροφικών κινδύνων από την κλιματική αλλαγή.

Δεύτερον, επειδή πρόκειται για αβέβαιους καιρούς χωρίς σχεδόν κανένα παραλληλισμό στην ιστορία, η παρέκταση από το παρελθόν είναι επικίνδυνη. Λόγω των έκτακτων μέτρων πολιτικής το 2020, συμπεριλαμβανομένων των δημοσιονομικών δαπανών των χωρών της G7 που ανήλθαν σε 14% του ΑΕΠ –πολύ πάνω από το σωρευτικό 4% του ΑΕΠ που δαπανήθηκε κατά τα έτη 2008-2010– τα ποσοστά αποταμίευσης των νοικοκυριών στις προηγμένες οικονομίες βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα πολλών ετών και οι πτωχεύσεις είναι κατά 25% χαμηλότερες από ό,τι πριν από αυτήν την πανδημία. Καθώς η προστασία από τα εμβόλια γίνεται ευρέως διαδεδομένη, η συσσωρευμένη ζήτηση θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρή ανάκαμψη και να τεθούν σε αμφισβήτση οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό με βάση στοιχεία των τελευταίων δεκαετιών. Από την άλλη, οι πτωχεύσεις μπορεί απλώς να έχουν καθυστερήσει και η ενδεχόμενη αύξησή τους θα μπορούσε να περιορίσει την εμπιστοσύνη και να αποδυναμώσει τον πληθωρισμό και να οδηγήσει σε περαιτέρω απώλειες θέσεων εργασίας.

Τέλος, υπάρχει ο κίνδυνος αναταράξεων στις αγορές που θα μπορούσε να προκληθεί από την ανακάλυψη νέων παραλλαγών του ιού, παροδικές διακυμάνσεις του πληθωρισμού ή την πιθανότητα οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια νωρίτερα από το αναμενόμενο. Μια τέτοια αντίδραση της αγοράς θα μπορούσε να καταστήσει  πιο σφικτές τις συνθήκες παγκόσμιας χρηματοδότησης με απροσδόκητους τρόπους. Ενώ οι κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για να αλλάξουν την πορεία της πανδημίας, μπορούν και πρέπει να προλάβουν την πιθανότητα απότομης αύξησης του κόστους δανεισμού. Μπορούν να το κάνουν αυτό με έγκαιρη και σαφή επικοινωνία των προθέσεών τους.

Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

artificial intelligence, AI, texniti noimosini
ΔΙΕΘΝΗ

ΔΝΤ: Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αυξήσει τις ανισότητες

Η αυτοματοποίηση μέσω της χρήσης ρομπότ, η δημιουργία ισχυρών data centers και δικτύων διευρύνουν τις ανισότητες μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών, στρέφοντας περισσότερες επενδύσεις σε ανεπτυγμένες χώρες.
Eurozone, Evrozoni, Germany, Germania, Euro
ΔΙΕΘΝΗ

Ξεπέρασε τις προβλέψεις η ανάπτυξη της οικονομίας στην ευρωζώνη με 2%

Την ισχυρότερη ανάκαμψη από τις μεγάλες οικονομίες κατέγραψε η Ιταλία που ενισχύθηκε κατά 2,8% ενώ η χαλάρωση των περιορισμών έδωσε ώθησε 4,9% στην ανάπτυξη της Πορτογαλίας. Μικρότερη των προβλέψεων η άνοδος της γερμανικής οικονομίας.
ΔΙΕΘΝΗ

Η Κίνα γυρίζει στον σοσιαλισμό και φέρνει τριγμούς στα χρηματιστήρια

Σοκ προκάλεσε η απαγόρευση κερδών στην ιδιωτική εκπαίδευση και χάθηκαν 800 δισ. δολ. σε τρεις ημέρες. Εσπευσμένη παρέμβαση του Πεκίνου για να σταματήσει η πτώση. Τι κρύβει η επιστροφή στον σοσιαλισμό.
ΔΙΕΘΝΗ

ΔΝΤ: Ανάκαμψη δύο ταχυτήτων στην παγκόσμια οικονομία

Εμπόδιο για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες η καθυστέρηση στους εμβολιασμούς, ενώ οι ανεπτυγμένες βελτιώνουν τη θέση τους. Το Ταμείο αναθεώρησε ανοδικά τις προβλέψεις για τις ΗΠΑ αναμένοντας ανάπτυξη 7%.