Η Βανέσα Σπρινγκορά μίλησε στο Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, στην αίθουσα Auditorium Theo Angelopoulos, για τη σχέση που είχε ως έφηβη 14 ετών με τον Γάλλο συγγραφέα Γκαμπριέλ Ματζνέφ, τότε 49 ετών. Η Γαλλίδα εκδότρια, συγγραφέας και σκηνοθέτιδα αναφέρθηκε στο αυτοβιογραφικό της βιβλίο «Συναίνεση» (Le consentement), που κυκλοφόρησε το 2020, στο οποίο καταγράφει και καταγγέλλει την ανάρμοστη αυτή σχέση.
Η Σπρινγκορά, σήμερα 53 ετών, μίλησε για το ιστορικό και ιδεολογικό πλαίσιο της δεκαετίας του 1970 στη Γαλλία, περιγράφοντας τη δική της εμπειρία ως θύμα και τη διαδικασία συγγραφής του βιβλίου. Μετέφερε τη σύγκρουση ανάμεσα στην προσωπική μνήμη και τη συλλογική ευθύνη, υπογραμμίζοντας την ανάγκη αποκατάστασης της αλήθειας απέναντι σε μια κοινωνία που σιωπούσε επί δεκαετίες.
Η κοινωνία, η μητέρα και η σιωπή
Η συγγραφέας αναφέρθηκε στη δική της «συναίνεση», αλλά και σε εκείνη της μητέρας της, της γαλλικής κοινωνίας και της λογοτεχνικής ελίτ, που για χρόνια μπέρδευε την ελευθερία με την άρνηση κάθε ηθικού και νομικού ορίου. Μίλησε για το τραύμα της, το κίνημα #MeToo, τον γιο της, τη ζωή της και την πατριαρχία, τονίζοντας πως το βιβλίο της συνέβαλε σε αλλαγές στην ηλικία συναίνεσης στη Γαλλία.
«Η δεκαετία του ’70 στη Γαλλία ήταν μία δεκαετία ηθικά διαστροφική», είπε, εξηγώντας ότι ο Γκαμπριέλ Ματζνέφ είχε δημοσιεύσει κείμενο υπέρ της αποποινικοποίησης των σχέσεων ενηλίκων με ανηλίκους, το οποίο υπέγραψαν γνωστοί διανοούμενοι, μεταξύ άλλων ο Ρολάν Μπαρτ και η Σιμόν ντε Μπουβουάρ. Η ίδια επισήμανε πως η μητέρα της, αν και αντιλήφθηκε τη φύση της σχέσης, δεν αντέδρασε, γεγονός που η Σπρινγκορά δεν μπόρεσε να της συγχωρήσει για πολλά χρόνια.
Το τραύμα και η συγγραφή
Η συγγραφέας εξήγησε ότι η συγγραφή του βιβλίου ήταν για εκείνη μια πράξη δικαιοσύνης και αυτογνωσίας. «Ήταν πολύ σημαντικό για μένα να μπορέσω να αποκαλύψω αυτή την ιστορία στο γιο μου», ανέφερε, σημειώνοντας πως για χρόνια δεν είχε μιλήσει σε κανέναν για όσα βίωσε. «Έγραψα μια φράση στο βιβλίο που επαναλαμβάνεται: ήμουν για πάντα δεκατεσσάρων ετών», είπε χαρακτηριστικά.
Η Σπρινγκορά περιέγραψε τη δυσκολία να μιλήσει στον γιο της για το παρελθόν της, καθώς και το άγχος που ένιωθε ως μητέρα. Όπως είπε, η εξομολόγηση αυτή τους έφερε πιο κοντά και βοήθησε τον γιο της να κατανοήσει καλύτερα την ευαλωτότητά της.
Η κοινωνική αντίδραση και ο φόβος
Αναφέρθηκε στις αντιδράσεις των συμμαθητών της, που την αντιμετώπισαν ως «ένοχη» και όχι ως θύμα, αναπαράγοντας το αφήγημα της ενοχοποίησης των θυμάτων. Όπως σημείωσε, πολλοί έφηβοι επαναλάμβαναν τα στερεότυπα των ενηλίκων, κατηγορώντας τα θύματα για την κακοποίηση που υπέστησαν.
Η συγγραφέας αποκάλυψε ότι αρχικά προσπάθησε να γράψει το βιβλίο σε τρίτο πρόσωπο, επηρεασμένη από τη «Λολίτα» του Ναμπόκοφ, αλλά τελικά αποφάσισε να το γράψει σε πρώτο πρόσωπο, μια επιλογή που χαρακτήρισε δύσκολη αλλά απελευθερωτική. «Ήθελα να γράψω την ιστορία της Λολίτα, αλλά από το βλέμμα της μικρής γυναίκας», είπε.
Η ψυχοθεραπεία και η αλλαγή
Η Σπρινγκορά ανέφερε ότι η ψυχοθεραπεία τη βοήθησε να αντιμετωπίσει το παρελθόν της και να ζήσει με αυτό. Ευχαρίστησε τον σύντροφό της, τον οποίο χαρακτήρισε «εξαιρετικό» και «υπέροχο», καθώς τη στήριξε στη συγγραφή του βιβλίου.
Η συγγραφέας υπογράμμισε ότι το έργο της συνέβαλε σε θεσμικές αλλαγές στη Γαλλία, καθώς αυξήθηκε ο χρόνος παραγραφής για σεξουαλικά εγκλήματα σε 48 χρόνια. Επισήμανε επίσης ότι, αν και ο Ματζνέφ δεν φυλακίστηκε ποτέ, τα βιβλία του αποσύρθηκαν από την κυκλοφορία, γεγονός που θεωρεί ένα βήμα δικαιοσύνης.
Η πατριαρχία και η θέση της γυναίκας
Η Σπρινγκορά σχολίασε πως η γαλλική κοινωνία παραμένει πατριαρχική, επισημαίνοντας ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να στερούνται πλήρους ισότητας. «Δεν θέλω να αντικαταστήσω την πατριαρχία με τη μητριαρχία, αλλά να υπάρξει πραγματική ισότητα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι γυναίκες πρέπει να στηρίζουν η μία την άλλη και να προβάλλουν τα έργα των γυναικών δημιουργών.
Όπως είπε, «πίσω από την ευγένεια της Γαλλίας κρύβονται οι Γαλάτες», περιγράφοντας μια κοινωνία που εξακολουθεί να παλεύει με τα κατάλοιπα της ανισότητας. Ωστόσο, τόνισε ότι υπάρχουν γυναίκες που αντιδρούν και δείχνουν αλληλεγγύη, ιδιαίτερα απέναντι στα φαινόμενα γυναικοκτονιών και ενδοοικογενειακής βίας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news