Η χρήση ψυχοδραστικών ναρκωτικών για ψυχαγωγικούς σκοπούς, όπως κάνναβη, κοκαΐνη και αμφεταμίνες, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, ακόμη και σε νεότερους ανθρώπους, σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ. Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από περισσότερα από 100 εκατομμύρια άτομα.
Το εγκεφαλικό επεισόδιο παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, καθώς αποτελεί την τρίτη κύρια αιτία θανάτου και αναπηρίας. Ωστόσο, θεωρείται πάθηση που σχετίζεται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, όπως η διατροφή, η σωματική αδράνεια και οι συνήθειες του τρόπου ζωής.
Το 2024, το 8,8% των ενηλίκων ηλικίας 16 έως 59 ετών στην Αγγλία και την Ουαλία —περίπου 2,9 εκατομμύρια άτομα— ανέφεραν χρήση νόμιμων ή παράνομων ουσιών για ψυχαγωγικούς λόγους μέσα στο προηγούμενο έτος. Παράλληλα, στοιχεία από τις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ότι περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους άνω των 12 ετών έχουν κάνει τουλάχιστον μία φορά χρήση ουσιών όπως κοκαΐνη, κάνναβη και οπιούχα.
Αυξημένος κίνδυνος εγκεφαλικού από κοκαΐνη και αμφεταμίνες
Οι ερευνητές του Τμήματος Κλινικών Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ πραγματοποίησαν μετα-ανάλυση μελετών με δείγμα άνω των 100 εκατομμυρίων ανθρώπων. Όπως δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Stroke, η χρήση κοκαΐνης και αμφεταμινών συνδέθηκε με περίπου διπλάσιο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Συγκεκριμένα, η κοκαΐνη αύξησε τον κίνδυνο κατά 96% και οι αμφεταμίνες κατά 122%, ενώ η χρήση κάνναβης αύξησε τον κίνδυνο κατά περίπου 37%. Δεν εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ χρήσης οπιοειδών και κινδύνου εγκεφαλικού.
Σε άτομα κάτω των 55 ετών, η χρήση αμφεταμινών σχεδόν τριπλασίασε τον κίνδυνο εγκεφαλικού (αύξηση 174%), ενώ η κοκαΐνη τον αύξησε κατά 97% και η κάνναβη κατά 14%.
Γενετική ανάλυση και αιτιώδεις συσχετίσεις
Για περαιτέρω διερεύνηση, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τη στατιστική μέθοδο Μεντελιανή τυχαιοποίηση, η οποία εξετάζει γενετικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με παράγοντες κινδύνου και επιτρέπει την εκτίμηση πιθανών αιτιωδών σχέσεων.
Η ανάλυση έδειξε ότι οι διαταραχές χρήσης κοκαΐνης συνδέονται ιδιαίτερα με εγκεφαλική αιμορραγία και καρδιοεμβολικό εγκεφαλικό επεισόδιο, όπου θρόμβος αίματος σχηματίζεται στην καρδιά και μεταφέρεται στον εγκέφαλο. Οι διαταραχές χρήσης κάνναβης συνδέθηκαν με αυξημένο συνολικό κίνδυνο εγκεφαλικού, ειδικά σε επεισόδια που σχετίζονται με μεγάλες αρτηρίες.
Η προβληματική κατανάλωση αλκοόλ φάνηκε επίσης να αυξάνει τον κίνδυνο τόσο για καρδιοεμβολικό εγκεφαλικό όσο και για εγκεφαλικά που σχετίζονται με μεγάλες αρτηρίες, ενώ ο εθισμός στο αλκοόλ ενίσχυσε τον συνολικό κίνδυνο.
Πιθανοί μηχανισμοί πρόκλησης εγκεφαλικού
Οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να εφαρμόσουν τη μέθοδο της Μεντελιανής τυχαιοποίησης για τις αμφεταμίνες, λόγω έλλειψης επαρκών γενετικών δεδομένων. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι οι ουσίες αυτές ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού μέσω μηχανισμών όπως η απότομη αύξηση της αρτηριακής πίεσης, οι σπασμοί, η στένωση των αγγείων και οι διαταραχές καρδιακού ρυθμού.
Επιπλέον, η αυξημένη πήξη του αίματος —ιδίως στην περίπτωση της κάνναβης— και η φλεγμονή ή αγγειίτιδα, που συνδέεται κυρίως με τις αμφεταμίνες, αποτελούν παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν τόσο ισχαιμικά όσο και αιμορραγικά εγκεφαλικά επεισόδια.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news