Η μοναξιά των ηλικιωμένων στις μεγαλουπόλεις εξελίσσεται σε ένα από τα πιο ανησυχητικά κοινωνικά φαινόμενα της εποχής, όπως επισημαίνουν ειδικοί και στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας βιώνουν ολοένα και εντονότερα την απομόνωση, ενώ η αστικοποίηση και οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής καθιστούν τη μοναχικότητα ακόμη πιο σκληρή πραγματικότητα.
Η μοναξιά στην πόλη και ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
«Είναι παντού δύσκολα για τους ηλικιωμένους, όμως στη μεγαλούπολη είναι ακόμη δυσκολότερα, γιατί είναι πιο έντονη η μοναχικότητα», αναφέρει η Αικατερίνη Κουτετέ, αντιδήμαρχος Κέντρων Ανοιχτής Προστασίας Ηλικιωμένων του δήμου Νέας Σμύρνης. Όπως σημειώνει, μετά την πανδημία του covid αυξήθηκε η ανασφάλεια και ο ατομισμός, ενώ η ψυχολογική πίεση στους ηλικιωμένους εντάθηκε.
Τα ΚΑΠΗ αποτελούν στηρίγματα για την κοινωνικότητα και τη φροντίδα των ηλικιωμένων. Στη Νέα Σμύρνη λειτουργούν πέντε κέντρα, με δράσεις που ενισχύουν την ενεργό συμμετοχή και την ψυχική υγεία των μελών τους. Ο δήμος παρέχει ιατρικές υπηρεσίες, ψυχολογική υποστήριξη και προγράμματα πρόληψης, όπως τεστ άνοιας και οδοντιατρικούς ελέγχους, με υψηλή συμμετοχή.
Η αντιδήμαρχος υπογραμμίζει επίσης τη σημασία του προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι», το οποίο υποστηρίζει περίπου 50 μοναχικούς ηλικιωμένους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες μετακίνησης και αυτοεξυπηρέτησης. Παρά τη μεγάλη ανάγκη, οι προσλήψεις προσωπικού παραμένουν περιορισμένες.
Η συμμετοχή στις δραστηριότητες των ΚΑΠΗ είναι εντυπωσιακή: πάνω από 600 άτομα στη γυμναστική και 500 στις εκδρομές. Παράλληλα, τα προγράμματα ψηφιακής εκπαίδευσης γνωρίζουν μεγάλη επιτυχία, καθώς οι ηλικιωμένοι δείχνουν ενδιαφέρον να εξοικειωθούν με την τεχνολογία και να παραμείνουν ενεργοί πολίτες.
Η Ελλάδα και η πρόκληση της τρίτης ηλικίας
Η κοινωνική λειτουργός Λουκία Τσάκωνα από τον δήμο Νέας Σμύρνης επισημαίνει πως «οι ηλικιωμένοι στις μεγάλες αστικές περιοχές αντιμετωπίζουν καθημερινά πολλαπλές προκλήσεις, από τη χρήση των μέσων μεταφοράς έως τον ψηφιακό αποκλεισμό». Όπως αναφέρει, η σταδιακή περιθωριοποίηση επηρεάζει άμεσα τη σωματική και ψυχική τους υγεία.
Η ίδια θεωρεί ότι «η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα φιλική προς την τρίτη ηλικία», λόγω των ελλείψεων στις υποδομές, των χαμηλών συντάξεων και της περιορισμένης κοινωνικής φροντίδας. Προειδοποιεί ότι η δημογραφική γήρανση θα επιδεινώσει τις προκλήσεις, καθιστώντας τους ηλικιωμένους ακόμη πιο ευάλωτους.
Όσον αφορά την τεχνολογία, η κ. Τσάκωνα τονίζει πως η ψηφιοποίηση βασικών υπηρεσιών δημιουργεί αίσθημα αποξένωσης. Ωστόσο, με σωστή εκπαίδευση η τεχνολογία μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο επικοινωνίας και αυτονομίας, εφόσον προσαρμοστεί στις ανάγκες κάθε ηλικιακής ομάδας.
Ψηφιακό χάσμα και κοινωνική απομόνωση
Αντίστοιχες διαπιστώσεις κάνει και η κοινωνική λειτουργός Τριάδα Ευαγγελίου από τον δήμο Χαλανδρίου, επισημαίνοντας ότι η ζωή στην πόλη προσφέρει ευκολίες, αλλά και εντονότερη αποξένωση. Η αλλαγή στη δομή της οικογένειας και η απομάκρυνση από τη φύση εντείνουν το άγχος και τη μοναξιά.
Η προϊσταμένη του τμήματος ΚΑΠΗ, Ιωάννα Τσιρέβελου, υπογραμμίζει ότι η ψηφιακή εκπαίδευση αποτελεί «το κλειδί» για τη μείωση της απομόνωσης. Μέσα από δωρεάν προγράμματα εκμάθησης, οι ηλικιωμένοι αποκτούν ανεξαρτησία και αυτοπεποίθηση, ενώ ενισχύεται η κοινωνική τους ένταξη.
Σύμφωνα με την κ. Τσιρέβελου, τα ΚΑΠΗ λειτουργούν ως θεσμοί κοινωνικής επανένταξης και πρόληψης, προσφέροντας δράσεις όπως ομάδες συζήτησης, χορωδίες, προγράμματα πρόληψης υγείας και σεμινάρια ψηφιακής κατάρτισης. Παράλληλα, οι δράσεις διαγενεακής επικοινωνίας συμβάλλουν στη σύνδεση νέων και ηλικιωμένων, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή.
Το «Σπιτικό της Αγάπης»: Ένα καταφύγιο αλληλεγγύης
Στο Μοσχάτο, το «Σπιτικό της Αγάπης» προσφέρει εδώ και δεκαετίες στήριξη σε άπορους ηλικιωμένους χωρίς οικογένεια ή οικονομικούς πόρους. Ο πρόεδρος του Δ.Σ., Αναστάσιος Θεοφιλάτος, εξηγεί ότι η δομή λειτουργεί αποκλειστικά χάρη στην αλληλεγγύη και τις δωρεές πολιτών, χωρίς κρατική χρηματοδότηση. Από το 1962 έχουν φιλοξενηθεί 540 ηλικιωμένοι, με μοναδικό κριτήριο την ανέχεια.
Το ίδρυμα διαθέτει πλήρη φροντίδα με γιατρούς, φυσικοθεραπευτές και νοσηλευτές, ενώ δίνει έμφαση και στην ψυχική ευεξία με δράσεις πολιτισμού και κοινωνικοποίησης. «Για εμάς δεν είναι μόνο το σώμα, είναι και η ψυχή», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Θεοφιλάτος.
Αναγνωρίζει ότι η μοναξιά είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα των ηλικιωμένων σήμερα, οδηγώντας συχνά σε κατάθλιψη. Παρά ταύτα, δηλώνει αισιόδοξος: «Δόξα τω Θεώ, υπάρχει ακόμη ελπίδα». Η αλληλεγγύη, όπως σημειώνει, εξακολουθεί να κρατά ζωντανό το ίδρυμα και την ανθρωπιά στην κοινωνία.
«Να με ρωτάτε τι κάνω»
Σε μια συγκινητική στιγμή, η αντιδήμαρχος Νέας Σμύρνης θυμάται μια ηλικιωμένη που είπε σε παιδιά επισκέπτες: «Αυτό που θέλω είναι όταν μου χτυπάτε το κουδούνι, να ρωτάτε: Γιαγιά τι κάνεις;». Μια φράση που συνοψίζει την ουσία του προβλήματος αλλά και την ανάγκη για ανθρώπινη επαφή, κατανόηση και φροντίδα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news