ΕΛΙΤΗΕ: Τα παλιά κτίρια αυξάνουν κινδύνους – Η πρόληψη σώζει ζωές

Η παλαιότητα του κτιριακού αποθέματος της Ελλάδας, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη χρήση ηλεκτρικών συσκευών και τις νέες ενεργειακές απαιτήσεις των κατοικιών, αναδεικνύει την ανάγκη για συστηματικό έλεγχο και αναβάθμιση των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων. Η πρόληψη είναι κρίσιμη ώστε να μειωθούν οι κίνδυνοι ηλεκτροπληξιών και πυρκαγιών, σύμφωνα με το Ελληνικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (ΕΛΙΤΗΕ).

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το ΕΛΙΤΗΕ, το 85,7% των κατοικιών στην Ελλάδα έχει κατασκευαστεί πριν το 1990, ενώ το 42,1% πριν το 1970. Αυτές οι εγκαταστάσεις σχεδιάστηκαν για πολύ χαμηλότερες ανάγκες ηλεκτρικής κατανάλωσης σε σχέση με τις σημερινές.

Η μακροχρόνια χρήση, οι φθορές, οι πρόχειρες ή μη ασφαλείς παρεμβάσεις, καθώς και η προσθήκη νέων φορτίων, ενδέχεται να επιβαρύνουν τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, ακόμη κι αν λειτουργούν χωρίς εμφανή προβλήματα.

Το ΕΛΙΤΗΕ επισημαίνει ενδεικτικά φαινόμενα όπως υπερθέρμανση καλωδίων, δυσλειτουργίες ηλεκτρολογικού υλικού και περιπτώσεις ανεπαρκούς ή αναξιόπιστης γείωσης. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν πρακτικές όπως η χρήση δικτύων ύδρευσης ως αγωγού γείωσης στην Αττική, ή αυτοσχέδιες παρεμβάσεις στον ηλεκτρικό πίνακα, όπως η χρήση αλουμινόχαρτου σε ασφάλειες τήξεως.

Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει τακτικό επανέλεγχο των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων από το 2021. Για τις κατοικίες απαιτείται επανέλεγχος τουλάχιστον κάθε δέκα χρόνια, για επαγγελματικούς χώρους κάθε πέντε χρόνια, ενώ για χώρους συνάθροισης κοινού και υπαίθριες επαγγελματικές εγκαταστάσεις κάθε δύο χρόνια.

Έκτακτος έλεγχος προβλέπεται σε περίπτωση τροποποίησης του ηλεκτρικού πίνακα, ενώ για επαγγελματικούς χώρους και χώρους συνάθροισης κοινού απαιτείται και σε μεταβίβαση ή αλλαγή χρήσης. Μετά τον έλεγχο, συντάσσεται Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ), η οποία υποβάλλεται στο μητρώο ηλεκτρικών εγκαταστάσεων του ΔΕΔΔΗΕ.

Ωστόσο, το ΕΛΙΤΗΕ επισημαίνει ότι η πρόληψη συχνά εμποδίζεται από την ελλιπή ενημέρωση των ιδιοκτητών και τον εφησυχασμό που προκαλεί η απρόσκοπτη λειτουργία των εγκαταστάσεων. Πολλοί ιδιοκτήτες προχωρούν σε έλεγχο μόνο όταν αυτό ζητείται από κάποια αρμόδια αρχή.

Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος η ΥΔΕ να εκδίδεται χωρίς ουσιαστικό τεχνικό έλεγχο, κάτι που υπονομεύει τον προληπτικό χαρακτήρα της διαδικασίας. Ο φόβος του κόστους των απαιτούμενων παρεμβάσεων λειτουργεί επίσης αποτρεπτικά για τους ιδιοκτήτες παλαιών ακινήτων.

Η ηλεκτρική ασφάλεια στις ανακαινίσεις και τα προγράμματα αναβάθμισης

Σύμφωνα με το ΕΛΙΤΗΕ, η ηλεκτρική ασφάλεια πρέπει να ενταχθεί ως βασικό στοιχείο στις πολιτικές για την ενεργειακή αναβάθμιση, την ηλεκτροκίνηση και την ανακαίνιση του παλαιού κτιριακού αποθέματος.

Τα υπάρχοντα προγράμματα, όπως το «Κινούμαι Ηλεκτρικά», επιδοτούν την εγκατάσταση έξυπνου φορτιστή, χωρίς να καλύπτουν απαραίτητα την αναβάθμιση της ηλεκτρικής εγκατάστασης που μπορεί να απαιτείται για την ασφαλή λειτουργία του. Αντίστοιχα, το «Εξοικονομώ» δίνει έμφαση στις ενεργειακές παρεμβάσεις, ενώ στα προγράμματα ανακαίνισης οι ηλεκτρολογικές εργασίες εξαρτώνται από την επιλογή του ιδιοκτήτη, χωρίς να είναι υποχρεωτική η συνολική αξιολόγηση της ηλεκτρικής ασφάλειας.

Ο πρόεδρος του Ινστιτούτου, Βασίλης Χατζίκος, δηλώνει: «Στο ΕΛΙΤΗΕ εργαζόμαστε συστηματικά ώστε να περιοριστούν και, όπου είναι εφικτό, να εξαλειφθούν οι πυρκαγιές και οι ηλεκτροπληξίες από ηλεκτρικές εγκαταστάσεις». Όπως υπογραμμίζει, «αρκεί να εφαρμοστεί το ισχύον νομικό πλαίσιο και παράλληλα να δοθούν ουσιαστικά κίνητρα στους ιδιοκτήτες ακινήτων μέσω των προγραμμάτων για την αναβάθμισή τους, ώστε να επενδύσουν στην πρόληψη μέσω ελέγχων και ανακαινίσεων».

Συμπληρώνει: «Δεν μπορούμε να μιλάμε για μια ανθεκτική Ελλάδα, αν ο έλεγχος και η βελτίωση της ηλεκτρικής ασφάλειας δεν γίνουν αναπόσπαστο μέρος των εθνικών πολιτικών για την ενεργειακή αναβάθμιση, την ηλεκτροκίνηση και την ανακαίνιση των παλαιών κτιρίων».

Το ΕΛΙΤΗΕ προτείνει τη δημιουργία συστηματικής καμπάνιας ενημέρωσης των ιδιοκτητών για την υποχρεωτικότητα των ελέγχων, τη σωστή διαδικασία έκδοσης ΥΔΕ και τα οφέλη της πρόληψης για την ανθρώπινη ζωή και την περιουσία.

Επιπλέον, εισηγείται τα μελλοντικά προγράμματα επιδότησης για την αναβάθμιση των κτιρίων να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη βελτίωση των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, ώστε η ενεργειακή αναβάθμιση και η ανακαίνιση να συνοδεύονται από την απαραίτητη ηλεκτρική ασφάλεια.

Το ΕΛΙΤΗΕ ιδρύθηκε το 2023 ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός με αντικείμενο την τεχνολογική καινοτομία για ασφαλείς ηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Στόχος του είναι να αποτελέσει κέντρο αναφοράς για την έρευνα, την εκπαίδευση και την καινοτομία στον τομέα, προωθώντας δράσεις ενημέρωσης, κατάρτισης και συνεργασίες με θεσμικούς και ρυθμιστικούς φορείς.