Η ευαλωτότητα της Πολιτιστικής Κληρονομιάς και η ανάγκη για την προστασία της βρίσκονται στο επίκεντρο του φετινού εορτασμού των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς, με θέμα «Κληρονομιά σε κίνδυνο: Αναβίωση, Ανθεκτικότητα, Αναστοχασμός». Στο πλαίσιο αυτό, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Περιφέρειας Θεσσαλονίκης και ο Δήμος Νεάπολης-Συκεών διοργανώνουν το «Συμμετοχικό Eco-Cultural Festival 2026: Ιστορικός Κήπος De La Salle», ένα τριήμερο δράσεων από τις 25 έως τις 27 Σεπτεμβρίου 2026 στον ιστορικό κήπο Άμποτ-Δελασάλ στα Πεύκα.
Το φεστιβάλ προσεγγίζει τον ιστορικό κήπο ως ένα ζωντανό Πολιτιστικό Τοπίο, όπου η φυσική κληρονομιά, τα ιστορικά κατάλοιπα, οι κοινωνικές μνήμες και οι σύγχρονες χρήσεις αλληλεπιδρούν καθημερινά. Παράλληλα, αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι δημόσιοι χώροι πολιτιστικής και περιβαλλοντικής αξίας, θέτοντας στο επίκεντρο το ερώτημα πώς ένα Πολιτιστικό Τοπίο σε κίνδυνο μπορεί να ανακτήσει τη θέση του στη συλλογική συνείδηση.
Μέσα από συμμετοχικές βιωματικές δράσεις και συνεργασίες, οι πολίτες καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους με τον χώρο και να συμβάλουν ενεργά στη διαμόρφωση τρόπων προστασίας και νοηματοδότησης του ιστορικού κήπου.
Όπως σημειώνουν οι διοργανωτές, «η ευαλωτότητα της Πολιτιστικής Κληρονομιάς δεν συνδέεται μόνον με τις υλικές φθορές ή τις περιβαλλοντικές αλλαγές, αλλά και με την αποδυνάμωση της καθημερινής σχέσης των ανθρώπων με τον τόπο». Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας απαιτεί την ενεργή συμμετοχή φορέων, επιστημονικών πεδίων, κοινωνικών ομάδων και της τοπικής κοινότητας, ώστε η Πολιτιστική Κληρονομιά να παραμείνει δημόσιο αγαθό.
Το φεστιβάλ υπογραμμίζει την Πολιτιστική Κληρονομιά ως κοινή ευθύνη, προωθώντας μορφές συμμετοχής που ενισχύουν την προστασία της από όλους τους πολίτες.
Αναλυτικό πρόγραμμα δράσεων
Την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026, το πρόγραμμα ξεκινά με εκπαιδευτικές δράσεις περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης για σχολικές ομάδες, υλοποιούμενες από το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών (ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ) και τον ΟΦΥΠΕΚΑ. Μαθητές γυμνασίων και λυκείων γνωρίζουν τη βιοποικιλότητα του κήπου, τους κινδύνους που απειλούν τα τοπία και αναπτύσσουν υπεύθυνες στάσεις απέναντι στην πολιτιστική και φυσική κληρονομιά.
Ακολουθούν ειδικές θεματικές παρουσιάσεις για την ιστορία του κήπου, το τραγούδι των πουλιών, τον ρόλο των εντόμων και τις περιβαλλοντικές προκλήσεις, με εξειδικευμένους εισηγητές από το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών και τον ΟΦΥΠΕΚΑ. Η συμμετοχή γίνεται κατόπιν πρόσκλησης προς σχολικές μονάδες.
Το απόγευμα, το τριήμερο συμμετοχικό εργαστήριο της Δανάης Θεοδωρίδου εστιάζει στη σχέση τέχνης, δημοκρατίας και δημόσιου χώρου, διερευνώντας πώς οι πολίτες μπορούν να οικειοποιηθούν δημιουργικά τον ιστορικό κήπο και να συμβάλουν στον σχεδιασμό του μέλλοντός του.
Το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, το πρόγραμμα περιλαμβάνει συμμετοχικό αρχαιολογικό και φωτογραφικό περίπατο, όπου πολίτες και φωτογράφοι αποτυπώνουν όψεις του τοπίου που συχνά μένουν αόρατες.
Ακολουθεί καλλιτεχνικός περίπατος μουσικής, λογοτεχνίας και χορού στον ιστορικό κήπο, με τη συμμετοχή καθηγητών και σπουδαστών του Ωδείου ΔΕΛΑΣΑΛ, συγγραφέων και καλλιτεχνών. Η δράση αναδεικνύει τον χώρο ως πεδίο πολυαισθητηριακής εμπειρίας και πολιτιστικής σύνδεσης.
Παράλληλα, η Πυξίδα προσκαλεί παιδιά, νέους και ενήλικες σε βιωματική δράση με άξονα τα παραδοσιακά παιχνίδια, προσεγγίζοντας τον κήπο ως τόπο συνάντησης και ενίσχυσης της ψυχικής υγείας.
Το απόγευμα συνεχίζεται το συμμετοχικό εργαστήριο πολιτών με τη Δανάη Θεοδωρίδου.
Την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, το πρόγραμμα ξεκινά με εργαστήριο μνήμης για άτομα τρίτης ηλικίας, όπου μέσω περιπάτου, αφήγησης και δραστηριοτήτων κηποθεραπείας, αναδεικνύεται ο ρόλος των προσωπικών αφηγήσεων στη διατήρηση της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Ακολουθεί ενότητα συμμετοχικών δράσεων γύρω από τεχνικές, γνώσεις και πρακτικές που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά, με εργαστήρια κεντητικής, ψηφιδωτού, κεραμικών παιχνιδιών και παραδοσιακού χορού.
Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να περιηγηθούν ελεύθερα στον ιστορικό κήπο και να συμμετάσχουν σε δράσεις που αναδεικνύουν την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά ως ζωντανό πεδίο πολιτιστικής συνέχειας και ανθεκτικότητας.
Το τριήμερο ολοκληρώνεται με την καταληκτική συνάντηση του εργαστηρίου της Δανάης Θεοδωρίδου, όπου θα παρουσιαστούν οι συλλογικές προτάσεις για τη μελλοντική προστασία και διαχείριση του χώρου.
Οι δράσεις του φεστιβάλ πραγματοποιούνται στον ιστορικό κήπο Άμποτ-Δελασάλ, Παπάφη 10, 570 10 Πεύκα. Η συμμετοχή σε όλες τις δράσεις είναι δωρεάν, ενώ για ορισμένες απαιτείται προεγγραφή λόγω περιορισμένων θέσεων.