Το μυθιστόρημα «Χαμηλά σπίτια, μικρές αυλές» του Δημήτρη Δραγώγια, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Μπαρμπουνάκη», φωτίζει το κόστος της απώλειας ενός μεροκάματου και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει μια υπογραφή ή μια παραποιημένη μετάφραση σε μια οικογένεια. Μέσα από την αφήγηση, αναδεικνύεται πώς μια λέξη που λείπει από ένα παλιό έγγραφο μπορεί να στερήσει από ανθρώπους το ίδιο τους το σπίτι, ενώ η καταστροφική πυρκαγιά του 1917 στη Θεσσαλονίκη σβήνει ζωές, μνήμες και ιστορίες μιας ολόκληρης γειτονιάς.
Η πλοκή τοποθετείται στην Θεσσαλονίκη του 1912, μια πόλη που περνά στην ελληνική διοίκηση αλλά διατηρεί τις παλιές της αντιθέσεις. Η τετραμελής οικογένεια Μορδοχάι παλεύει να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον φτώχειας και ανασφάλειας. Ο Ισαάκ εργάζεται ως χαμάλης στο λιμάνι, η Ραχήλ συμπληρώνει το οικογενειακό εισόδημα ράβοντας, η Εσθήρ αναζητά τη θέση της στο νοσοκομείο Βαρώνου Χιρς, ενώ ο 11χρονος Δαβίδ ανακαλύπτει τη δύναμη και τον κίνδυνο της γνώσης των γλωσσών.
Η καθημερινότητα της οικογένειας συνδέεται με τη μουσουλμάνα Αϊσέ και τον γιο της, Κεμάλ, με τις μικρές εξυπηρετήσεις να εναλλάσσονται από πόρτα σε πόρτα. Όταν όμως εξαφανίζονται τα χρήματα της μισθοδοσίας στο λιμάνι, ο Ισαάκ μένει χωρίς μεροκάματο και αναγκάζεται να δεχθεί οικονομική βοήθεια από τον Σαούλ Αλκαμπές, έναν άνθρωπο με ισχυρές γνωριμίες και επιρροή. Η βοήθεια αυτή μετατρέπεται σταδιακά σε χρέος με ασαφείς όρους και αυξανόμενες απαιτήσεις, ενώ η μεγάλη φωτιά απειλεί να σβήσει τα πάντα.
Σύμφωνα με τον συγγραφέα, το βιβλίο αντλεί έμπνευση από μια αφήγηση ηλικιωμένου ζευγαριού Εβραίων για τους παππούδες τους, γεγονός που αποτέλεσε τον πυρήνα της ιστορίας. Ο Δημήτρης Δραγώγιας επισημαίνει πως «το πόσο εύκολα μπορεί να χαθεί μια οικογενειακή μνήμη, όταν φύγει ο τελευταίος άνθρωπος που τη γνωρίζει», ήταν η αφορμή για να ξεκινήσει το μυθιστόρημα.
Η πλοκή εξελίσσεται μέσα από μυθοπλασία, με αφετηρία μια πραγματική μαρτυρία. Το 1912, η ένταξη της Θεσσαλονίκης στο ελληνικό κράτος φέρνει αλλαγές στη δουλειά, τις υπηρεσίες και τη γλώσσα των εγγράφων. Οι ήρωες προσπαθούν να βρουν τον βηματισμό τους, ενώ η φωτιά δοκιμάζει ό,τι θεωρούσαν σταθερό.
Ο 11χρονος Δαβίδ, που γνωρίζει ξένες γλώσσες, γίνεται χρήσιμος σε όσους χειρίζονται παλιά έγγραφα ιδιοκτησίας. Μεγαλώνοντας, συνειδητοποιεί ότι μια μετάφραση μπορεί να κρίνει την τύχη μιας οικογένειας και ότι η ευθύνη που του αναλογεί είναι δυσανάλογη της ηλικίας του.
Ο συγγραφέας επιθυμεί, όπως αναφέρει, να προβληματίσει τον αναγνώστη σχετικά με τη μοίρα των ηρώων και να τον κάνει να αναρωτηθεί για το παρελθόν της πόλης: «Αν μια ιστορία αλλάξει έστω λίγο τον τρόπο που κοιτάμε έναν γνώριμο δρόμο, έχει κάνει κάτι ουσιαστικό».
Η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη, 18 Νοεμβρίου, στις 19:30, στην αίθουσα «Μανόλης Αναγνωστάκης» του δημαρχιακού μεγάρου Θεσσαλονίκης, υπό την αιγίδα του κεντρικού δήμου.
Το «Χαμηλά σπίτια, μικρές αυλές» αποτελεί το τρίτο βιβλίο του Δημήτρη Δραγώγια, μετά τα διηγήματα «Επτά» και «Οδός Ανθέων – των ονείρων και των σκιών».