Η εξάπλωση της ευλογιάς στα μικρά μηρυκαστικά προκαλεί έντονη ανησυχία στον κτηνοτροφικό κλάδο της Ελλάδας, καθώς ο ιός απειλεί τη βιωσιμότητα ενός ζωτικού τομέα για την εθνική οικονομία. Το ζήτημα του εμβολιασμού των ζώων τίθεται στο επίκεντρο της συζήτησης, με διλήμματα για την αποτελεσματικότητα και τη σκοπιμότητα της εφαρμογής του ως μέτρο αντιμετώπισης.
Σύμφωνα με τον Δρ. Σπύρο Κ. Κρήτα, καθηγητή Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων Κτηνιατρικής του ΑΠΘ και διευθυντή του Εργαστηρίου Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων, η διαχείριση της κρίσης απαιτεί επιστημονική τεκμηρίωση και ψύχραιμη αξιολόγηση των διαθέσιμων επιλογών. Η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης Ελέγχου Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ), στην οποία συμμετέχει, έχει ως στόχο τη διαμόρφωση κατευθυντήριων πολιτικών βάσει αξιόπιστων δεδομένων και ανεξάρτητης επιστημονικής συμβουλής.
Οι προτάσεις για περιμετρικό εμβολιασμό αξιολογούνται με γνώμονα την επιστημονική γνώση και την αρχή της ελαχιστοποίησης του κινδύνου. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής, η επιτροπή διατηρεί ανεξαρτησία στις υποδείξεις της προς τις αρμόδιες αρχές, δίνοντας προτεραιότητα στην ουσία και την ασφάλεια της χώρας.
Η διασπορά του ιού χαρακτηρίζεται σήμερα ως εκτεταμένη, με τον ιό να μεταδίδεται κυρίως μέσω ανθρώπινων ενεργειών και παραλείψεων. Η αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας αναδεικνύεται ως βασικός παράγοντας για τον περιορισμό της νόσου και την προστασία του κτηνοτροφικού τομέα.
Παράλληλα, οι προσπάθειες ανάπτυξης ιχνοθετημένων εμβολίων βρίσκονται σε εξέλιξη, ωστόσο η εφαρμογή τους δεν αναμένεται άμεσα. Η χρήση συμβατικών ζωντανών εμβολίων αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, καθώς δεν επιτρέπει τη διάκριση μεταξύ εμβολιασμένων και μολυσμένων ζώων, δημιουργώντας εμπόδια στη διαχείριση της επιδημιολογικής εικόνας.
Επιδημιολογικά δεδομένα και επιπτώσεις
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τα επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων εντοπίζονται σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ έχουν θανατωθεί περίπου 470.000 ζώα για τον περιορισμό της εξάπλωσης. Έχουν καταγραφεί 2.040 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε 2.500 εκτροφές πανελλαδικά.
Η χρήση παράνομων εμβολίων και η έλλειψη ακριβών στοιχείων σχετικά με τον αριθμό των εμβολιασμένων ζώων δυσχεραίνουν τον υπολογισμό των πραγματικών επιδημιολογικών ποσοστών και περιπλέκουν την κατάσταση.
Προβληματισμοί γύρω από τον εμβολιασμό
Η συζήτηση σχετικά με τον εμβολιασμό των ζώων παραμένει έντονη, ωστόσο, σύμφωνα με τον Δρ. Κρήτα, η άμεση εφαρμογή εμβολιασμού με τα υπάρχοντα εμβόλια ενδέχεται να επιδεινώσει την κατάσταση. Οι τεχνικές διαφοροποίησης (DIVA) που θα επιτρέψουν τη διακριτή ταυτοποίηση εμβολιασμένων και μολυσμένων ζώων βρίσκονται ακόμα σε πειραματικό στάδιο.
Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας των Τροφίμων (EFSA) δεν έχει εγκρίνει κανένα από τα υπάρχοντα ζωντανά εμβόλια SPP για χρήση εντός της ΕΕ, γεγονός που επιβεβαιώνει και ο ΕΟΦ για την Ελλάδα. Η χρήση τους θα επιφέρει περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο και θα επηρεάσει την υγειονομική ελευθερία της χώρας.
Βιοασφάλεια και ανθρώπινος παράγοντας
Η μετάδοση του ιού γίνεται κυρίως μέσω ανθρώπινων ενεργειών, όπως η παράνομη διακίνηση ζώων ή η μη τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής. Παρά τις συνεχείς ενημερώσεις, αρκετοί κτηνοτρόφοι δεν εφαρμόζουν τα προβλεπόμενα μέτρα, γεγονός που συντηρεί την κρίση και αυξάνει τον κίνδυνο για τον κλάδο.
Η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο για τον περιορισμό της διασποράς της νόσου. Ο καθηγητής τονίζει πως κάθε παραβίαση ή αμέλεια στη διαχείριση των ζώων και των υποδομών θέτει σε κίνδυνο την προσπάθεια ελέγχου της ευλογιάς.
Οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες
Το οικονομικό κόστος για τον κτηνοτροφικό τομέα εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 350 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων άμεσων και έμμεσων ζημιών. Η Πολιτεία καλείται να στηρίξει τους εκτροφείς με γρήγορες αποζημιώσεις και ενίσχυση των ταμείων ανεργίας.
Η ανάκαμψη των εκτροφών απαιτεί χρόνο και προσπάθεια, καθώς η απώλεια ζωικού κεφαλαίου επηρεάζει μακροπρόθεσμα την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων. Η διατήρηση του κλάδου αποτελεί θεμέλιο της εθνικής αγροτικής οικονομίας και ανεξαρτησίας.
Συνεργασία και οργανωμένη δράση
Διεθνείς οργανισμοί όπως η FAO και η WOAH παρέχουν κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση λοιμωδών νοσημάτων, ενώ το ΥΠΑΑΤ ενημερώνεται συνεχώς για τις εξελίξεις. Η ανάγκη για ισχυρές και σταθερές Κτηνιατρικές Αρχές και Επιτροπές είναι επιτακτική για την αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων.
Ο Δρ. Κρήτας επισημαίνει τη σημασία της συλλογικής οργάνωσης των αιγοπροβατοτρόφων σε επαγγελματικούς συλλόγους με επιστημονική και διοικητική υποστήριξη, ώστε να διεκδικούν αποτελεσματικά τα συμφέροντά τους και να διασφαλίζουν τη συνέχεια του κλάδου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news