Τον Απρίλιο του 1941, οι γερμανικές δυνάμεις εισέρχονται στην Αθήνα και εγκαθίστανται στο Μέγαρο της Βουλής, στα Παλαιά Ανάκτορα. Στο κτήριο αυτό στεγάζεται η διορισμένη από τους Γερμανούς κυβέρνηση, καθώς και υπηρεσίες της γερμανικής διοίκησης. Ένα τμήμα του Μουσείου Ενθυμίων του Γεωργίου Α' παραχωρείται στον Ελληνοϊταλικό Σύνδεσμο, ενώ τα πιο πολύτιμα αντικείμενα μεταφέρονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο για ασφάλεια.
Τα υπόλοιπα εκθέματα παραμένουν στο κτήριο της Βουλής, σε χώρους που είχαν διαμορφωθεί από το 1936, σύμφωνα με εντολή του Γεωργίου Β'. Παράλληλα, το Υπουργείο Ασφαλείας συνεχίζει να λειτουργεί στο Μέγαρο, όπως είχε προβλεφθεί με νόμο της κυβέρνησης Μεταξά. Ο νόμος αυτός επέτρεπε τη στέγαση και άλλων υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων και η Αερολέσχη της Ελλάδος.
Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, το ισόγειο του Μεγάρου χρησιμοποιείται κυρίως από την κατοχική κυβέρνηση, ενώ ο πρώτος όροφος φιλοξενεί γερμανικές υπηρεσίες και το Υπουργείο Ασφαλείας. Μέχρι την αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων τον Οκτώβριο του 1944, το κτήριο παραμένει κεντρικό διοικητικό σημείο της Αθήνας.
Η απελευθέρωση της Αθήνας στις 12 Οκτωβρίου 1944 σηματοδοτεί κρίσιμες εξελίξεις. Ο υποστράτηγος Παναγιώτης Σπηλιωτόπουλος, στρατιωτικός διοικητής Αθηνών διορισμένος από την κυβέρνηση Παπανδρέου, καλείται να διασφαλίσει τον έλεγχο των Παλαιών Ανακτόρων αμέσως μετά την αποχώρηση των Γερμανών. Τα ξημερώματα της 12ης Οκτωβρίου, αναθέτει την κατάληψη του κτηρίου σε ομάδα της αντιστασιακής οργάνωσης ΡΑΝ, υπό τη διοίκηση του γιου του, Επαμεινώνδα Σπηλιωτόπουλου.
Ο Επαμεινώνδας Σπηλιωτόπουλος, ο οποίος αργότερα διακρίθηκε ως καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και Ακαδημαϊκός, έχει περιγράψει αναλυτικά τη διαδικασία κατάληψης του κτηρίου, αναφέροντας πως η ομάδα του βρήκε το χώρο κενό, οχύρωσε τις εισόδους και εγκατέστησε φρουρά. Όταν έφθασε ομάδα του ΕΑΜ, τους ενημέρωσε ότι το κτήριο είχε ήδη καταληφθεί κατόπιν διαταγής της Στρατιωτικής Διοίκησης Αττικής, γεγονός που έγινε σεβαστό.
Η διαχείριση της τάξης στην απελευθερωμένη Αθήνα
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής, όπως της εφημερίδας «Ελευθερία» στις 11 Οκτωβρίου 1944, ο στρατιωτικός διοικητής Σπηλιωτόπουλος είχε συνεργαστεί με υπουργούς για τη διατήρηση της τάξης στην πρωτεύουσα. Η πόλη χωρίστηκε σε ζώνες και το έργο της ασφάλειας ανατέθηκε κυρίως στην Αστυνομία Πόλεων, τη Πυροσβεστική και τη Χωροφυλακή, με τη δυνατότητα συνδρομής του Εθνικού Στρατού και τμημάτων του ΕΛΑΣ, εφόσον απαιτείτο.
Την παραμονή της αποχώρησης, οι γερμανικές αρχές ενημέρωσαν για την υποστολή της σημαίας τους στην Ακρόπολη και την παράδοση δημοσίων κτηρίων, ενώ διαβεβαίωσαν ότι η Αθήνα θα θεωρηθεί ανοχύρωτη πόλη. Οι τελευταίες κινήσεις των γερμανικών στρατευμάτων επιβεβαίωναν την επικείμενη αποχώρησή τους.
Πανηγυρισμοί και νέες διοικητικές αρχές
Στις 13 Οκτωβρίου 1944, η Αθήνα πανηγυρίζει την απελευθέρωση. Τμήματα του ΕΛΑΣ, του ΕΔΕΣ και του Εθνικού Στρατού παρελαύνουν στους δρόμους, ενώ πλήθη πολιτών εκφράζουν τον ενθουσιασμό τους με τραγούδια και συνθήματα. Οι συνεργάτες των Γερμανών συλλαμβάνονται, ενώ τα μέλη της τριμελούς διοίκησης Τσάτσος, Μανουηλίδης και Ζέβγος εγκαθίστανται στα Παλαιά Ανάκτορα, μαζί με τον Σπηλιωτόπουλο και τον φρούραρχο Αθηνών, συνταγματάρχη Αντωνόπουλο.
Το Γραφείο Τύπου της κυβέρνησης εγκαθίσταται στην οδό Φιλελλήνων και Ξενοφώντος, ενώ η άφιξη της κυβέρνησης στην Αθήνα αναμενόταν να ρυθμίσει τα άμεσα προβλήματα της μεταπολεμικής περιόδου.
Πηγές:
- «Το κτήριο της Βουλής των Ελλήνων», έκδοση Βουλή των Ελλήνων
- «Έδρα της Βουλής των Ελλήνων: Το κτήριο του κοινοβουλίου και η εξέλιξη του πολιτικού συστήματος από το 1934 έως τις ημέρες μας», Ευάνθης Χατζηβασιλείου
- «Ένας έφηβος στην κατοχή», Επαμεινώνδας Σπηλιωτόπουλος
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
