Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νέο σχέδιο νόμου για το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο προβλέπει συνολική αναμόρφωση του εθνικού πλαισίου για τη διαχείριση της παράνομης μετανάστευσης, του ασύλου και των επιστροφών.
Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το νέο θεσμικό πλαίσιο στοχεύει στην ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου και στη δημιουργία αυστηρότερων και αποτελεσματικότερων μηχανισμών επιστροφής για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία ή νόμιμη παραμονή στη χώρα.
Το νομοσχέδιο ενσωματώνει βασικές προβλέψεις του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ενώ εισάγει κρίσιμα στοιχεία του υπό διαπραγμάτευση νέου Ευρωπαϊκού Κανονισμού Επιστροφών. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός σύγχρονου, αυστηρού και λειτουργικού συστήματος διαχείρισης μεταναστευτικών ροών.
Νέες διαδικασίες προελέγχου και επιτάχυνση ασύλου
Μεταξύ των βασικών προβλέψεων περιλαμβάνεται η υποχρεωτική διαδικασία προελέγχου (screening) για όλους τους παράτυπα εισερχόμενους υπηκόους τρίτων χωρών. Η διαδικασία θα περιλαμβάνει πλήρη εξακρίβωση στοιχείων ταυτότητας, λήψη βιομετρικών δεδομένων, ελέγχους ασφαλείας και υγειονομικούς ελέγχους.
Παράλληλα, προβλέπεται επιτάχυνση των συνοριακών διαδικασιών ασύλου με αυστηρά και δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα εξέτασης αιτήσεων. Εφαρμόζονται επίσης ταχύτερες διαδικασίες απόρριψης αιτήσεων που κρίνονται προδήλως αβάσιμες ή προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας.
Ενίσχυση μηχανισμών επιστροφής και συνεργασίας
Το νέο πλαίσιο ενισχύει το καθεστώς κράτησης και διοικητικής παρακολούθησης προσώπων που υπόκεινται σε διαδικασία επιστροφής. Προβλέπει επίσης τη δημιουργία αποτελεσματικότερου μηχανισμού επιστροφών μέσω αυξημένης συνεργασίας με ευρωπαϊκούς οργανισμούς και κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο πλαίσιο αυτό, εισάγεται πρόβλεψη για αξιοποίηση κόμβων επιστροφής (return hubs) σε τρίτες χώρες, σύμφωνα με τη νέα ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών.
Ψηφιακά εργαλεία και επιχειρησιακή συνεργασία
Το νομοσχέδιο προβλέπει αναβάθμιση της αξιοποίησης των ευρωπαϊκών συστημάτων καταγραφής και ταυτοποίησης, συμπεριλαμβανομένου του νέου Eurodac. Παράλληλα, ενισχύεται η επιχειρησιακή συνεργασία με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο και τη Frontex, τόσο για την επιτήρηση των εξωτερικών συνόρων όσο και για την υλοποίηση επιστροφών.
Όπως επισημαίνεται από το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, η Ελλάδα προχωρά έγκαιρα στην προσαρμογή της στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Στόχος είναι η δημιουργία ενός συστήματος που θα συνδυάζει την αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων, την ταχεία εξέταση αιτημάτων διεθνούς προστασίας και την ουσιαστική εφαρμογή επιστροφών για όσους δεν δικαιούνται παραμονή στη χώρα.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η μεταναστευτική πολιτική της χώρας βασίζεται σε σαφείς κανόνες: προστασία για όσους πραγματικά τη δικαιούνται, αλλά και άμεσες και αποτελεσματικές διαδικασίες επιστροφής για όσους δεν πληρούν τις προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας ή νόμιμης παραμονής.