Η πλειοψηφία των μελών της διακομματικής επιτροπής για τη Μελέτη των Προβλημάτων και την Επεξεργασία Προτάσεων για την Ενίσχυση του Πρωτογενούς Τομέα τάχθηκε υπέρ της πρότασης της Νέας Δημοκρατίας, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης διατύπωσαν διαφορετικές θέσεις, οι οποίες, παρότι δεν συγκέντρωσαν την απαιτούμενη πλειοψηφία, θα καταγραφούν στην τελική έκθεση που θα συζητηθεί στην ολομέλεια της Βουλής.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Διακομματικής Επιτροπής, σε αρκετά σημεία υπήρξε σύγκλιση προτάσεων μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και αντιπολίτευσης. Κατά τη διάρκεια των επτά μηνών λειτουργίας της επιτροπής πραγματοποιήθηκαν 25 συνεδριάσεις και 87 ακροάσεις, με συμμετοχή φορέων, πανεπιστημιακών και εκπροσώπων του πρωτογενούς τομέα.
Η σύσταση της διακομματικής επιτροπής αποφασίστηκε από τη Βουλή στις αρχές του 2026, σε μια περίοδο έντονης ανησυχίας για το αυξανόμενο κόστος αγροτικής παραγωγής. Η αύξηση των τιμών στην ενέργεια, οι προκλήσεις της νέας ΚΑΠ και η κλιματική κρίση αποτέλεσαν βασικούς παράγοντες, ενώ η απόφαση ελήφθη μετά από αποκαλύψεις για το σκάνδαλο των παράνομων επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ και τις κινητοποιήσεις του αγροτικού κόσμου.
Η Νέα Δημοκρατία, μέσω του προέδρου της Διακομματικής Επιτροπής Γιάννη Οικονόμου, ανέφερε ότι το πόρισμά της βασίστηκε σε ανάλυση όλων των κρίσιμων πυλώνων του πρωτογενούς τομέα: φυτική παραγωγή, κτηνοτροφία, αλιεία, μελισσοκομία, ΚΑΠ, ασφαλίσεις, νέους αγρότες, συνεταιρισμούς, γεωργική εκπαίδευση και ανασυγκρότηση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις απόψεις του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και σε καλές πρακτικές άλλων χωρών.
Τα βασικά προβλήματα που εντοπίζει το πόρισμα της Νέας Δημοκρατίας περιλαμβάνουν τον κατακερματισμό γης, τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, την κλιματική αλλαγή, το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης και το τεχνολογικό χάσμα, την απώλεια αξίας των προϊόντων μετά τη γεωργική εκμετάλλευση, την αύξηση του κόστους παραγωγής, την οργάνωση των παραγωγών, την αδυναμία διασύνδεσης δεδομένων και την πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων.
Κύριες προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας
Μεταξύ των βασικών προτάσεων του πορίσματος της Νέας Δημοκρατίας περιλαμβάνονται:
- Δημιουργία «Εθνικού Αγροδιατροφικού Μητρώου» για ενιαία καταγραφή στοιχείων παραγωγών και διασύνδεση με βάσεις δεδομένων.
- Ίδρυση «Ελληνικής Τράπεζας Γης» υπό εποπτεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, με στόχο τη συγκέντρωση και μακροχρόνια μίσθωση γης, κυρίως σε νέους αγρότες.
- Θέσπιση φορολογικών κινήτρων και υποχρεωτικών μελετών για τη διαδικασία αναδασμού.
- Αύξηση πριμ πρώτης εγκατάστασης για νέους αγρότες, υποχρεωτική διετή εκπαίδευση και οριζόντιες πολιτικές στήριξης αγροτικών περιοχών.
- Δημιουργία «Τράπεζας Νερού» στη Θεσσαλία, με έργα αποθήκευσης και διαχείρισης νερού και αναθεώρηση σχεδιασμού αρδευτικών έργων.
- Ίδρυση «Εθνικού Δικτύου Ανταλλακτηρίων Τιμών Αγροτικών Προϊόντων» για διαφάνεια στις τιμές και ενίσχυση εξαγωγικών στρατηγικών.
- Πρόγραμμα αναδιάρθρωσης καλλιεργειών για αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, με οικονομική στήριξη κατά τη μετάβαση.
- Επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενίσχυση στην προμήθεια λιπασμάτων και εφοδίων, με δυνατότητα αύξησης ενίσχυσης σε έκτακτες περιόδους.
- Εφαρμογή ΦΠΑ 6% σε όλα τα προϊόντα λίπανσης και άμεση καταβολή εκκρεμών ενισχύσεων.
- «Εθνικό Σχέδιο Ενιαίας Σήμανσης Ψηφιακής Ιχνηλασιμότητας» για την κτηνοτροφία, με ενοποίηση βάσεων δεδομένων, ψηφιακή πλατφόρμα ζωικού κεφαλαίου και ίδρυση σχετικών συμβουλίων και ακαδημιών.
- Μελέτη σταδιακής αύξησης ενισχύσεων στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, με εισοδηματικά και ηλικιακά κριτήρια και μεταβατική περίοδο.
- Μηχανισμός αξιολόγησης γεωργικής εκπαίδευσης, δια βίου μάθηση, ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και δημιουργία πρότυπων αγροκτημάτων ανά περιφέρεια.
- Σταθερά κίνητρα για συλλογική οργάνωση αγροτών, εξειδικευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία και αξιοποίηση συνεταιριστικής περιουσίας.
- Αναδιάρθρωση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με ισχυρό δίκτυο κέντρων αγροτικής ανάπτυξης και ενιαίο μηχανισμό ελέγχου.
- Αναμόρφωση του Κανονισμού του ΕΛΓΑ για επέκταση των καλύψεων, διαφοροποίηση ασφαλίστρων και εισαγωγή προαιρετικού πυλώνα συμπληρωματικής ασφάλισης.
Συναντίληψη και συνεργασία μεταξύ κομμάτων
Η λειτουργία της Διακομματικής Επιτροπής χαρακτηρίστηκε από πνεύμα συνεργασίας, χωρίς εντάσεις. Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της Επιτροπής Γιάννης Οικονόμου, παρότι υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για τα αίτια της κρίσης, σε πολλές προτάσεις διαπιστώνεται συναντίληψη. Ενδεικτικά, η πρόταση του ΠΑΣΟΚ έχει 76 κοινά ή παρόμοια σημεία με αυτήν της ΝΔ, ενώ αντίστοιχη σύγκλιση παρατηρείται και με τις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ, της «Νίκης» και της Ελληνικής Λύσης.