Η Αρμενία και οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν συμφωνία συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας για πολιτικούς σκοπούς, με στόχο την ενίσχυση των διμερών σχέσεων. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στη στρατηγική της Ουάσιγκτον να εμβαθύνει τους δεσμούς της με την Αρμενία, πρώην στενό σύμμαχο της Ρωσίας, λίγους μήνες μετά τη συμβολή της στη σύναψη ειρηνευτικής συμφωνίας στον Νότιο Καύκασο.
Η σχετική δήλωση υπεγράφη από τον πρωθυπουργό της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν και τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος πραγματοποιεί διήμερη επίσκεψη στη χώρα. Οι δύο αξιωματούχοι ανακοίνωσαν την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη Συμφωνία 123, που επιτρέπει στις ΗΠΑ να εκχωρούν άδειες για εξαγωγή πυρηνικής τεχνολογίας και εξοπλισμών σε άλλες χώρες.
Σύμφωνα με τον Βανς, η συμφωνία προβλέπει έως και 5 δισ. δολάρια σε αρχικές αμερικανικές εξαγωγές προς την Αρμενία, καθώς και επιπλέον 4 δισ. δολάρια σε μακροπρόθεσμα συμβόλαια για καύσιμα και συντήρηση. Ο Πασινιάν δήλωσε ότι «η συμφωνία ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην ολοένα και βαθύτερη ενεργειακή συνεργασία μεταξύ Αρμενίας και ΗΠΑ».
Η Αρμενία, η οποία μέχρι σήμερα βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στη Ρωσία και το Ιράν για την ενεργειακή της επάρκεια, εξετάζει προτάσεις από αμερικανικές, ρωσικές, κινεζικές, γαλλικές και νοτιοκορεατικές εταιρείες για την κατασκευή νέου πυρηνικού αντιδραστήρα. Η νέα μονάδα θα αντικαταστήσει τον υπάρχοντα ρωσικής κατασκευής αντιδραστήρα της Metsamor.
Αν και δεν έχει ληφθεί ακόμη τελική απόφαση, η συμφωνία δημιουργεί προϋποθέσεις για την επιλογή αμερικανικού σχεδίου, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει τη ρωσική επιρροή στην περιοχή. Η Μόσχα παραδοσιακά θεωρεί τον Νότιο Καύκασο σφαίρα επιρροής της, αλλά η επιρροή αυτή έχει περιοριστεί μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Νέες γεωπολιτικές ισορροπίες στον Νότιο Καύκασο
Η επίσκεψη του Βανς πραγματοποιείται έξι μήνες μετά την υπογραφή συμφωνίας ειρήνης ανάμεσα στους ηγέτες της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν στον Λευκό Οίκο, η οποία θεωρήθηκε σημαντικό βήμα προς τον τερματισμό μιας σύγκρουσης που διαρκεί σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ προωθεί επίσης τη «Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία (TRIPP)», έναν προτεινόμενο διάδρομο μήκους 43 χιλιομέτρων που θα διασχίζει τη νότια Αρμενία, προσφέροντας στο Αζερμπαϊτζάν απευθείας πρόσβαση στον θύλακα του Ναχιτσεβάν. Ο διάδρομος αυτός θα ενισχύσει τη σύνδεση Ασίας και Ευρώπης, παρακάμπτοντας τη Ρωσία και το Ιράν, κάτι που θεωρείται στρατηγικής σημασίας για τις δυτικές χώρες.
«Δεν κάνουμε απλά ειρήνη για την Αρμενία», υπογράμμισε ο Βανς. «Δημιουργούμε πραγματική ευημερία για την Αρμενία και τις ΗΠΑ μαζί».
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ αναμένεται να επισκεφθεί το Αζερμπαϊτζάν την Τετάρτη και την Πέμπτη, σύμφωνα με ανακοίνωση του Λευκού Οίκου.