Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε δύο σημαντικές τροποποιήσεις στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς για το άσυλο, με στόχο την επιτάχυνση της εξέτασης των αιτήσεων και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του συστήματος υποδοχής.
Με ευρεία πλειοψηφία εγκρίθηκε η δημιουργία ενιαίου καταλόγου «ασφαλών χωρών καταγωγής» σε επίπεδο ΕΕ, καθώς και ο κανονισμός για την εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας».
Ο κατάλογος περιλαμβάνει το Μπανγκλαντές, την Κολομβία, την Αίγυπτο, το Κόσοβο, την Ινδία, το Μαρόκο και την Τυνησία, επιτρέποντας την ταχύτερη διεκπεραίωση αιτήσεων ασύλου από υπηκόους των συγκεκριμένων χωρών.
Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι αιτούντες άσυλο από χώρες που χαρακτηρίζονται «ασφαλείς» θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι κινδυνεύουν από δίωξη ή σοβαρό κίνδυνο σε περίπτωση επιστροφής.
Ως ασφαλείς θεωρούνται επίσης οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες, εκτός εάν υπάρχουν ειδικές περιστάσεις, όπως εκτεταμένη ένοπλη βία ή υψηλό ποσοστό αναγνώρισης ασύλου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρακολουθεί τις εξελίξεις στις χώρες του καταλόγου και θα μπορεί να εισηγείται την προσωρινή αναστολή ή διαγραφή τους. Τα κράτη μέλη διατηρούν τη δυνατότητα σύνταξης εθνικών καταλόγων ασφαλών χωρών, εφόσον το κρίνουν αναγκαίο.
Η έννοια της «ασφαλούς τρίτης χώρας»
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας, που επιτρέπει στα κράτη μέλη να κηρύσσουν απαράδεκτες αιτήσεις ασύλου ακόμη και αν δεν αφορούν τη χώρα καταγωγής του αιτούντος.
Η διάταξη εφαρμόζεται όταν υπάρχει ουσιαστικός δεσμός του αιτούντος με τρίτη χώρα, όπως προηγούμενη διαμονή ή πολιτιστικοί δεσμοί, ή όταν ο αιτών διήλθε μέσω τρίτης χώρας και μπορούσε να ζητήσει προστασία εκεί.
Η εφαρμογή της έννοιας αυτής προβλέπεται και στο πλαίσιο διμερών ή πολυμερών συμφωνιών της ΕΕ ή των κρατών μελών με τρίτες χώρες, υπό την προϋπόθεση ότι οι χώρες αυτές δεσμεύονται να εξετάζουν την ουσία κάθε αιτήματος προστασίας.
Οι κανονισμοί αναμένεται να εγκριθούν τυπικά από το Συμβούλιο της ΕΕ, που αποτελεί το επόμενο θεσμικό βήμα.
«Σημείο καμπής» για την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική
Οι εισηγητές των κανονισμών χαρακτήρισαν την έγκριση των νέων ρυθμίσεων «σημείο καμπής» για τη μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο εισηγητής για τον κατάλογο των ασφαλών χωρών καταγωγής, Αλεσάντρο Σιριάνι (ECR - Συντηρητικοί, Ιταλία), δήλωσε ότι η νομοθεσία αυτή τερματίζει μια περίοδο ασάφειας, εισάγοντας κοινούς κανόνες και ταχύτερες διαδικασίες για την προστασία του δικαιώματος ασύλου και την αντιμετώπιση των καταχρήσεων.
Η εισηγήτρια για την εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας, Λένα Ντουπόν (ΕΛΚ, Γερμανία), τόνισε ότι το νέο πλαίσιο προσφέρει ένα κρίσιμο εργαλείο για ένα λειτουργικό και αξιόπιστο σύστημα ασύλου.
Όπως σημείωσε, επιτρέπει την ταχύτερη απόρριψη προδήλως αβάσιμων αιτήσεων, την αποσυμφόρηση των εθνικών συστημάτων και τη μείωση της νομικής αβεβαιότητας για τους αιτούντες.
Αντιδράσεις για τον αντίκτυπο στα θεμελιώδη δικαιώματα
Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η έγκριση των κανονισμών στην Ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), η οποία κατηγόρησε την πλειοψηφία του Κοινοβουλίου για βεβιασμένες μεταρρυθμίσεις στον τομέα του ασύλου.
Σε ανακοίνωσή της, η Ομάδα εξέφρασε τη λύπη της για τη συνεργασία συντηρητικών και ακροδεξιών δυνάμεων, υποστηρίζοντας ότι οι νέοι κανόνες μεταβάλλουν ριζικά το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου και θέτουν υπό αμφισβήτηση τη δέσμευση της ΕΕ στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η αντιπρόεδρος της Ομάδας, 'Ανα Καταρίνα Μέντες, προειδοποίησε ότι οι έννοιες της «ασφαλούς χώρας καταγωγής» και της «ασφαλούς τρίτης χώρας» είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενες και ενδέχεται να υπονομεύσουν το δικαίωμα ασύλου.
Όπως τόνισε, οι εισηγητές διαμόρφωσαν πλειοψηφίες με συντηρητικές και ακροδεξιές ομάδες, παρά τις προειδοποιήσεις.
Η σκιώδης εισηγήτρια της Ομάδας, Σεσίλια Στράντα, υποστήριξε ότι πολλές από τις χώρες του καταλόγου των «ασφαλών» έχουν αποτελέσει αντικείμενο ψηφισμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για επιδείνωση του κράτους δικαίου.
Εξέφρασε επίσης ανησυχία ότι η εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας θα μπορούσε να καταστήσει την ΕΕ εξαρτημένη από τρίτες χώρες για τη διαχείριση της μετανάστευσης, κάτι που, όπως είπε, δεν συνάδει με τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
