Η ιρανική στρατηγική απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται χαοτική, ωστόσο, σύμφωνα με ειδικούς, πρόκειται για μια υπολογισμένη τακτική που στοχεύει στη διατήρηση του ελέγχου του Στενού του Χορμούζ και στη δημιουργία αστάθειας στη Μέση Ανατολή. Το Ιράν επιδιώκει να αυξήσει το κόστος του πολέμου για την Ουάσινγκτον, αναγκάζοντάς την τελικά να αποσυρθεί.
Το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί η Τεχεράνη επιλέγει να επιτεθεί σε τρίτες χώρες που θα μπορούσαν να είναι σύμμαχοι ή ουδέτεροι παίκτες. Οι επιθέσεις κατά χωρών του Κόλπου, του Αζερμπαϊτζάν και της Τουρκίας μπορεί να είναι είτε στρατηγικά υπολογισμένες είτε αποτέλεσμα πρωτοβουλιών κατώτερων ιρανών διοικητών, οι οποίοι ενεργούν χωρίς καθοδήγηση λόγω των απωλειών στη στρατιωτική ηγεσία από αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα.
«Το μεγάλο ζήτημα είναι αν υπάρχει οργάνωση στην ιρανική απάντηση», δήλωνε πρόσφατα γαλλική διπλωματική πηγή. Παρά τις απώλειες υψηλόβαθμων αξιωματούχων, το ιρανικό σύστημα διατηρεί τη συνοχή του. «Το Ιράν προετοιμαζόταν γι’ αυτό το ενδεχόμενο εδώ και καιρό», υπενθυμίζει η δρ. Burcu Ozcelik του βρετανικού Rusi.
Μετά το αρχικό σοκ, οι ιρανικές αρχές επιδιώκουν τη διασφάλιση της συνέχειας του καθεστώτος, βασιζόμενες στο δόγμα της ασυμμετρίας των προθέσεων: το Ιράν μάχεται για την επιβίωσή του, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες υπερασπίζονται περιορισμένα συμφέροντα.
Η «πόρτα εξόδου» και η τακτική της φθοράς
Αν και η Τεχεράνη δεν μπορεί να επιφέρει στρατιωτική ήττα στις Ηνωμένες Πολιτείες, μπορεί να αντέξει απέναντι σε μια αεροπορική εκστρατεία. «Η Τεχεράνη επιδιώκει να ανεβάσει το κόστος της πολεμικής κλιμάκωσης μέχρι το σημείο που η Ουάσινγκτον θα αναζητήσει πόρτα εξόδου», σημειώνει ο Ali Vaez του International Crisis Group.
Η στρατηγική αυτή παραπέμπει στη θεωρία του Andrew Mack για τις ασύμμετρες συρράξεις, σύμφωνα με την οποία οι αδύναμοι αντίπαλοι επιδιώκουν τη σταδιακή αποδυνάμωση της πολιτικής βούλησης του ισχυρότερου να συνεχίσει τον πόλεμο. Όπως εξηγεί η Agnès Levallois του iReMMo, οι Ιρανοί χρησιμοποιούν τα πυρομαχικά τους με φειδώ ώστε να παρατείνουν τη σύρραξη και να οδηγήσουν τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώσει «αρκετά, σταματάμε».
«Όσο διαιωνίζεται η σύρραξη, τόσο η Τεχεράνη αισθάνεται ότι η στρατηγική ισορροπία μεταβάλλεται υπέρ της», υπογραμμίζει ο Danny Citrinowicz του ισραηλινού INSS. Το αμερικανικό κέντρο Soufan επισημαίνει ότι η Τεχεράνη, γνωρίζοντας πως δεν μπορεί να κερδίσει έναν συμβατικό πόλεμο, καταφεύγει σε ασύμμετρες τακτικές για να παρατείνει τη διάρκεια του πολέμου.
Η ενεργειακή πίεση ως μοχλός
Η Τεχεράνη επιλέγει να προκαλεί αναταραχή στην περιοχή, να πλήττει γειτονικές χώρες και να ανεβάζει τις τιμές του πετρελαίου μέσω του αποκλεισμού του Στενού του Χορμούζ. Στόχος είναι να ασκηθεί πίεση στις χώρες του Κόλπου και, μέσω αυτών, στην Ουάσινγκτον, ώστε ο ενεργειακός πληθωρισμός να οδηγήσει σε πολιτική αναδίπλωση.
«Η στρατηγική έγκειται στην άσκηση πίεσης επί των χωρών του Κόλπου», εξηγεί η Burcu Ozcelik του Rusi. «Σκοπός είναι η πρόκληση ανόδου των τιμών του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των πρώτων υλών, ώστε να αυξηθεί η πίεση προς την Ουάσινγκτον».
Σύμφωνα με την αναλύτρια Emily Stromquist της Teneo, οι επιπτώσεις στις αγορές και η αναταραχή στο Στενό του Χορμούζ αποτελούν κρίσιμους παράγοντες που μπορεί να επιταχύνουν την αναδίπλωση των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, η επιτυχία της στρατηγικής αυτής προϋποθέτει ότι οι χώρες του Κόλπου διαθέτουν επιρροή επί του Ντόναλντ Τραμπ ισχυρότερη από εκείνη του Ισραήλ.
Η Burcu Ozcelik προειδοποιεί ότι, ακόμη κι αν η Ισλαμική Δημοκρατία επιβιώσει, θα χρειαστεί να κάνει σημαντικές υποχωρήσεις. Τα κράτη του Κόλπου, έχοντας υποστεί πλήγματα, είναι πιθανό να απαιτήσουν λόγο σε οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, γεγονός που θα δυσκολέψει την αποκατάσταση των σχέσεων με την Τεχεράνη.
Όπως αναφέρει ο Danny Citrinowicz, αυτό ίσως δεν απασχολεί ιδιαίτερα την ιρανική ηγεσία. «Στόχος του καθεστώτος είναι να μεγιστοποιήσει τα κέρδη του και να καταστήσει σαφές στους αντιπάλους του ποιο είναι το κόστος μιας μελλοντικής πολεμικής αναμέτρησης με το Ιράν».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
