Το ντοκιμαντέρ «I Saw a Suno» της Ούγγρας σκηνοθέτριας Κάταλιν Μπάρσονι, έκανε την ελληνική του πρεμιέρα στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, παρουσιάζοντας μια συγκλονιστική ιστορία για την προσφυγιά, την ταυτότητα και το δικαίωμα στην επιστροφή.
Ο Νάσμι, ο μικρότερος από τρία αδέρφια, γεννημένος στη Γερμανία από γονείς Ρομά που διέφυγαν από τον πόλεμο στο Κόσοβο, επαναπατρίστηκε το 2009 μαζί με τη μητέρα και τον μεγαλύτερο αδελφό του. Εκεί βρέθηκε αντιμέτωπος με δύσκολες συνθήκες σε έναν υπερπλήρη καταυλισμό προσφύγων, παλεύοντας να επιβιώσει και να επανενώσει την οικογένειά του.
Η Καταλίν Μπάρσονι κατέγραψε το ταξίδι του Νάσμι από την παιδική ηλικία έως την ενηλικίωση σε διάστημα 15 ετών. Όπως ανέφερε στο ΑΠΕ–ΜΠΕ, «η αδικία που βίωσαν οι κοινότητες των Ρομά κατά τη διάρκεια και μετά τον πόλεμο με ώθησε να δημιουργήσω αυτή την ταινία».
Η ιστορία ενός βίαιου επαναπατρισμού
Ο Νάσμι βρέθηκε ξαφνικά να εγκαταλείπει τη ζωή του στη Γερμανία για να επιστρέψει στο Κόσοβο, μια χώρα που δεν ήταν έτοιμη να δεχθεί παιδιά μεγαλωμένα στο εξωτερικό. Η σκηνοθέτρια, διευθύνουσα σύμβουλος της BAXT Films και εκτελεστική διευθύντρια του Ιδρύματος Romedia, σημείωσε πως «δεν υπήρχε επιλογή για τα παιδιά αυτά να επανενταχθούν στο Κόσοβο».
Η οικογένεια του Νάσμι κατέβαλε 14 αποτυχημένες προσπάθειες διαφυγής, ενώ τελικά η μητέρα και ο αδελφός του κατάφεραν να επιστρέψουν στη Γερμανία μέσω διακινητών. Ο ίδιος έμεινε πίσω με τη γιαγιά του, ώσπου αποφάσισε να φύγει μόνος του, περνώντας μέσα από τη Σερβία και την Ουγγαρία, όπου οδηγήθηκε σε κέντρο κράτησης ανηλίκων.
Το ντοκιμαντέρ ως μαρτυρία
Η Μπάρσονι γνώρισε την οικογένεια του Νάσμι στον καταυλισμό προσφύγων κοντά στην Κόσοβσκα Μιτρόβιτσα και κατέγραψε τη δύσκολη πορεία τους. Η ταινία περιλαμβάνει αρχειακό υλικό από το Associated Press, το Euronews και σερβικά μέσα, αναδεικνύοντας τις συνέπειες του πολέμου και τον εκτοπισμό χιλιάδων Ρομά, Ασκάλι και Αιγύπτιων το καλοκαίρι του 1999.
Η σκηνοθέτρια υπενθυμίζει πως μετά την επιστροφή των Αλβανών στο Κόσοβο, οι Ρομά θεωρήθηκαν συνεργάτες των Σέρβων, γεγονός που οδήγησε στην καταστροφή της συνοικίας Μαχάλα και στην αναγκαστική μετανάστευση χιλιάδων ανθρώπων. «Ήταν η μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμού Ρομά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», τόνισε.
Ένα «όνειρο» για την επιστροφή και την ένταξη
Ο τίτλος «Suno» σημαίνει «όνειρο» στη γλώσσα των Ρομά. Η Μπάρσονι ήθελε να κρατήσει αυτή τη λέξη για να ακουστεί η φωνή της κοινότητας. Όπως εξήγησε, «αν δεν χρησιμοποιήσουμε τη γλώσσα μας σε ταινίες και βιβλία, πώς θα ακουστεί ποτέ;».
Η δημιουργία του ντοκιμαντέρ υπήρξε μια μακρά και απαιτητική διαδικασία, που ξεκίνησε το 2009. Μέσα από την αφήγηση του ίδιου του Νάσμι, ο θεατής γνωρίζει τις συνθήκες ζωής στους καταυλισμούς και τη μακρά διαδρομή επιστροφής προς την πατρίδα.
«Είναι μια ταινία για την επιστροφή και το δικαίωμα επιστροφής», υπογράμμισε η σκηνοθέτρια, επισημαίνοντας τη σημασία της ενσωμάτωσης των προσφύγων και της επένδυσης στους νέους. «Είναι θέμα ανθρωπισμού και ευρωπαϊκών αξιών», πρόσθεσε.
Σήμερα, ο Νάσμι ζει στη Γερμανία, εργάζεται για ΜΚΟ σε εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά Ρομά και παραμένει ενεργός στην κοινότητα. Παρά τις δυσκολίες, όπως σημειώνει η Μπάρσονι, «επέδειξε θάρρος και τεράστια υπομονή».
Το «I Saw a Suno» συμμετέχει στα Τμήματα Next Gen και Open Horizons του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και θα προβληθεί το Σάββατο 14 Μαρτίου, στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης, ακολουθούμενο από συζήτηση με τη δημιουργό.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
