Απειλώντας να καταστρέψει το ηλεκτρικό δίκτυο του Ιράν και να στείλει τους 90 εκατομμύρια κατοίκους της χώρας πίσω στη «λίθινη εποχή», ο Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε διεθνή ανησυχία, καθώς τέτοιες ενέργειες μπορεί να θεωρηθούν εγκλήματα πολέμου.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εμφανίζεται αποφασισμένος να κινηθεί χωρίς περιορισμούς, παρά τις προειδοποιήσεις ειδικών και διεθνών οργανισμών.
Σύμφωνα με αναλυτές, δεν είναι ιδιαίτερα πιθανό ο Αμερικανός πρόεδρος να αντιμετωπίσει συνέπειες βραχυπρόθεσμα, καθώς η κυβέρνησή του υπονομεύει θεσμούς που έχουν ως αποστολή την τήρηση των κανόνων του διεθνούς δικαίου.
Οι Συνθήκες της Γενεύης απαγορεύουν την καταστροφή «αντικειμένων απαραίτητων για την επιβίωση του άμαχου πληθυσμού», ενώ το 2024 το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο απήγγειλε κατηγορίες κατά Ρώσων αξιωματούχων για επιθέσεις στο ηλεκτρικό δίκτυο της Ουκρανίας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι, αν δεν υπάρξει συμφωνία με την Τεχεράνη, οι αμερικανικές δυνάμεις «θα πλήξουν όλους τους ηλεκτρικούς σταθμούς τους, χωρίς εξαίρεση».
Προειδοποίησε ότι «τις επόμενες δύο με τρεις εβδομάδες, θα τους γυρίσουμε στη λίθινη εποχή», διαφοροποιούμενος από προηγούμενες δηλώσεις περί υποστήριξης των Ιρανών πολιτών.
Την Πέμπτη, ο Αμερικανός πρόεδρος δημοσιοποίησε εικόνες από την καταστροφή μιας γέφυρας κοντά στην Τεχεράνη, δηλώνοντας πως «πολλές άλλες θα ακολουθήσουν». Το Ιράν ανέφερε σοβαρές ζημιές σε ερευνητικό κέντρο, το Ινστιτούτο Παστέρ, και έκανε λόγο για επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές.
Παράλληλα, ο Τραμπ απείλησε να επιτεθεί σε πετρελαιοπηγές, προκαλώντας αντιδράσεις, καθώς παρόμοιες ενέργειες είχαν καταδικαστεί το 1991, όταν ιρακινές δυνάμεις κατέστρεψαν πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο Κουβέιτ.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ εξέφρασε ικανοποίηση για «τον θάνατο και την καταστροφή που ήρθαν από τον ουρανό» και δεσμεύτηκε να αγνοήσει «ανόητους κανόνες εμπλοκής».
Ανθρωπιστικές συνέπειες
Η Σάρα Γιάγκερ, διευθύντρια της Human Rights Watch στην Ουάσινγκτον, προειδοποίησε ότι η καταστροφή ηλεκτρικών σταθμών θα έχει «καταστροφικό αντίκτυπο για τον ιρανικό λαό», στερώντας ηλεκτρική ενέργεια από νοσοκομεία και βασικές υπηρεσίες.
Όπως σημειώνει, τέτοιες δηλώσεις από τον πρόεδρο «στέλνουν μήνυμα ότι οι περιορισμοί είναι προαιρετικοί», αυξάνοντας τον κίνδυνο για αμάχους.
Το διεθνές δίκαιο επιτρέπει επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές μόνο αν εξυπηρετούν στρατιωτικούς σκοπούς. Ωστόσο, σύμφωνα με τον καθηγητή Τομ Ντάνενμπαουμ της Νομικής Σχολής του Στάνφορντ, οι δηλώσεις του Τραμπ δείχνουν ότι οι στόχοι είναι καθαρά πολιτικοί: «Η αναφορά στη λίθινη εποχή δείχνει πως στόχοι τίθενται επειδή συμβάλλουν στη βιωσιμότητα μιας σύγχρονης κοινωνίας».
Ο Ρόμπερτ Γκόλντμαν, ειδικός στα εγκλήματα πολέμου, εκτιμά ότι μια επίθεση σε ηλεκτρικούς σταθμούς θα ήταν «εντελώς δυσανάλογη» λόγω των προβλέψιμων επιπτώσεων στους αμάχους.
Παράλληλα, προειδοποιεί ότι και τα ιρανικά αντίποινα, όπως πιθανές επιθέσεις σε εργοστάσια αφαλάτωσης, θα μπορούσαν να συνιστούν εγκλήματα πολέμου.
Περιορισμένες πιθανότητες διώξεων
Οι πιθανότητες να ασκηθούν διώξεις κατά Αμερικανών αξιωματούχων θεωρούνται μικρές. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιχειρήσει να εξουδετερώσει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ειδικά μετά το ένταλμα σύλληψης κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Καμία από τις εμπλεκόμενες χώρες —ΗΠΑ, Ισραήλ, Ιράν— δεν είναι μέλος του δικαστηρίου.
Ωστόσο, ο Ντάνενμπαουμ υπενθυμίζει ότι τα εγκλήματα πολέμου είναι απαράγραπτα και υπάγονται σε παγκόσμια δικαιοδοσία. «Ακόμη κι αν σήμερα δεν υπάρξουν διώξεις, η λογοδοσία μπορεί να έρθει στο μέλλον», σημειώνει.
Ο Γκόλντμαν υπογραμμίζει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις ΗΠΑ αφορά τη διεθνή τους φήμη. Η υπονόμευση των Συνθηκών της Γενεύης, όπως τονίζει, μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες: «Αν παραμερίζουμε τους κανόνες όποτε μας βολεύει, γιατί οι αντίπαλοί μας να μην κάνουν το ίδιο; Αυτό μπορεί να μας γυρίσει μπούμερανγκ».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
