Στο Γερεβάν, κατά την 111η επέτειο των σφαγών των Αρμενίων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, πολλοί κάτοικοι εκφράζουν επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο εξομάλυνσης των σχέσεων με την Τουρκία. Όπως τονίζουν, «δεν υπάρχει λόγος να βιάζουμε τα πράγματα».
Η Αρμενία και η Τουρκία, δύο χώρες με μακρά ιστορία αντιπαλότητας, επιχειρούν τα τελευταία χρόνια να αποκαταστήσουν τις διμερείς τους σχέσεις. Έχουν γίνει βήματα προς το άνοιγμα των χερσαίων συνόρων που παραμένουν κλειστά από το 1993.
«Πρέπει να ανοίξουν τα σύνορα, όμως κάθε πράγμα στην ώρα του. Ακόμα και χωρίς να λάβουμε υπόψη τη γενοκτονία, μόλις βγαίνουμε από ένα πόλεμο» με το Αζερμπαϊτζάν, δηλώνει στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Αζάτ Αλεκσανιάν, 29χρονος προγραμματιστής. Σύμφωνα με τον ίδιο, «δεν υπάρχει λόγος να βιάζουμε τα πράγματα».
Σημαντικό βήμα στην προσέγγιση των δύο χωρών αποτέλεσε η αποκατάσταση άμεσης αεροπορικής σύνδεσης μεταξύ Κωνσταντινούπολης και Γερεβάν από την Turkish Airlines, ενώ ήδη υπήρχαν πτήσεις μέσω άλλων εταιρειών.
Το 2021, Άγκυρα και Γερεβάν διόρισαν ειδικούς απεσταλμένους, επιχειρώντας να γεφυρώσουν δεκαετίες εχθρότητας. Οι σχέσεις επιβαρύνθηκαν από την τουρκική υποστήριξη προς το Αζερμπαϊτζάν στη σύγκρουση για τον έλεγχο του Καραμπάχ, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Αμφιθυμία απέναντι στην προσέγγιση
Ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν είχε δηλώσει σε τουρκικά μέσα ότι η αναγνώριση της γενοκτονίας δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα για την Αρμενία. Ωστόσο, πολλοί πολίτες διαφωνούν.
«Πιστεύω πως κάθε χώρα θα όφειλε να την αναγνωρίσει επειδή αυτό είναι πολύ σημαντικό», λέει ο Βρεζ Κιλετζιάν, 21χρονος τεχνικός πληροφορικής, που συμμετείχε στην πορεία μνήμης στο Γερεβάν. Κατά την άποψή του, το άνοιγμα των συνόρων «δεν είναι μια λύση επωφελής για την Αρμενία».
Η αναθέρμανση των τουρκοαρμενικών σχέσεων ακολούθησε την ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών. Παρά τις εξελίξεις, παραμένουν εκκρεμότητες, όπως η τύχη των αρμενίων αυτονομιστών που κρατούνται στο Αζερμπαϊτζάν.
Η μνήμη και ο πόνος
Για την Αρακσιά Ζακαριάν, 40χρονη οδοντίατρο, «ο πόνος είναι πάντα παρών». «Ασφαλώς θυμόμαστε και θα θυμόμαστε. Ελπίζω ότι μια μέρα οι άνθρωποι θα εκφράσουν λύπη για τις πράξεις τους ή γι' αυτές των προγόνων τους», δηλώνει.
Οι Αρμένιοι συνεχίζουν να ζητούν διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας, η οποία έχει ήδη αναγνωριστεί από πολλές κυβερνήσεις και κοινοβούλια, όπως των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ελλάδας.
Κατά το Γερεβάν, έως 1,5 εκατομμύριο Αρμένιοι έχασαν τη ζωή τους το 1915-1916, όταν οι οθωμανικές αρχές κατέστειλαν τη χριστιανική αρμενική μειονότητα.
Η Τουρκία αναγνωρίζει τις σφαγές, αλλά απορρίπτει τον όρο γενοκτονία, κάνοντας λόγο για εμφύλιο πόλεμο και λιμό που στοίχισαν τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και από τις δύο πλευρές.
Χιλιάδες Αρμένιοι συγκεντρώθηκαν στο μνημείο της γενοκτονίας στο Γερεβάν, όπου μαθητές κατέθεσαν λουλούδια προς τιμήν των θυμάτων. «Σήμερα τρία εκατομμύρια Αρμένιοι ζουν στην Αρμενία και δέκα εκατομμύρια στο εξωτερικό. Τους ενώνει ο ίδιος πόνος, αυτός της γενοκτονίας», δήλωσε ο Αρτούρ Αβανεσιάν, πρώην μαχητής και προσωπικότητα της αντιπολίτευσης.
Ο Αβανεσιάν υπογράμμισε ότι «δεν έχει ξεχαστεί και δεν θα ξεχαστεί ποτέ» και ζήτησε σταθερή, δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη. Παράλληλα, κάλεσε για την επιστροφή των αρμενίων αυτονομιστών που παραμένουν φυλακισμένοι στο Αζερμπαϊτζάν, επισημαίνοντας πως «είναι αδύνατο να εγκαθιδρυθεί μια δίκαιη ειρήνη χωρίς την επιστροφή αυτών των πατριωτών».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
