Ο μετασχηματισμός των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) από εξαγωγείς υδρογονανθράκων σε στρατηγικούς επενδυτές της καθαρής ενέργειας, η γεωπολιτική ισορροπία μεταξύ Δύσης και Κίνας και η ανάγκη για εναλλακτικούς διαδρόμους πέραν των Στενών του Ορμούζ, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνέντευξης του γενικού γραμματέα του GCC, Α.Ε. Jasem Mohamed Al Budaiwi, στον καθηγητή Διεθνών Σχέσεων Κωνσταντίνο Φίλη.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο συνέδριο «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe», που διοργανώνεται στις 13 και 14 Μαΐου από τους Financial Times και την εφημερίδα Καθημερινή στο Four Seasons Astir Palace Hotel στην Αθήνα. Ο κ. Al Budaiwi, συμμετέχοντας διαδικτυακά, παρουσίασε το νέο ενεργειακό και διπλωματικό δόγμα του Κόλπου, περιγράφοντας παράλληλα το μέλλον των ευρω-αραβικών σχέσεων.
Το νέο ενεργειακό μοντέλο του Κόλπου
Απαντώντας στο ερώτημα αν η στρατηγική σημασία του Κόλπου μειώνεται σε έναν κόσμο που κινείται προς την απανθρακοποίηση, ο γενικός γραμματέας τόνισε ότι η επιρροή της περιοχής ενισχύεται. Οι χώρες του GCC επενδύουν δυναμικά σε έργα ηλιακής και αιολικής ενέργειας, τεχνολογίες καθαρού υδρογόνου και λύσεις δέσμευσης άνθρακα, με συνολικές επενδύσεις που αναμένεται να φθάσουν τα 800 εκατομμύρια δολάρια τα επόμενα χρόνια.
Οι κυβερνήσεις του Κόλπου έχουν θέσει φιλόδοξους στόχους. Η Σαουδική Αραβία στοχεύει στο 50% ανανεώσιμων πηγών έως το 2030, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στο 35% καθαρής ενέργειας έως το 2031, ενώ το Ομάν στο 30%-40% έως το 2030 και 60%-70% έως το 2040. Όπως σημείωσε ο κ. Al Budaiwi, το GCC βλέπει την ενεργειακή μετάβαση ως ευκαιρία για αναδιάρθρωση του οικονομικού του μοντέλου και ενίσχυση της παρουσίας του στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας τεχνολογίας και ενέργειας.
Γεωπολιτικές ισορροπίες και διεθνείς εταίροι
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του GCC μετά την Κίνα. Το διμερές εμπόριο αγαθών ανήλθε στα 197 δισ. δολάρια το 2024, ενώ οι άμεσες ξένες επενδύσεις της ΕΕ στις χώρες του Κόλπου έφτασαν τα 285 δισ. δολάρια το 2023, επιβεβαιώνοντας την αμοιβαία εμπιστοσύνη.
Αναφορικά με τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και την Κίνα, ο κ. Al Budaiwi υπογράμμισε ότι τα κράτη του Κόλπου διατηρούν στρατηγική συνεργασία με την Ουάσιγκτον, ενώ ταυτόχρονα καλλιεργούν άριστες σχέσεις με το Πεκίνο και τις Βρυξέλλες. «Δεν το βλέπουμε από την οπτική του ανταγωνισμού, αλλά της συνεργασίας. Όλοι οι εταίροι μας κατανοούν ότι πρόκειται για μια ισορροπημένη εξωτερική πολιτική», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ και ρόλος της Ελλάδας
Ένα από τα κρίσιμα ζητήματα της συνέντευξης ήταν η ασφάλεια στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα στα Στενά του Ορμούζ. Ο γενικός γραμματέας αποκάλυψε ότι στη σύνοδο των ηγετών του GCC στις 28 Απριλίου στην Τζέντα συζητήθηκε η προετοιμασία για πιθανή περαιτέρω κλιμάκωση στην περιοχή.
Ο κ. Al Budaiwi τόνισε ότι το GCC εξετάζει ήδη εναλλακτικές επιλογές και μόνιμους διαδρόμους παράκαμψης για τη διασφάλιση της ομαλής μεταφοράς ενέργειας προς τις χώρες που εξαρτώνται από τους πόρους του Κόλπου. Υπογράμμισε ότι η ασφάλεια στα Στενά αποτελεί ευθύνη της διεθνούς κοινότητας, καταδικάζοντας τη στάση του Ιράν.
Κλείνοντας, έκανε ειδική μνεία στις σχέσεις του GCC με την Ελλάδα, ευχαριστώντας την ελληνική κυβέρνηση για την «έντιμη στάση της» απέναντι στις χώρες του Κόλπου και ανακοινώνοντας την πρόθεσή του να επισκεφθεί την Καλαμάτα για να παραστεί στο Europe GCC Forum.