Ο Εντγκάρ Μορέν, ο εμβληματικός Γάλλος φιλόσοφος και στοχαστής, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 104 ετών, όπως ανακοίνωσε η σύζυγός του, Σαμπάχ Αμπουσαλάμ Μορέν. «Μέχρι τις τελευταίες του ημέρες, ο Εντγκάρ Μορέν παρέμεινε προσηλωμένος στον κόσμο, στους ανθρώπους και στα μεγάλα θέματα του ανθρώπου που τροφοδότησαν τη σκέψη του», δήλωσε στο AFP.
«Το κενό που αφήνει είναι τεράστιο. Όμως το θάρρος του, η αφοσίωσή του στα όντα και στις ιδέες, το ηθικό του πρόσταγμα και η ελπίδα που ενσάρκωνε εξακολουθούν να μας συνοδεύουν», πρόσθεσε η Σαμπάχ Αμπουσαλάμ Μορέν.
Ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε τον Εντγκάρ Μορέν «αγωνιστή της Αντίστασης, μαχητικό και ελεύθερο, συγγραφέα και στοχαστή του αιώνα, υπερασπιστή της φύσης και των λαών», υπογραμμίζοντας ότι υπήρξε «η προσωποποίηση του ουμανισμού». «Με την ευμένεια, την περιέργειά του, δεν σταματούσε να μας φωτίζει», σημείωσε ο Γάλλος πρόεδρος.
«Διάβηκε τον αιώνα και του έδωσε φως», δήλωσε ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, ο οποίος συνυπέγραψε μαζί του το 2012 το βιβλίο-συνέντευξη «Dialogue sur la politique, la gauche et la crise».
Ο πρώην υπουργός Παιδείας Ζαν-Μισέλ Μπλανκέ ανέφερε πως «αγαπούσε να αντιπαραθέτει τις ιδέες του με ό,τι ήταν διαφορετικό», αναφερόμενος στη συνεργασία τους για το βιβλίο «Quelle école voulons-nous?» (Ποιο σχολείο θέλουμε, 2020).
Από την πλευρά του, ο πρώην πρωθυπουργός Ντομινίκ ντε Βιλπέν δήλωσε ότι «μας κληροδοτεί την ελπίδα μίας πολιτικής του πολιτισμού ικανής να ανοικοδομήσει έναν γκρεμισμένο κόσμο».
Η υπουργός Πολιτισμού της Γαλλίας Κατρίν Πεγκάρ τον χαρακτήρισε «ακούραστο μαχητή της ελευθερίας, φιλόσοφο της “σύνθετης σκέψης”, την οποία θεωρούσε ζωτική ανάγκη για τα πρόσωπα, τους πολιτισμούς και τις κοινωνίες μας».
Ένας στοχαστής με παγκόσμια επιρροή
Επίτιμος διδάκτορας 38 ξένων πανεπιστημίων, ο Εντγκάρ Μορέν υπήρξε συγγραφέας περίπου σαράντα βιβλίων, τα οποία μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν το Autocritique (1959), όπου αφηγείται τη διαγραφή του από το Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας και στοχάζεται πάνω στη δική του τύφλωση απέναντι στον σταλινισμό, το La Rumeur d'Orléans (1969), καθώς και το μνημειώδες εξάτομο έργο La Méthode (1977–2004).
Το τελευταίο του βιβλίο, Y a-t-il des leçons de l'Histoire?, κυκλοφόρησε το 2025, συνεχίζοντας τη βαθιά του αναζήτηση γύρω από την ανθρώπινη εμπειρία και τη σχέση της με την ιστορία.
Αντίσταση και διεπιστημονικότητα
Ο Εντγκάρ Μορέν αρνήθηκε τον κατακερματισμό της γνώσης, υιοθετώντας μια διεπιστημονική προσέγγιση που γεφύρωνε τις επιστήμες και τις ανθρωπιστικές σπουδές. Ως ιστορικός, φιλόσοφος και επιστήμονας, επιχείρησε να διαρρήξει τα στεγανά ανάμεσα στις ειδικότητες, προτείνοντας ένα ενιαίο σύστημα κατανόησης του κόσμου.
Γεννημένος στις 8 Ιουλίου 1921 στο Παρίσι, με το πραγματικό όνομα Εντγκάρ Ναούμ, ήταν το μοναχοπαίδι εβραϊκής οικογένειας με ρίζες από τη Θεσσαλονίκη. Το 1941 προσχώρησε στο Κομμουνιστικό Κόμμα και εντάχθηκε στη Γαλλική Αντίσταση, υιοθετώντας το ψευδώνυμο «Morin».
Η δημοσίευση του Autocritique άφησε βαθύ αποτύπωμα στον δημόσιο διάλογο, ενώ υπήρξε ένας από τους ιδρυτές της επιτροπής διανοουμένων κατά του πολέμου της Αλγερίας. Εξήντα χρόνια αργότερα, βρέθηκε αντιμέτωπος με δίωξη περί αντισημιτισμού για άρθρο γνώμης του 2002, ωστόσο δικαιώθηκε από το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news