Οι ευρωπαϊκές χώρες εκφράζουν ανησυχία για το πυρηνικό πρόγραμμα

Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο εξέφρασαν τις «σοβαρές» και «επίκαιρες» ανησυχίες τους για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, μέσω κοινής δήλωσης στον ΟΗΕ, επισημαίνοντας ότι η τελευταία τριμηνιαία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) είναι «ανησυχητική».

Στη δήλωση προσχώρησαν επίσης οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Δανία, η Ελλάδα, η Λετονία, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενισχύοντας το κοινό μήνυμα προς την Τεχεράνη.

Οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες υπογράμμισαν ότι οι μακροχρόνιες ανησυχίες τους για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης «παραμένουν επίκαιρες και σοβαρές». Σύμφωνα με την έκθεση του IAEA, το Ιράν είναι «το μόνο κράτος χωρίς πυρηνικά όπλα» που εμπλουτίζει ουράνιο έως και 60%.

Όπως ανέφεραν, «δεν υπάρχει αξιόπιστη πολιτική δικαιολογία» για την κατοχή περισσότερων από 400 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου σε τέτοια επίπεδα. 

Η δήλωση σημειώνει ότι το Ιράν διαθέτει πάνω από δέκα «σημαντικές ποσότητες» υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, από τις οποίες «δεν μπορεί να αποκλειστεί η δυνατότητα κατασκευής πυρηνικής συσκευής».

Οι E3 επεσήμαναν ότι το Ιράν έχει «επίμονα αποτύχει» να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του σε θέματα εγγυήσεων και να συνεργαστεί πλήρως με τον IAEA. 

Ο Οργανισμός, όπως αναφέρουν, δεν μπορεί να επιβεβαιώσει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας είναι «αποκλειστικά ειρηνικό», ενώ έχει περάσει ένας χρόνος από την τελευταία επίσκεψη επιθεωρητών στις «πιο ευαίσθητες» εγκαταστάσεις.

Η ενεργοποίηση του μηχανισμού snapback

Οι τρεις χώρες επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στον «απαραίτητο ρόλο» του IAEA για τη διατήρηση του διεθνούς καθεστώτος μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων. 

Αναφερόμενες στο Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), τόνισαν ότι η «σημαντική μη συμμόρφωση» του Ιράν οδήγησε στην ενεργοποίηση του μηχανισμού snapback στις 28 Αυγούστου 2025.

Η ενέργεια αυτή πραγματοποιήθηκε «σε πλήρη συμφωνία» με την Απόφαση 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το Συμβούλιο ψήφισε στις 19 Σεπτεμβρίου 2025 επί σχεδίου Απόφασης που θα ήρε μόνιμα τους διεθνείς περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με το αποτέλεσμα να είναι «ένα ξεκάθαρο όχι».

Ως αποτέλεσμα, η διαδικασία snapback ολοκληρώθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2025 και έξι προηγούμενες Αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας «επανήλθαν σε ισχύ». Οι E3 υπογράμμισαν ότι αυτό έχει επιβεβαιωθεί «σε πολλές περιπτώσεις» από τη Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών.

Κυρώσεις και διεθνής εφαρμογή

Οι τρεις χώρες τόνισαν ότι οι Αποφάσεις αυτές πρέπει πλέον να εφαρμόζονται «πλήρως από όλα τα κράτη μέλη», όπως προβλέπει ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ. 

Οι κυρώσεις αποσκοπούν στον περιορισμό της ικανότητας του Ιράν «να αναπτύξει και να μεταφέρει πυρηνικό όπλο» και περιλαμβάνουν περιορισμούς σε δραστηριότητες, πρόσωπα και οντότητες που συνδέονται με το βαλλιστικό πυραυλικό του πρόγραμμα.

Οι E3 σημείωσαν ότι η Επιτροπή 1737 έχει «επανασυσταθεί» και κάλεσαν στον άμεσο διορισμό Προέδρου, ώστε να επιβλέπει αποτελεσματικά την εφαρμογή των κυρώσεων και να διαχειρίζεται ζητήματα συμμόρφωσης.

Παράλληλα, ζήτησαν τον διορισμό του Πάνελ Εμπειρογνωμόνων «χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση», επισημαίνοντας τον «κρίσιμο» ρόλο του στην υποστήριξη της Επιτροπής, την παρακολούθηση της εφαρμογής, τη διερεύνηση παραβιάσεων και την παροχή τεχνικής βοήθειας στα κράτη μέλη.

Προοπτική διπλωματικής λύσης

Κλείνοντας, η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο επανέλαβαν την «ισχυρή δέσμευσή» τους στην εξεύρεση μιας «μόνιμης και βιώσιμης διπλωματικής λύσης». Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι το Ιράν «δεν θα επιδιώξει, αποκτήσει ή αναπτύξει ποτέ πυρηνικό όπλο».

Όπως υπογράμμισαν, μόνο μια «αξιόπιστη, ισχυρή και επαληθεύσιμη συμφωνία» μπορεί να αντιμετωπίσει το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα «με βιώσιμο τρόπο».