Οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν συμφωνία με το Ιράν πάση θυσία

Η Ουάσιγκτον προειδοποίησε ότι μια ενδεχόμενη οριστική συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να επιτευχθεί με «οποιοδήποτε τίμημα». Η αμερικανική πλευρά εξέφρασε ανησυχία για το ενδεχόμενο «απόλυτου χάους» αν η Τεχεράνη επιβάλει τέλη για κάθε διέλευση από το στενό του Ορμούζ, όπου χθες Πέμπτη σημειώθηκε επίθεση σε φορτηγό πλοίο.

Σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO, η επίθεση πραγματοποιήθηκε με βλήμα άγνωστου τύπου, γεγονός που οδήγησε στην αναστολή του σχεδίου απομάκρυνσης χιλιάδων ναυτικών από την περιοχή. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ) ανακοίνωσε ότι το σχέδιο είχε στόχο την ασφαλή αποχώρηση περίπου 600 πλοίων που είχαν αποκλειστεί στον Κόλπο από το ξέσπασμα του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.

Το πλοίο που επλήγη βρισκόταν στον Κόλπο του Ομάν, έχοντας ήδη διασχίσει το στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ. Η θαλάσσια αυτή οδός, πλάτους περίπου τριάντα χιλιομέτρων, αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, καθώς πριν από τον πόλεμο μεταφερόταν από εκεί το 20% των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως.

Ανησυχία για τα «τέλη διέλευσης»

Κατά την περιοδεία του σε μοναρχίες του Κόλπου, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επιχείρησε να καθησυχάσει τους συμμάχους των ΗΠΑ, τονίζοντας ότι οι συνομιλίες με την Τεχεράνη στην Ελβετία στοχεύουν σε μια διαρκή λύση. «Μολονότι θέλουμε συμφωνία, δεν θέλουμε συμφωνία με οποιοδήποτε τίμημα», υπογράμμισε ο κ. Ρούμπιο στο Μπαχρέιν, απευθυνόμενος στους ομολόγους του των κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ).

Το Ιράν φέρεται να επιδιώκει την είσπραξη «τελών» για «υπηρεσίες» που σχετίζονται με τη διέλευση του στενού, κάτι στο οποίο αντιδρά έντονα η Ουάσιγκτον. Ο κ. Ρούμπιο προειδοποίησε ότι η αποδοχή μιας τέτοιας πρακτικής θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο διεθνώς, καθώς «θα εξαπλωνόταν σε όλο τον κόσμο σαν επιδημία».

Το Ομάν έχει επίσης εκφράσει διαφωνία με την πρόθεση της Τεχεράνης, διευκρινίζοντας ότι δεν προβλέπεται κανένα «τέλος διέλευσης» στις μελλοντικές διευθετήσεις. Παράλληλα, ανακοίνωσε τη δημιουργία «προσωρινού θαλάσσιου διαδρόμου» σε συνεργασία με τον ΟΗΕ.

Ωστόσο, οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν ότι θα λάβουν «προσήκοντα μέτρα» αν υπάρξει απόπειρα διέλευσης χωρίς προηγούμενη έγκρισή τους. Οι χώρες του Κόλπου, που έχουν δεχθεί επιθέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου, ζητούν να τεθούν στις διαπραγματεύσεις και ζητήματα όπως το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα και η υποστήριξη σε ένοπλες οργανώσεις.

Διαπραγματεύσεις και ενεργειακές επιπτώσεις

Η αναστολή των εχθροπραξιών επέτρεψε την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στο στενό του Ορμούζ, με την πλατφόρμα Kpler να καταγράφει 70 διελεύσεις πλοίων, αριθμό μειωμένο στο μισό σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα. Μετά την επίθεση της Πέμπτης, οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο, ανατρέποντας την πρόσφατη πτωτική τάση.

Η καταρχήν συμφωνία άνοιξε τον δρόμο για διαπραγματεύσεις διάρκειας εξήντα ημερών, με στόχο την οριστικοποίηση των όρων. Ο κ. Ρούμπιο ανακοίνωσε ότι η επόμενη συνάντηση αντιπροσωπειών θα πραγματοποιηθεί στην Ελβετία στις 29 ή 30 Ιουνίου.

Πολιτικές πιέσεις στις ΗΠΑ

Στις ΗΠΑ, αυξάνονται οι επικρίσεις προς τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για τις παραχωρήσεις του προς την Τεχεράνη, καθώς βρίσκεται υπό πίεση να τερματίσει τον πόλεμο ενόψει των βουλευτικών εκλογών του μέσου της δεύτερης θητείας του. Ο Λευκός Οίκος αιτήθηκε από το Κογκρέσο έγκριση συμπληρωματικού προϋπολογισμού ύψους 88 δισ. δολαρίων, εκ των οποίων το μεγαλύτερο μέρος προορίζεται για την «αποκατάσταση των αποθεμάτων πυρομαχικών».

Ανοιχτά ζητήματα και περιφερειακές εντάσεις

Παρά την πρόοδο, οι διαφορές για το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας παραμένουν άλυτες. Η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμά της να διατηρεί ειρηνικό πυρηνικό πρόγραμμα, απορρίπτοντας κατηγορίες περί επιδίωξης πυρηνικού οπλοστασίου.

Στον Λίβανο, το Ισραήλ συνεχίζει τις επιχειρήσεις του εναντίον της Χεζμπολά, η οποία κατηγόρησε το Τελ Αβίβ για «κατάφωρη παραβίαση» της κατάπαυσης του πυρός μετά από πλήγμα drone με τουλάχιστον τρεις νεκρούς. Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι ο στρατός θα παραμείνει στο λιβανικό έδαφος «για όσο χρειαστεί».

Παράλληλα, Ισραήλ και Λίβανος διεξάγουν απευθείας συνομιλίες υπό αμερικανική αιγίδα, με τον πέμπτο γύρο να ολοκληρώνεται στην Ουάσιγκτον. Ο κ. Ρούμπιο έκανε λόγο για πρόοδο στις συνομιλίες, τις οποίες πάντως η Χεζμπολά απορρίπτει.