Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν τη νύχτα της Τρίτης προς Τετάρτη βομβαρδισμούς στο νότιο Ιράν, επαναφέροντας παράλληλα τις κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο. Η Ουάσιγκτον υποστήριξε ότι πρόκειται για αντίποινα στις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στο στενό του Ορμούζ, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση του μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, που υπεγράφη στα μέσα Ιουνίου.
Σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία επιτήρησης της ναυσιπλοΐας UKMTO, τρία πλοία χτυπήθηκαν μέσα σε 24 ώρες στην περιοχή του στενού του Ορμούζ. Το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία απέδωσαν την ευθύνη για δύο από τις επιθέσεις στο Ιράν.
Η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον είχαν υπογράψει στις 17 Ιουνίου καταρχήν συμφωνία που θεωρητικά άνοιγε τον δρόμο για διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το μνημόνιο προέβλεπε πλήρες άνοιγμα του στενού του Ορμούζ —απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου αργού και ΥΦΑ— και άρση των αμερικανικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο. Το προσωρινό κλείσιμο του στενού είχε προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και αύξηση των τιμών.
Αντίποινα και προειδοποιήσεις
Μετά τα μεσάνυχτα (ώρα Ελλάδας), η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) ανακοίνωσε την έναρξη «σθεναρών πληγμάτων» στο Ιράν, σε απάντηση στις «ιρανικές επιθέσεις εναντίον τριών εμπορικών πλοίων». Οι ΗΠΑ χαρακτήρισαν τις ενέργειες αυτές «ξεκάθαρη παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός».
Το Ιράν αντέδρασε προειδοποιώντας ότι θα λάβει «αποφασιστικά μέτρα για την προστασία των συμφερόντων και της εθνικής του ασφάλειας», σύμφωνα με ανάρτηση του υφυπουργού Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί. Ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν πληροφορίες για εκρήξεις στην περιοχή του στενού.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι «οι ενέργειες του Ιράν στο στενό είναι εντελώς απαράδεκτες» και δεν θα μείνουν ατιμώρητες, έπειτα από την ανακοίνωση του υπουργείου Οικονομικών που απαγόρευσε «νέες συναλλαγές» ιρανικών υδρογονανθράκων.
Η κλιμάκωση είχε άμεσο αντίκτυπο στις αγορές, με την τιμή του βαρελιού WTI να αυξάνεται κατά 2,63%, φτάνοντας τα 72,29 δολάρια στις ασιατικές συναλλαγές.
Νέα ένταση στον Περσικό Κόλπο
Η ναυσιπλοΐα στο στενό του Ορμούζ είχε επανεκκινήσει μετά την υπογραφή του μνημονίου, ωστόσο οι εντάσεις παρέμεναν. Στα τέλη Ιουνίου, δύο πλοία δέχθηκαν επιθέσεις από αγνώστου προέλευσης βλήματα, γεγονός που οδήγησε σε νέα στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Η Ισλαμική Δημοκρατία απάντησε τότε με πυραυλικά πλήγματα και επιθέσεις drones εναντίον γειτονικών χωρών, όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, πριν οι δύο πλευρές συμφωνήσουν σε προσωρινή αναστολή εχθροπραξιών.
Διπλωματικές αντιδράσεις
Η Σαουδική Αραβία καταδίκασε «τη στοχοποίηση από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν του σαουδαραβικού δεξαμενόπλοιου Wedyan» και του «Al Rekayyat» του Κατάρ, κάνοντας λόγο για «επίθεση εναντίον της ασφάλειας της διεθνούς ναυσιπλοΐας και του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού».
Το Κατάρ κάλεσε τον ιρανό επιτετραμμένο ζητώντας εξηγήσεις και παρέδωσε νότα διαμαρτυρίας, απαιτώντας από την Τεχεράνη να «σταματήσει κάθε ενέργεια που υπονομεύει την περιφερειακή ασφάλεια».
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ απέρριψε ως «απαράδεκτη» την κατηγορία του Κατάρ.
Η UKMTO ανέφερε ακόμη δύο νέες επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων, χωρίς να αποδώσει ευθύνες, διευκρινίζοντας ότι δεν υπήρξαν τραυματισμοί ή περιβαλλοντική ζημιά.
Πολιτικό και συμβολικό υπόβαθρο
Η Τεχεράνη αποκλείει την επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης διέλευσης στο στενό του Ορμούζ, παρά τις πιέσεις της Ουάσιγκτον, και απειλεί τα πλοία που προσπαθούν να παρακάμψουν τη διαδρομή κατά μήκος των ιρανικών ακτών.
Η νέα ένταση συμπίπτει με τις εξαήμερες τελετές που διοργανώνει το Ιράν πριν από την ταφή του πρώην ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις πρώτες αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές. Η σορός του μεταφέρθηκε στο Ιράκ για τελετές στη Νατζάφ και στην Καρμπάλα, δύο από τους ιερότερους τόπους του σιιτικού Ισλάμ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
