Στο επίκεντρο του φετινού εορτασμού για την Παγκόσμια Ημέρα Όζοντος βρίσκονται οι δράσεις για έναν πιο δροσερό πλανήτη, η πρόοδος στην αποκατάσταση του προστατευτικού στρώματος του όζοντος και η ανάγκη διατήρησης της διεθνούς επαγρύπνησης απέναντι στην υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Διεθνούς Επιτροπής Όζοντος, κάθε χρόνο στις 16 Σεπτεμβρίου τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Όζοντος, με αφορμή την υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ το 1987. Το Πρωτόκολλο αυτό, που έχει υπογραφεί από όλες τις χώρες του κόσμου, επιδιώκει την απαγόρευση εκπομπών ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος.
Όπως σημειώνεται, το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ αποτέλεσε καθοριστικό βήμα για τον έλεγχο της παραγωγής και χρήσης ουσιών που βλάπτουν το προστατευτικό στρώμα του όζοντος. Η συνεχής παρακολούθηση των επιπέδων όζοντος έχει συμβάλει στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων του Πρωτοκόλλου και στην προσαρμογή του, με πιο πρόσφατη την Τροποποίηση του Κιγκάλι που υπεγράφη το 2016 στη Ρουάντα.
Για τον εορτασμό των 39 ετών από την υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ το 2026, το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ επέλεξε ως θέμα το «Παγκόσμια δράση για έναν πιο δροσερό πλανήτη».
Η φετινή χρονιά σηματοδοτεί τη 10η επέτειο από την Τροποποίηση του Κιγκάλι, που προβλέπει τη σταδιακή μείωση των υδροφθορανθράκων (HFCs). Οι υδροφθοράνθρακες, υποκατάστατα ουσιών που κατέστρεφαν το στρώμα του όζοντος, αν και δεν το επηρεάζουν άμεσα, αποτελούν ισχυρά αέρια του θερμοκηπίου και εντείνουν την κλιματική αλλαγή. Η Τροποποίηση του Κιγκάλι προωθεί τη μείωση της χρήσης αυτών των αερίων, ενθαρρύνοντας παράλληλα ενεργειακά αποδοτικές τεχνολογίες και την καινοτομία στον τομέα της ψύξης.
Όπως αναφέρει ο Επίτιμος Μέλος και τέως πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Όζοντος, ακαδημαϊκός Χρήστος Ζερεφός, η Διάσκεψη του Κιγκάλι προέβλεψε την υποκατάσταση ουσιών που επιβαρύνουν το προστατευτικό στρώμα του όζοντος. Ωστόσο, η εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης δείχνει την ανάγκη αντικατάστασης και ορισμένων από τα υποκατάστατα των προηγούμενων δεκαετιών. Η συνέχιση της διεθνούς επαγρύπνησης κρίνεται απαραίτητη, ενώ σε χώρες με υψηλή ηλιοφάνεια όπως η Ελλάδα, συστήνονται μέτρα προστασίας από την ηλιακή ακτινοβολία, ειδικά για τα παιδιά και κατά τις ώρες έντονης ηλιοφάνειας.
Παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί, εξακολουθούν να παρατηρούνται επιπτώσεις από την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, όπως ορισμένες μορφές καρκίνου του δέρματος και περιπτώσεις καταρράκτη, σύμφωνα με τον κ. Ζερεφό.
Στην τελευταία (δέκατη) Επιστημονική Αξιολόγηση της Εξάντλησης του Όζοντος από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό και το UNEP (2022), εκτιμήθηκε ότι η εφαρμογή της Τροποποίησης του Κιγκάλι μπορεί να αποτρέψει μελλοντική αύξηση της θερμοκρασίας κατά 0,3-0,5°C έως το 2100.
Η Διεθνής Επιτροπή Όζοντος σημειώνει πως οι επιστημονικές αξιολογήσεις, που διενεργούνται ανά τετραετία, αποτελούν άμεση επιστημονική συμβολή στη διαδικασία του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ. Η αξιολόγηση του 2022 έδειξε ότι οι HFCs, HCFCs και ορισμένοι CFCs που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ως χημικές πρώτες ύλες, συνεχίζουν να συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη σε μεγαλύτερες ποσότητες από το αναμενόμενο. Η Έκθεση Αξιολόγησης του Όζοντος για το 2026 αναμένεται να δημοσιευθεί στα τέλη του έτους.
Όπως καταλήγει η Διεθνής Επιτροπή Όζοντος, η επιτυχία του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ και της Τροποποίησης του Κιγκάλι αποδεικνύει τι μπορεί να επιτευχθεί όταν επιστήμη, πολιτική και διεθνής συνεργασία συνδυάζονται. Η συνεχής παρακολούθηση και αξιολόγηση παραμένει κρίσιμη για την πρόοδο και την αντιμετώπιση νέων προκλήσεων, με στόχο την προστασία της στιβάδας του όζοντος και του κλίματος.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
