Ο ρόλος ενός κιτ επιβίωσης ή σακιδίου έκτακτης ανάγκης αναδεικνύεται στο πλαίσιο των νέων κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δίνουν έμφαση στην ετοιμότητα των πολιτών να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες για τουλάχιστον 72 ώρες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Η σχετική συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά την παρουσίαση των οδηγιών αυτών, με πηγές της Επιτροπής να εξηγούν τη φιλοσοφία και τους στόχους της προσέγγισης αυτής.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις των αρμόδιων πηγών, η βασική αλλαγή που εισάγεται αφορά «τη μετάβαση από τον στρατηγικό σχεδιασμό στην καθημερινή εφαρμογή», επιδιώκοντας την καλλιέργεια μιας κοινής κουλτούρας ετοιμότητας σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή κοινωνία.
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές παρουσιάστηκαν στις 3 Νοεμβρίου 2026 από την επίτροπο Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων Hadja Lahbib, κατά το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας. Όπως διευκρινίζουν οι ίδιες πηγές, αποτελούν συνέχεια των δράσεων που είχαν προαναγγελθεί στη Στρατηγική Ετοιμότητας της ΕΕ τον Μάρτιο του 2025, εξειδικεύοντας τα μέτρα που απαιτούνται για τη συστηματική ενίσχυση της ετοιμότητας των πολιτών στα κράτη μέλη.
Σημαντική είναι η επισήμανση του προέδρου του ΟΑΣΠ και ομότιμου καθηγητή Ευθύμη Λέκκα, ο οποίος υπογραμμίζει τη σημασία της προετοιμασίας απέναντι σε κάθε είδους κρίση, είτε προέρχεται από φυσικά φαινόμενα είτε από ανθρώπινες δράσεις. Παράλληλα, εκτιμά θετικά τις συστάσεις της ΕΕ, σημειώνοντας πως «αυτό δεν ενέχει σε καμία περίπτωση τη λογική του εκφοβισμού».
Όπως ανακοινώθηκε από την Κομισιόν, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα και συχνότερες και πιο σύνθετες κρίσεις, γεγονός που οδηγεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ενίσχυση της ετοιμότητας σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Οι νέες οδηγίες εστιάζουν στην προετοιμασία πολιτών και κοινοτήτων για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Οι τέσσερις βασικοί άξονες των οδηγιών περιλαμβάνουν:
- την 72ωρη αυτάρκεια των πολιτών,
- την εκπαίδευση ετοιμότητας από μικρή ηλικία,
- τη συμπερίληψη ατόμων με αναπηρία,
- και την αποτελεσματικότερη ενημέρωση σχετικά με κινδύνους και απειλές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεσμευτεί για την ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών που ενισχύουν την αυτάρκεια των πολιτών για τουλάχιστον 72 ώρες. Οι σύγχρονες κρίσεις συχνά προκαλούν ταυτόχρονες διακοπές υπηρεσιών, όπως ηλεκτροδότηση, υδροδότηση, επικοινωνίες και εφοδιαστικές αλυσίδες. Τις πρώτες ώρες μιας κρίσης, οι αρχές ενδέχεται να χρειαστούν χρόνο για να οργανώσουν την ανταπόκρισή τους, καθιστώντας κρίσιμη την ατομική ετοιμότητα.
Σχετικά με τη 72ωρη αυτάρκεια, η οδηγία αφορά τη δυνατότητα των πολιτών να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες τους κατά το πρώτο τριήμερο μιας κρίσης, μέχρι να κινητοποιηθεί η δημόσια βοήθεια. Αυτό περιλαμβάνει βασικά αποθέματα νερού, τροφίμων, φαρμάκων, καθώς και εναλλακτικά μέσα θέρμανσης, ψύξης και φωτισμού.
Οι πολίτες ενθαρρύνονται να αποκτήσουν δεξιότητες πρώτων βοηθειών και διαχείρισης κρίσεων, ενώ η ετοιμότητα θα ενσωματωθεί στα σχολικά προγράμματα, ώστε τα παιδιά να αναγνωρίζουν κινδύνους και να γνωρίζουν πώς να ζητούν βοήθεια.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προσβασιμότητα των διαδικασιών εκκένωσης για άτομα με αναπηρία, καθώς και στην προστασία από παραπληροφόρηση και deepfakes.
Διαδικασία διαμόρφωσης και εφαρμογής
Πριν τη διαμόρφωση των κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή πραγματοποίησε τεχνικές διαβουλεύσεις με εμπειρογνώμονες από όλα τα κράτη μέλη και συνεδριάσεις με πολίτες, οι συστάσεις των οποίων είναι δημόσια διαθέσιμες. Προτείνεται επίσης η θέσπιση ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ στις 23 Οκτωβρίου, ξεκινώντας από το 2027.
Αναφορικά με το χρονικό όριο των 72 ωρών, πηγές της Επιτροπής διευκρινίζουν ότι αποτελεί το ελάχιστο σημείο αναφοράς για να καλύπτουν τα νοικοκυριά τις βασικές τους ανάγκες κατά την αρχική φάση μιας κρίσης. Έτσι περιορίζεται η άμεση εξάρτηση από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, οι οποίες μπορούν να επικεντρωθούν σε όσους έχουν άμεση ανάγκη. Το όριο αυτό δεν σημαίνει ότι η κρίση θα τελειώσει εντός τριών ημερών, αλλά ότι οι πολίτες θα είναι καλύτερα προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν τις πρώτες ώρες.
Ο κ. Λέκκας σημειώνει πως έχει υπολογιστεί ότι μια διακοπή σε δίκτυο ενέργειας ή ύδρευσης μπορεί να διαρκέσει περίπου τόσο.
Ανθεκτικότητα και πρόληψη
Οι νέες οδηγίες κινούνται σε θετική κατεύθυνση, συμβάλλοντας στη μείωση της τρωτότητας και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τον κ. Λέκκα. Όπως επισημαίνει, οι πολίτες συχνά δεν λαμβάνουν υπόψη τους πιθανούς κινδύνους και η συνήθεια της πρόληψης πρέπει να ενταχθεί στην καθημερινότητα, χωρίς να καλλιεργείται αίσθημα φόβου.
Ενδεικτικό παράδειγμα είναι το ενδεχόμενο διακοπής υδροδότησης ή ηλεκτροδότησης στην Αθήνα για τρεις ημέρες λόγω σεισμού ή άλλου κινδύνου, όπου η ύπαρξη βασικών αποθεμάτων στο σπίτι μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Μη δεσμευτικός χαρακτήρας και εθνικές ιδιαιτερότητες
Οι κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι μη δεσμευτικές και δεν προβλέπουν κυρώσεις για τη μη εφαρμογή τους, ούτε επιβάλλουν ενιαίο εθνικό σχέδιο ετοιμότητας. Κάθε κράτος μέλος διαμορφώνει τα δικά του μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες και ανάγκες.
Η Επιτροπή υποστηρίζει τα κράτη μέσω κατευθυντήριων γραμμών, ανταλλαγής καλών πρακτικών και κοινών ασκήσεων, ενώ ενισχύει τη συνεργασία μέσω του Δικτύου Γνώσεων της ΕΕ για την Πολιτική Προστασία και του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ. Επιπλέον, το άρθρο 110 του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών προβλέπει δημόσια προειδοποίηση πολιτών μέσω κινητών επικοινωνιών.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές της Πολιτικής Προστασίας, δεν υπάρχει προς το παρόν αντίστοιχο μέτρο, ωστόσο παρέχονται γενικές οδηγίες προστασίας για φυσικά και τεχνολογικά φαινόμενα μέσω της επίσημης ιστοσελίδας του υπουργείου. Σημειώνεται επίσης ότι στις χώρες του Νότου οι αρμοδιότητες για την αντιμετώπιση κρίσεων επιμερίζονται μεταξύ Πολιτικής Προστασίας και Άμυνας, ανάλογα με τη φύση της κρίσης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
