Η παραδοχή ότι η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο, ενώ ταυτόχρονα περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της, αποτέλεσε τη βάση για τη δίκη του Γαλιλαίου από την Ιερά Εξέταση το 1633. Παρότι ο Κοπέρνικος είχε διατυπώσει νωρίτερα παρόμοιες ηλιοκεντρικές θέσεις, ο Γαλιλαίος βρέθηκε στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης. Θεωρείται ο φυσικός φιλόσοφος που αμφισβήτησε τις απόψεις του Αριστοτέλη και του Πτολεμαίου για την κίνηση της Γης και των ουρανίων σωμάτων, ανοίγοντας τον δρόμο για τον Νεύτωνα, αν και η επιστημονική του προσέγγιση διέφερε από τους νόμους του Γιοχάνες Κέπλερ.
Αυτή τη θεώρηση ακολουθεί ο Κώστας Γαβρόγλου στο βιβλίο του «Η Δίκη του Γαλιλαίου», που κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Το έργο εστιάζει στην ανάλυση των επιστημονικών, θεολογικών και κοινωνικών διαστάσεων της ιστορικής δίκης, καλύπτοντας την περίοδο από τις αρχές του 17ου αιώνα έως σήμερα.
Ο ιστορικός των επιστημών Γαβρόγλου αποφεύγει τις εξιδανικεύσεις και τα απλουστευτικά δίπολα. Ο Γαλιλαίος έχει μείνει στη συλλογική μνήμη ως εκπρόσωπος του ορθού λόγου που αντιστάθηκε στον σκοταδισμό της Εκκλησίας, με το περίφημο «και όμως κινείται» να αποδίδεται συχνά σε αυτόν. Ωστόσο, σύμφωνα με τον συγγραφέα, ο Γαλιλαίος ούτε έχασε την προσωπική του ελευθερία ούτε τη ζωή του από την Ιερά Εξέταση. Η σύγκρουση δεν αφορούσε αποκλειστικά την κίνηση της Γης, αλλά και τις ισορροπίες εξουσίας μεταξύ θεσμών και προσώπων.
Ως μαθηματικός στην Αυλή των Μεδίκων, ο Γαλιλαίος δεν φυλακίστηκε, σε αντίθεση με τον Τζορντάνο Μπρούνο που οδηγήθηκε στην πυρά το 1600. Επιπλέον, αρκετοί επιστήμονες και διανοούμενοι της εποχής δεν πείστηκαν από τα συμπεράσματά του, όπως οι παρατηρήσεις για τις κηλίδες του Ήλιου, την επιφάνεια της Σελήνης, τις φάσεις της Αφροδίτης και τους δορυφόρους του Δία. Η Εκκλησία, ανησυχώντας για την ανατροπή της θεολογικής τάξης, αντιμετώπισε με σκεπτικισμό την προοπτική μιας νέας κοσμολογίας, όπου η Γη θα αποτελούσε απλώς μέρος ενός ευρύτερου συστήματος.
Ο Γαβρόγλου εξετάζει την εξέλιξη της υπόθεσης του Γαλιλαίου στη διάρκεια των αιώνων, αναφερόμενος στη «Ζωή του Γαλιλαίου» του Μπέρτολτ Μπρεχτ, που παρουσίασε τον Γαλιλαίο ως επαναστάτη, αλλά και στους «Υπνοβάτες» του Άρθουρ Καίσλερ, όπου ο επιστήμονας αντιμετωπίζεται ως εγωπαθής που υποτίμησε το έργο του Κέπλερ.
Παράλληλα, το θεατρικό έργο του Γαβρόγλου «Ο Πάπας του Γαλιλαίου» βασίζεται στις συναντήσεις του Γαλιλαίου με τον καρδινάλιο Μαφέο Μπαρμπερίνι, μετέπειτα Πάπα Ουρβανό Η', στο Βατικανό το 1624. Το έργο παρουσιάστηκε ως θεατρικό αναλόγιο στο Ολύμπια Δημοτικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας» στις 21 Οκτωβρίου 2024 και κυκλοφορεί πλέον σε βιβλίο από τις εκδόσεις Σοκόλη.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
