Βελτίωση σε προσχολική εκπαίδευση και υγεία σύμφωνα με το ΚΕΠΕ

Σημαντική πρόοδος καταγράφεται στην προσχολική εκπαίδευση και στην υγειονομική περίθαλψη, σύμφωνα με το Δελτίο του Παρατηρητηρίου Ευημερίας και Παιδικής Φτώχειας που δημοσιοποίησε το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ). Το νέο τεύχος εστιάζει στην εθνική αποτίμηση (Μάρτιος 2024 - Φεβρουάριος 2026) της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί, αξιοποιώντας τα πλαίσια δεικτών τόσο της Ευρωπαϊκής Εγγύησης όσο και της παιδικής φτώχειας του ΚΕΠΕ.

Η ανάλυση πραγματοποιείται στο πλαίσιο της επιστημονικής υποστήριξης που παρέχει το ΚΕΠΕ προς τον Εθνικό Συντονιστή για την Ευρωπαϊκή Εγγύηση για το Παιδί, δηλαδή το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ). Η συμβολή αυτή αφορά την κατάρτιση της 2ης Διετούς Έκθεσης Προόδου, η οποία θα υποβληθεί από τη χώρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το επόμενο διάστημα.

Υψηλές επιδόσεις στην εκπαίδευση και την υγεία

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, η χώρα συμμορφώνεται πλήρως με τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών της δεσμεύσεων και των επιπτώσεων των μνημονιακών πολιτικών. Παρά τις δυσκολίες, η Ελλάδα καταγράφει εξαιρετικές επιδόσεις στην προσχολική εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη, υπερβαίνοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Παράλληλα, έχει περιοριστεί σημαντικά το ποσοστό των παιδιών που ζουν σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας, καθώς και εκείνων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Οι μεταρρυθμίσεις και οι κοινωνικές μεταβιβάσεις λειτούργησαν ως βασικοί θετικοί δείκτες για τα αποτελέσματα αυτά.

Επίμονες προκλήσεις και περιορισμοί

Ωστόσο, παραμένουν προκλήσεις που αφορούν το διαθέσιμο εισόδημα, τη διατροφή, τις στεγαστικές συνθήκες και την επίδραση των κοινωνικών μεταβιβάσεων. Οι δυσκολίες αυτές συνδέονται με τον πληθωρισμό, την απώλεια αγοραστικής δύναμης και την αύξηση του κόστους ζωής.

Σε χωρικό επίπεδο, οι μεγαλύτερες προκλήσεις εντοπίζονται στις αγροτικές, νησιωτικές και ορεινές περιοχές, καθώς και σε δύο περιφέρειες που αντιμετωπίζουν υψηλά ποσοστά πολυδιάστατης παιδικής φτώχειας, χωρίς να έχουν προχωρήσει σε ολοκληρωμένα τοπικά σχέδια δράσης.

Η Ελλάδα, όπως επισημαίνεται, διαθέτει περιορισμένη εργαλειοθήκη πολιτικών λόγω των δεσμεύσεων για δημοσιονομική σταθερότητα. Οι αυξήσεις μισθών, η ελάφρυνση της έμμεσης φορολογίας και οι επεκτατικές κοινωνικές πολιτικές αποτελούν τα κύρια διαθέσιμα εργαλεία, αν και υπόκεινται σε περιορισμούς που σχετίζονται με την παραγωγικότητα και τη δημοσιονομική ισορροπία.

Ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις

Μέσα σε αυτό το περιοριστικό πλαίσιο, προτείνεται η ενίσχυση της πολιτικής ανταγωνισμού για τη συγκράτηση του πληθωρισμού και η καλύτερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Παράλληλα, τονίζεται ότι η υψηλή πληθωριστική περίοδος μπορεί βραχυπρόθεσμα να βελτιώσει τη δυναμική του δημόσιου χρέους, μέσω της αύξησης του ονομαστικού ρυθμού μεγέθυνσης.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι χωρίς χαλάρωση των δημοσιονομικών πιέσεων, η πλήρης αναχαίτιση της παιδικής φτώχειας θα παραμείνει δύσκολη. Ως εκ τούτου, η χώρα καλείται να αξιοποιήσει στο έπακρο τα διαθέσιμα και πρόσθετα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί.

Προτάσεις για δράση και χρηματοδότηση

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη στήριξης των Περιφερειών Στερεάς Ελλάδας και Θεσσαλίας, μέσω ολοκληρωμένων τοπικών σχεδίων δράσης για την παιδική φτώχεια, κατά το πρότυπο περιφερειών όπως η Αττική, τα Ιόνια Νησιά και η Κρήτη.

Προτείνεται επίσης η αναζήτηση πρόσθετων πόρων για την καθολική εφαρμογή του μέτρου των υγιεινών σχολικών γευμάτων σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης. Στις αστικές περιοχές η προετοιμασία τους μπορεί να γίνεται από εταιρείες catering, ενώ στις απομακρυσμένες περιοχές από τοπικές επιχειρήσεις, υπό κεντρική και περιφερειακή εποπτεία.

Τέλος, επισημαίνεται η ανάγκη ενίσχυσης των επιδομάτων και των μηχανισμών αξιολόγησης, ώστε να εξασφαλιστεί η μέγιστη κοινωνική απόδοση των διαθέσιμων πόρων και η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας στη χώρα.