Προστασία από τα δαγκώματα φιδιών αποτελεί βασική προτεραιότητα για όσους ζουν ή εργάζονται στην ύπαιθρο, καθώς με απλά προληπτικά μέτρα μπορούν να αποφύγουν επικίνδυνες καταστάσεις.
Ο βιολόγος και υποψήφιος διδάκτορας του Τμήματος Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ηλίας Στραχίνης, επισημαίνει ότι η χρήση σκληρών και ψηλών υποδημάτων, που φτάνουν πάνω από τον αστράγαλο, αλλά και γαντιών –κατά προτίμηση συγκόλλησης– είναι καθοριστικής σημασίας για όσους εκτελούν χειρωνακτικές εργασίες στην ύπαιθρο.
Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ–ΜΠΕ, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις κινήσεις των χεριών και των ποδιών. Οι πεζοπόροι καλό είναι να βαδίζουν σε καθαρά, ανοιχτά μονοπάτια και να αποφεύγουν τα χόρτα, ειδικά όταν φορούν χαμηλά παπούτσια.
Μέτρα πρόληψης και συμπεριφοράς
Ο κ. Στραχίνης εξηγεί ότι «υπάρχουν φίδια που έχουν επικίνδυνο δάγκωμα, φέρουν δηλητήριο και το δάγκωμά τους είναι δυνητικά θανατηφόρο».
Ωστόσο, υπογραμμίζει πως δεν υπάρχουν ενδείξεις αύξησης του πληθυσμού των φιδιών στην Ελλάδα ή αλλού. Αντιθέτως, όπως σημειώνει, οι πληθυσμοί των ερπετών μειώνονται λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων και της κλιματικής αλλαγής.
«Όταν οδηγούμε δεν περνάμε το στενό όπου υπάρχει στοπ χωρίς να σταματήσουμε. Το ίδιο πρέπει να κάνουμε και σε περιοχές όπου υπάρχει πιθανότητα παρουσίας φιδιών», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Πότε υπάρχει πραγματικός κίνδυνος
Σύμφωνα με τον κ. Στραχίνη, ο κίνδυνος δαγκώματος από οχιά υπάρχει μόνο όταν την πιάσουμε, την πατήσουμε ή την πλησιάσουμε υπερβολικά, ειδικά τη στιγμή που συρίζει. «Η οχιά αμύνεται, δεν επιτίθεται», τονίζει, προσθέτοντας πως τα φίδια δεν στήνουν ενέδρες ούτε επιτίθενται από μίσος, όπως συχνά πιστεύεται.
Οδηγίες σε περίπτωση δαγκώματος
Ακόμη και μετά από δάγκωμα, οι πρώτες ενέργειες είναι κρίσιμες. Οι επικαιροποιημένες οδηγίες, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και δημοσιευμένες στην ιστοσελίδα www.herpetofauna.gr, αναφέρουν ότι το άτομο πρέπει να παραμείνει ψύχραιμο, να μην περπατήσει ή οδηγήσει, να μεταφερθεί άμεσα σε νοσοκομείο και να μην δέσει το τραυματισμένο μέλος.
Δεν πρέπει να σκίσει το δέρμα, να ρουφήξει το δηλητήριο, να εφαρμόσει πάγο ή να λάβει αλκοόλ και παυσίπονα (εκτός από παρακεταμόλη). Επίσης, πρέπει να καλέσει το 166 ή το 112 για βοήθεια.
«Το διάστημα μεταξύ του δαγκώματος και της μεταφοράς στο νοσοκομείο είναι κρίσιμο. Λάθος κινήσεις, όπως οι σφιχτές περιδέσεις ή το ρούφηγμα, μπορεί να αποβούν πιο επικίνδυνες από το ίδιο το δηλητήριο», επισημαίνει ο βιολόγος.
Στατιστικά και προληπτικά μέτρα
Κάθε χρόνο στην Ελλάδα καταγράφονται έως 200 δαγκώματα από φίδια, ενώ ένας θάνατος σημειώνεται ανά περίπου 500 περιστατικά, κυρίως σε άτομα με βεβαρημένη υγεία ή σε περιπτώσεις λανθασμένων πρώτων βοηθειών.
Οι αγρότες, σύμφωνα με τον κ. Στραχίνη, παραμένουν ιδιαίτερα εκτεθειμένοι όταν δεν χρησιμοποιούν τον απαραίτητο εξοπλισμό.
Καμία αύξηση στους πληθυσμούς των φιδιών
Δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να δείχνουν αύξηση του πληθυσμού των φιδιών. Η Ελληνική Ερπετολογική Εταιρεία, στο πλαίσιο των υποχρεώσεων της Ελλάδας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, κατέγραψε τα έτη 2023 και 2024 ότι οι πληθυσμοί παραμένουν σταθεροί ή μειώνονται, σε σύγκριση με την εποπτεία του 2014-2015. Οι αιτίες σχετίζονται με την υποβάθμιση των βιοτόπων, τη ρύπανση, την εισαγωγή ξενικών ειδών και την κλιματική αλλαγή.
Οι ήπιοι χειμώνες επηρεάζουν αρνητικά την αναπαραγωγή, καθώς τα φίδια παραμένουν ξύπνια για μεγαλύτερο διάστημα χωρίς επαρκή τροφή, ενώ πολλά μικρά δεν φτάνουν ποτέ στην ενηλικίωση. Έτσι, αποκλείονται πληθυσμιακές εκρήξεις ή απότομες αυξήσεις.
Παράλληλα, η εισαγωγή ξενικών ειδών, όπως οι αδέσποτες γάτες, ο υβριδικός φασιανός και τα μινκ εκτροφής, προκαλούν σημαντική ζημιά στη βιοποικιλότητα, απειλώντας τα αυτόχθονα είδη και το οικοσύστημα.
Ένα παρεξηγημένο είδος με οικολογική αξία
Ο φόβος για τα φίδια ενισχύεται από διαδικτυακές αναρτήσεις και προκαταλήψεις. Όπως σημειώνει ο κ. Στραχίνης, «τα φίδια δεν είναι κακά, δεν είναι ο δαίμονας, είναι ένα ζώο όπως όλα τα άλλα».
Παράλληλα, τονίζει τη σπουδαιότητα του ρόλου τους στο οικοσύστημα, καθώς αποτελούν κρίκο στην τροφική αλυσίδα, ελέγχοντας τους πληθυσμούς τρωκτικών και εντόμων, ενώ αποτελούν τροφή για μεγαλύτερα ζώα και προστατευόμενα πτηνά.
Φωτ.: Ηλίας Στραχίνης – Δύο οχιές και ένα ακίνδυνο Σπιτόφιδο, που σε πολλές περιοχές αναγνωρίζεται λανθασμένα ως επικίνδυνο είδος.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
