Μαθητές ΕΠΑΛ Μουδανιών μετέφρασαν αλβανική ταινία στα ελληνικά με το ΑΠΘ

Διαπολιτισμική εκπαίδευση και πολυγλωσσία αποτελούν πλέον αναπόσπαστα στοιχεία της ελληνικής εκπαιδευτικής πραγματικότητας, σύμφωνα με πρόσφατη πρωτοβουλία του ΕΠΑΛ Μουδανιών. Από τις αρχές της δεκαετίας του '90, η άφιξη μεταναστών, κυρίως αλβανικής καταγωγής, δημιούργησε νέες προκλήσεις στις σχολικές τάξεις. Οι μαθητές κλήθηκαν να ξεπεράσουν γλωσσικά εμπόδια, ενώ οι εκπαιδευτικοί αναζήτησαν μεθόδους για να διασφαλίσουν ότι κανένας δεν θα μείνει πίσω.

Έκτοτε, η διαπολιτισμική εκπαίδευση έχει εξελιχθεί σημαντικά, με τους μετανάστες να ενσωματώνονται στις τοπικές κοινωνίες. Ωστόσο, η ανάγκη για συμπερίληψη και αποδόμηση στερεοτύπων παραμένει επίκαιρη. Στο πλαίσιο των Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ), μαθητές αλβανικής καταγωγής του ΕΠΑΛ Μουδανιών ανέλαβαν μια καινοτόμο δράση, προβάλλοντας τη διπλή πολιτισμική τους ταυτότητα ως προστιθέμενη αξία στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Με στόχο να παρουσιάσουν την Αλβανία στους συμμαθητές τους, οι μαθητές Τζεβαίρ Τσέλα, Τοπάλι Άντι, Ντενίς Τσούπι, Εριόν Τσούπι, Αμαρίλντο Ντόι, Άλεξ Ταχίρι και Ρομέο Οσάφι, με τη στήριξη των εκπαιδευτικών του σχολείου και του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ, προχώρησαν στη μετάφραση και τον υποτιτλισμό της αλβανικής ταινίας «Ο Φίλος μου ο Τίλι» («Shoku ynë Tili», 1981). Η επιλογή της ταινίας, που πραγματεύεται θέματα ένταξης και αποδοχής στο σχολικό περιβάλλον, αναδεικνύει τα μηνύματα ανθρωπιάς και αλληλεγγύης, τα οποία οι μαθητές επιδίωξαν να μεταφέρουν στη σύγχρονη εποχή.

Η ταινία λειτούργησε ως εργαλείο κατανόησης της διαφορετικότητας, καθώς οι μαθητές που συμμετείχαν στη μετάφραση βίωσαν μια σύνδεση με την πολιτισμική τους κληρονομιά και ανακάλεσαν προσωπικές εμπειρίες από το παρελθόν τους. Η πρωτοβουλία αυτή συνέβαλε στην ενίσχυση της διαπολιτισμικής συνείδησης τόσο των αλβανόφωνων όσο και των ελληνόφωνων μαθητών.

Όπως ανέφερε ο καθηγητής Γλωσσολογίας και διευθυντής του Τομέα Γλωσσολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, Δώρης Κυριαζής, η μετάφραση της ταινίας αποτέλεσε πράξη πολιτισμικής διαμεσολάβησης. Μέσα από τους διαλόγους και τα πολιτισμικά στοιχεία, οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με τη μητρική τους γλώσσα και κουλτούρα, ενώ οι συμμαθητές τους είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν το διαφορετικό. Παράλληλα, αναδείχθηκαν οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ των βαλκανικών κοινωνιών.

Η τέχνη ως μέσο προσέγγισης της ετερότητας

Η μετάφραση και ο υποτιτλισμός της ταινίας «Shoku ynë Tili» συντονίστηκαν από τη Ναταλία Ευθυμιάδου, με τη συμμετοχή της διευθύντριας Μελπομένης Καλομοίρη και της φιλολόγου Ειρήνης -Μαρίας Τζιώγα. Η συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών δημιούργησε ένα περιβάλλον που ενίσχυσε τη βιωματική μάθηση και την ενεργή συμμετοχή.

Η εκπαιδευτικός Ειρήνη Τζιώγα τόνισε ότι η αξιοποίηση κινηματογραφικού υλικού στη διδασκαλία αποτελεί ευκαιρία ανάπτυξης διαπολιτισμικής συνείδησης και ενσυναίσθησης. Η επαφή με την ετερότητα μέσω της τέχνης μπορεί να οδηγήσει στην αποδοχή της πολυγλωσσίας και στη διαμόρφωση ενεργών πολιτών, έτοιμων να συμμετάσχουν σε σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες.

Μετά την ολοκλήρωση του εγχειρήματος, το τμήμα ΖΕΠ του ΕΠΑΛ Μουδανιών και ο τομέας Γλωσσολογίας του ΑΠΘ σχεδιάζουν πιλοτικό πρόγραμμα με αντικείμενο τη συγκριτική προσέγγιση της αλβανικής και ελληνικής γραμματολογίας. Η πρόταση «Αποδόμηση εθνικών και γλωσσικών στερεοτύπων στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση» στοχεύει στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και του σεβασμού στη διαφορετικότητα μέσω βιωματικών και συνεργατικών δραστηριοτήτων, που εκτείνονται στη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο και τις τέχνες.

Οι μαθητές θα ερευνούν λογοτεχνικά κείμενα και κινηματογραφικά έργα από Ελλάδα και Αλβανία, αναζητώντας παραδείγματα φιλίας, αδελφοσύνης και σεβασμού στον «άλλον». Όπως σημειώνει ο καθηγητής Κυριαζής, η αλλαγή της εικόνας του μετανάστη μέσα στα χρόνια και η συμβολή της μετανάστευσης στην ελληνική κοινωνία αποτυπώνεται στον πολιτισμό και την καθημερινότητα. Η παρουσία μεταναστών δεν είχε μόνο οικονομικά οφέλη, αλλά λειτούργησε και ως παράγοντας χειραφέτησης, με την κοινωνία να αναγνωρίζει πλέον τη συμβολή τους.