Δράμα: Εορτασμός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στον βράχο Πρασινάδας

Σε ατμόσφαιρα βαθιάς κατάνυξης και ζωντανής ποντιακής παράδοσης, οι κάτοικοι της προσφυγικής κοινότητας Πρασινάδας στην ορεινή Δράμα τιμούν σήμερα τη μεγάλη δεσποτική εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, στον ιερό βράχο του χωριού. Η εκδήλωση προσελκύει εκατοντάδες επισκέπτες και προσκυνητές από όλη την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, οι οποίοι ανηφορίζουν με ευλάβεια στη μονή, επιδιώκοντας να τιμήσουν μια από τις σημαντικότερες εορτές της Ορθοδοξίας, να αναβιώσουν μνήμες και να αποδώσουν φόρο τιμής στους Πόντιους προγόνους τους.

Η ιερά μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, χτισμένη πάνω σε έναν επιβλητικό βράχο ανάμεσα στις καταπράσινες βουνοκορφές και τα βαθιά φαράγγια της περιοχής, προσφέρει μοναδική αίσθηση γαλήνης και πνευματικής ανάτασης. Φέτος, ο ιερός αυτός τόπος φιλοξενεί τη θαυματουργή εικόνα και τα σεπτά λείψανα των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων της λίμνης Σεβαστείας του Πόντου. Η επίσημη υποδοχή των ιερών σεβασμάτων πραγματοποιήθηκε στις αρχές του μήνα, με τη συμμετοχή τοπικών πολιτιστικών συλλόγων και τη συνοδεία της ποντιακής λύρας, αναδεικνύοντας τη βαθιά σύνδεση της Πρασινάδας με την αλησμόνητη πατρίδα του Πόντου.

Μεταξύ των λυράρηδων που συνόδευσαν την εικόνα και τα λείψανα ήταν ο γνωστός Πόντιος τραγουδιστής και λυράρης Κώστας Θεοδοσιάδης, με καταγωγή από την Πρασινάδα. Θεωρείται από πολλούς ο «πατριάρχης» του ποντιακού τραγουδιού. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, εξέφρασε τη συγκίνησή του για την αναγέννηση του ιερού τόπου μετά από χρόνια σιωπής, σημειώνοντας πως «το μοναστήρι χάρη στους δραστήριους μοναχούς επαναλειτουργεί και αποτελεί έναν φάρο ιστορικής μνήμης και θρησκευτικής λατρείας».

Ο ίδιος υπογράμμισε τη στήριξη του Σεβασμιωτάτου μητροπολίτη Δράμας κ. Δωροθέου, επισημαίνοντας ότι «ο ιερός βράχος της Πρασινάδας και η μονή ακτινοβολούν ξανά, διατηρώντας ζωντανές τις μνήμες και τις παραδόσεις των προγόνων που εγκατέλειψαν τον Πόντο αναζητώντας μια νέα πατρίδα», όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Ιστορία και συμβολισμοί της Πρασινάδας

Η ιστορία της Πρασινάδας συνδέεται στενά με τον ξεριζωμό των Ποντίων προσφύγων. Οι κάτοικοι του χωριού Λιβάδια της Γαλίαινας Τραπεζούντας, μετά την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923, εγκαταστάθηκαν στη Δράμα, αναζητώντας μια νέα πατρίδα. Επιλέγοντας την Πρασινάδα, βρήκαν έναν βράχο που τους θύμισε τον βράχο της ιστορικής Μονής του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα, προσδίδοντας στον τόπο ιδιαίτερο συμβολισμό για τη μνήμη και την ταυτότητά τους.

Η Πρασινάδα, στους πρόποδες του όρους Παγγαίου σε υψόμετρο 713 μέτρων, είναι ένας μικρός οικισμός με φυσικές ομορφιές και πολλούς παραποτάμους του Νέστου. Οι κάτοικοί της, Πόντιοι πρόσφυγες από την περιοχή της Τραπεζούντας, αγωνίστηκαν κάτω από δύσκολες συνθήκες για να δημιουργήσουν μια νέα ζωή. Το 1928 ο οικισμός είχε περίπου 350 κατοίκους, ενώ σήμερα οι μόνιμοι δεν ξεπερνούν τους 45. Βρίσκεται βορειοανατολικά της Περιφερειακής Ενότητας Δράμας, 61 χιλιόμετρα από την πόλη της Δράμας, και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Παρανεστίου.

Η διαδρομή προς τη μονή θεωρείται εμπειρία από μόνη της, με δασωμένες πλαγιές, ανηφορικά περάσματα, και την ηρεμία του βουνού να διακόπτεται μόνο από τους ήχους της φύσης. Η λιτή μορφή της μονής ενσωματώνεται αρμονικά στο τοπίο, με τα κελιά των μοναχών, τη μικρή αυλή και το καθολικό να αποπνέουν γαλήνη, ενώ η θέα προς τα δάση και τις χαράδρες προκαλεί δέος.

Από το βυζαντινό παρελθόν στην αναγέννηση της μονής

Ο ιερός βράχος της Πρασινάδας αποτελεί σημείο αναφοράς, καθώς η σημερινή μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος χτίστηκε πάνω στα ερείπια παλαιότερου βυζαντινού μοναστηριού, που σύμφωνα με μαρτυρίες υπήρχε από το 485 μ.Χ. έως το 1204 μ.Χ. Η παράδοση αναφέρει ότι η παλιά μονή καταστράφηκε από τους Σταυροφόρους κατά την τέταρτη Σταυροφορία. Στην περιοχή βρέθηκαν λείψανα αγίων και σημαντικά εκκλησιαστικά ευρήματα.

Για δεκαετίες, οι κάτοικοι διηγούνταν ιστορίες για ένα «ουράνιο φως» πάνω από τον βράχο. Από το 1990 και μετά, όνειρα και μαρτυρίες ενίσχυσαν την πεποίθηση για τη μοναδική πνευματική σημασία του τόπου. Η αναστήλωση της μονής υπήρξε έργο ζωής για τον πρώην νομάρχη Δράμας Κωνσταντίνο Ευμοιρίδη, που εκπλήρωσε το τάμα της μητέρας του. Κατά τις εργασίες αποκαλύφθηκαν τα θεμέλια της παλιάς μονής και η κάρα του τελευταίου ηγουμένου, η οποία, σύμφωνα με μαρτυρίες, ευωδίαζε. Εκκλησιαστικά σκεύη και νομίσματα παραδόθηκαν στην Ιερά Μητρόπολη Δράμας.

Κάτοικοι της περιοχής μιλούσαν για όνειρα με έναν γέροντα να ζητά «Ακόμη να χτίσετε το μοναστήρι μου;». Συγκλονιστικές είναι και οι μαρτυρίες ανθρώπων που εργάστηκαν στην κατασκευή, οι οποίοι υποστήριξαν ότι είδαν μια μορφή γέροντα στον χώρο της μονής. Το 1993, ανήμερα της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, τελέστηκε η πρώτη Θεία Λειτουργία στο νέο μοναστήρι έπειτα από περίπου 800 χρόνια εγκατάλειψης. Το 1994 τέθηκε ο θεμέλιος λίθος του ναού και το 2007 έγιναν τα εγκαίνια, σηματοδοτώντας την αναγέννηση ενός πνευματικού φάρου της Μακεδονίας.

Σημαντική υπήρξε η συμβολή του μακαριστού μητροπολίτη Δράμας κυρού Παύλου, ο οποίος είχε ποντιακή καταγωγή και έφυγε αιφνιδίως στις 2 Μαΐου 2022. Τα τελευταία χρόνια, η μονή συνεχίζει να αναγεννάται με τη στήριξη της Ιεράς Μητροπόλεως Δράμας. Η εγκατάσταση δραστήριων μοναχών έδωσε ξανά ζωή στον χώρο, μετατρέποντάς τον σε πνευματικό καταφύγιο για κάθε επισκέπτη. Η Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην Πρασινάδα παραμένει ένα κρυμμένο στολίδι της ελληνικής γης, τόπος ευλογίας, παράδοσης και ζωντανής ιστορικής μνήμης.