Ο δημοτικός κήπος Χίου: από τόπος εκτελέσεων σε σύγχρονο πάρκο

Ολοκληρώθηκε και παραδόθηκε στους πολίτες και τους επισκέπτες της Χίου το σημαντικό έργο ανάπλασης του Δημοτικού Κήπου Χίου, συνολικής έκτασης 25 στρεμμάτων, στο κέντρο της πόλης. Το έργο, όπως ανέφερε ο δήμαρχος Χίου Γιάννης Μαλαφής, ξεκίνησε πριν από τέσσερα χρόνια, με τη σύμβαση κατασκευής να υπογράφεται στις 6 Σεπτεμβρίου 2022 και αρχική προθεσμία ολοκλήρωσης τους 18 μήνες.

Σύμφωνα με τον κ. Μαλαφή, κατά τη διάρκεια των εργασιών προέκυψαν σημαντικές δυσκολίες, όπως αρχαιολογικά ευρήματα και μπάζα που σχετίζονται με τον σεισμό του 1881, τα οποία επέβαλαν τη διατήρησή τους. Προέκυψαν επίσης ιδιοκτησιακά ζητήματα και απαιτήθηκαν εγκρίσεις από τη Δασική Υπηρεσία για επεμβάσεις σε αιωνόβια δέντρα, ενώ οι διεθνείς αναταράξεις στην εφοδιαστική αλυσίδα επηρέασαν την προμήθεια υλικών.

Η αρχιτεκτονική μελέτη της ανάπλασης εκπονήθηκε από το Γραφείο Δοξιάδη και την αρχιτέκτονα Θεοδώρα Κοτσώνα, στο πλαίσιο δωρεάς της Αλεξάνδρας Μαμαλίγκα - Προκοπίου, που έγινε αποδεκτή από τον Δήμο Χίου.

Το έργο εντάχθηκε αρχικά στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Βόρειο Αιγαίο 2014-2020 και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο πρόγραμμα Βόρειο Αιγαίο 2021-2027. Ο συνολικός προϋπολογισμός της μελέτης ανερχόταν σε 3,8 εκατ. ευρώ, ενώ το τελικό ποσό της σύμβασης διαμορφώθηκε στα 3.447.321 ευρώ. Ο δήμαρχος Χίου τόνισε τη συμβολή της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και της Διαχειριστικής Αρχής στη συνέχιση της χρηματοδότησης.

Η ανάπλαση του Δημοτικού Κήπου Χίου άλλαξε τη λειτουργική φυσιογνωμία του χώρου, με βασικό χαρακτηριστικό τη σύνδεση με τον αστικό ιστό μέσω πολλαπλών προσβάσεων, σκαλών και ραμπών, εξασφαλίζοντας προσβασιμότητα για όλους τους πολίτες.

Στο πλαίσιο του έργου κατασκευάστηκαν νέα δίκτυα ύδρευσης, απορροής ομβρίων, άρδευσης, πυρόσβεσης και ηλεκτροφωτισμού, καθώς και εκτεταμένη ανανέωση πρασίνου. Φυτεύτηκαν περίπου 120 νέα δέντρα, 4.000 θάμνοι και 12.000 φυτά, δημιουργήθηκαν 1.600 τ.μ. χλοοτάπητα και τοποθετήθηκαν 14.000 βολβοί, που θα δίνουν διαφορετική όψη στον Κήπο ανά εποχή.

Ο χώρος διαθέτει πλέον νέο επιδαπέδιο σιντριβάνι με φωτισμό, σύγχρονη παιδική χαρά, υπαίθριο γυμναστήριο, χώρο πολιτιστικών εκδηλώσεων, νέα κτίρια αποθήκευσης και χώρους υγιεινής, καθώς και νέο αστικό εξοπλισμό και αρχιτεκτονικό φωτισμό.

Ιστορική διαδρομή και σημασία

Ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης επισήμανε πως μεγάλα έργα όπως η ανάπλαση του Δημοτικού Κήπου ξεπερνούν συνήθως τη διάρκεια μίας αυτοδιοικητικής θητείας, ενώ μεγάλο μέρος των παρεμβάσεων αφορά υπόγειες ηλεκτρομηχανολογικές υποδομές. Το έργο ξεκίνησε επί δημαρχίας Μανώλη Βουρνού, συνεχίστηκε με τον Σταμάτη Κάρμαντζη και ολοκληρώθηκε από τη σημερινή Δημοτική Αρχή του Γιάννη Μαλαφή.

Ο πρώην δήμαρχος Χίου Μανώλης Βουρνούς αναφέρθηκε στη μακρά περίοδο κατά την οποία οι Χιώτες είχαν αποκοπεί από τον Δημοτικό Κήπο, λόγω προβλημάτων που ξεκίνησαν ήδη από τα χρόνια της προσφυγικής κρίσης του 2015 και 2016. Τόνισε πως ο δημόσιος χώρος είναι καθοριστικός και η ανάπλαση του Κήπου πρέπει να αποτελέσει μέρος μιας διαρκούς προσπάθειας βελτίωσης του αστικού περιβάλλοντος.

Ο Δημοτικός Κήπος της Χίου αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς για την πόλη, μεταξύ άλλων λόγω του αγάλματος του πυρπολητή και τέσσερις φορές πρωθυπουργού της Ελλάδας Κωνσταντίνου Κανάρη.

Σύμφωνα με τον δήμαρχο Γιάννη Μαλαφή, η επόμενη φάση εστιάζει στη συντήρηση και καθημερινή φροντίδα του Δημοτικού Κήπου, ενώ απομένουν παρεμβάσεις όπως η συντήρηση του αγάλματος του Κωνσταντίνου Κανάρη, που δεν έχει ανακαινιστεί για σχεδόν έναν αιώνα.

Η ιστορία του Βουνακίου και του Δημοτικού Κήπου

Ο Δημοτικός Κήπος της Χίου, γνωστός και ως «Βουνάκι», αποτέλεσε επί αιώνες νευραλγικό χώρο ανάμεσα στην οχυρωμένη πόλη του Κάστρου και τη νέα πόλη. Κατά την οθωμανική περίοδο, η περιοχή ήταν γνωστή ως «κιλίτς μεϊντάν» ή «πλατεία του ξίφους», καθώς χρησιμοποιούνταν για δημόσιες εκτελέσεις. Εκεί εκτελέστηκαν το 1822 δεκάδες Χιώτες πρόκριτοι και ο Μητροπολίτης Πλάτων.

Ο καταστροφικός σεισμός του 1881 άλλαξε την πολεοδομική φυσιογνωμία της Χίου, με το Βουνάκι να μετατρέπεται σε πολύτιμο ελεύθερο χώρο. Το 1918, ο τότε δήμαρχος Λεωνίδας Μυλωνάδης ζήτησε τη μεταβίβαση της έκτασης στον δήμο, ώστε να αξιοποιηθεί ως πάρκο. Η μεταβίβαση ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 1919 και ακολούθησε η φύτευση και η τοποθέτηση του ανδριάντα του Κανάρη το 1927, γεγονός που άλλαξε οριστικά τη σημασία του χώρου.

Σταδιακά ο κήπος εδραιώθηκε ως σημείο αναφοράς για τους Χιώτες, με τοποθέτηση προτομών επιφανών προσωπικοτήτων και διαμορφώσεις, ενώ το 1995 δημιουργήθηκε ο δημοτικός θερινός κινηματογράφος «Κήπος».