Μπορεί ο συνολικός όγκος και η αξία των περιστατικών απάτης στις πληρωμές να μειώθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2026, ωστόσο στις άμεσες μεταφορές πιστώσεων τα περιστατικά σημείωσαν αλματώδη άνοδο της τάξης του 95%.
Η ταχύτητα εκτέλεσης, που αποτελεί ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των νέων υπηρεσιών πληρωμών, περιορίζει τον χρόνο αντίδρασης σε περιπτώσεις απάτης, ενώ η συχνή παραπλάνηση των θυμάτων να ολοκληρώσουν τη συναλλαγή δυσχεραίνει τόσο την πρόληψη της απάτης, όσο και την ανάκτηση των χρημάτων, υπογραμμίζει η Τράπεζα της Ελλάδος στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για τον Οκτώβριο του 2026.
Γιατί αυξήθηκαν τα περιστατικά απάτης στις άμεσες πληρωμές
Τα αυξημένα περιστατικά απάτης που σημειώθηκαν το 2025 σε σύγκριση με το 2024 συνδέονται κυρίως με τη ραγδαία αύξηση των συναλλαγών άμεσων μεταφορών πιστώσεων, καθώς και με το γεγονός πως χρειάζονται ελάχιστο χρόνο για να ολοκληρωθούν.
Όπως αναφέρει στην έκθεσή της η ΤτΕ, η εκτέλεση των πληρωμών ολοκληρώνεται σε λιγότερο από 10 δευτερόλεπτα και η εκκαθάρισή τους γίνεται σχεδόν άμεσα. Ως αποτέλεσμα, η ανάκτηση των κεφαλαίων σε περίπτωση απάτης καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη.
Δεδομένου ότι οι επιτήδειοι συχνά δεν είναι hackers που στοχεύουν στο να παραβιάσουν ένα σύστημα, αλλά social engineers, που επικεντρώνονται στον ανθρώπινο παράγοντα και στο πώς να τον ξεγελάσουν, είναι πολύ συχνό ο ίδιος ο χρήστης χειραγωγείται ώστε να εξουσιοδοτήσει μια δόλια συναλλαγή προς λογαριασμό πληρωμών τρίτου, θεωρώντας ότι ανήκει σε νόμιμο δικαιούχο.
Παρόλο που οι τράπεζες έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια ευρώ σε τεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη και ασφάλεια, η παραπάνω μέθοδος παρακάμπτει σε σημαντικό βαθμό τα εν λόγω μέτρα πρόληψης της απάτης, ακριβώς επειδή ο πελάτης επιβεβαιώνει οικειοθελώς τη συναλλαγή.
Μάλιστα, σχεδόν τέσσερις στις δέκα απάτες συνδέονται με μεθόδους χειραγώγησης του πληρωτή από τον δράστη της απάτης, ενώ το υπόλοιπο 64% σχετίζεται με τη μέθοδο της έκδοσης εντολής πληρωμής από τον δράστη της απάτης, όπου ο δράστης εκδίδει πλαστή εντολή πληρωμής, αφού αποκτήσει τα ευαίσθητα δεδομένα πληρωμής του πληρωτή ή του δικαιούχου με δόλια μέσα.
Η ΤτΕ πάντως υπογραμμίζει πως το επιπλέον μέτρο ασφάλειας της επαλήθευσης του δικαιούχου της άμεσης πληρωμής (Verification of Payee – VoP) δεν είχε τεθεί σε ισχύ έως τον Σεπτέμβριο του 2025, που σε συνδυασμό με τη ραγδαία αύξηση των συναλλαγών άμεσων μεταφορών πιστώσεων ενδεχομένως να συνέβαλε στην αύξηση των περιστατικών απάτης
Υποχώρηση στις απάτες με κάρτες
Αντίθετα με την εικόνα στις μεταφορές πιστώσεων, οι απάτες στις συναλλαγές με κάρτες υποχώρησαν κατά 23% το πρώτο εξάμηνο του 2026 και μειώθηκαν σε 154.186 από 199.742 το αντίστοιχο εξάμηνο του 2025.
Αντιστοίχως, η συνολική αξία των απατηλών συναλλαγών περιορίστηκε κατά 14%, στα 10,6 εκατ. ευρώ από 12,3 εκατ. ευρώ, ενώ οι οικονομικές ζημίες από απάτες με κάρτες μειώθηκαν κατά 16%, στα 9,6 εκατ. ευρώ από 11,5 εκατ. ευρώ.
Η βελτίωση σημειώνεται ενώ η χρήση των καρτών παραμένει ιδιαίτερα εκτεταμένη. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν περίπου 1,44 δισ. συναλλαγές με κάρτες, συνολικής αξίας 60 δισ. ευρώ. Η αναλογία των περιστατικών απάτης προς το σύνολο των συναλλαγών διαμορφώθηκε στο 0,01%, περίπου μία δόλια συναλλαγή ανά 9.300 συναλλαγές.
Πάντως, η μεγαλύτερη συγκέντρωση περιστατικών απάτης εξακολουθεί να εντοπίζεται στις εξ αποστάσεως συναλλαγές, δηλαδή στις πληρωμές χωρίς φυσική παρουσία, κυρίως μέσω διαδικτύου. Σύμφωνα με την ΤτΕ, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν 130.898 περιστατικά απάτης σε αυτή την κατηγορία, έναντι 21.180 σε τερματικά POS και 2.108 σε ΑΤΜ.
Παρόλα αυτά, και η συγκεκριμένη κατηγορία περιστατικών μειώθηκε κατά 26% σε ετήσια βάση, ενώ στις συναλλαγές μέσω ΑΤΜ έφθασε το 24%.
Πώς να αναγνωρίσετε μια απάτη
Μια από τις πιο συχνές μεθόδους είναι η αποστολή παραπλανητικών SMS και email, με τα οποία οι κακόβουλοι τρίτοι, υποδυόμενοι επίσημους φορείς όπως είναι οι τράπεζες ή η ΑΑΔΕ, «ενημερώνουν» τον παραλήπτη πως δικαιούται επιστροφή φόρου, εξαργύρωση πόντων κλπ. Στα μηνύματα δημιουργούν την αίσθηση της επείγουσας ανάγκης, τονίζοντας πως οι παραλήπτες πρέπει να δράσουν άμεσα, και έτσι τους παραπλανούν στο να μοιραστούν ευαίσθητα δεδομένα.
Ο παραλήπτης πρέπει να εντείνει την προσοχή του σε σημεία κλειδιά που φανερώνουν την πλαστότητα του ηλεκτρονικού μηνύματος: Αρχικά, πρέπει να ελέγχει τη διεύθυνση αποστολής, η οποία σχεδόν στο σύνολο των περιπτώσεων μαρτυρά πως πρόκειται για απάτη.
Επιπλέον, ο τρόπος γραφής ενός πλαστού email είναι πολύ διαφορετικός από ένα επίσημο, καθώς συχνά εμπεριέχει ορθογραφικά ή συντακτικά λάθη. Το πιο βασικό, πάντως, είναι πως ποτέ ένας επίσημος φορέας δεν θα ζητήσει ευαίσθητα στοιχεία και μάλιστα δημιουργώντας τόση βιασύνη.
Είναι σημαντικό οι παραλήπτες να διασταυρώνουν τουλάχιστον με δύο διαφορετικά κανάλια επικοινωνίας τις ύποπτες πληροφορίες. Για παράδειγμα, αν το email ζητάει αλλαγή λογαριασμού πληρωμών, τότε ο υπάλληλος πρέπει να επικοινωνήσει και τηλεφωνικώς με τον συνεργάτη, ώστε να επιβεβαιώσει πως πράγματι το αίτημα αυτό είναι αληθές ή αν πρόκειται για προσπάθεια εξαπάτησης.
Ωστόσο, συχνά προσεγγίζουν τα θύματά τους και τηλεφωνικώς, για παράδειγμα υποδυόμενοι τον λογιστή. Γνωρίζουν ήδη το όνομα του πιθανού θύματος και του συστήνονται, λέγοντας πως τηλεφωνούν γιατί δικαιούται επιστροφή φόρου, ώστε να δημιουργήσουν μια ψευδή αίσθηση οικειότητας και να αυξήσουν τις πιθανότητες το θύμα να δώσει τα στοιχεία του.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
