Μεγάλη αύξηση του κινδύνου καύσωνα στην Αττική ως το 2060, δείχνει έρευνα

Ο κλιματικός κίνδυνος από καύσωνα αναμένεται να ενισχυθεί σημαντικά σε πολλές περιοχές του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος της Αθήνας κατά την περίοδο 2031-2060, σε σύγκριση με το διάστημα 1981-2010. Τα παραπάνω προκύπτουν από τα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου CLIMASPIN, που υλοποιήθηκε από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση.

Στα βασικά ευρήματα του έργου περιλαμβάνεται η αποτύπωση του κλιματικού κινδύνου του καύσωνα και της τρωτότητας στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας. Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη σύνδεσης του πολεοδομικού σχεδιασμού με την κλιματική αλλαγή.

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος και Κλίματος στο ΕΚΠΑ, Κώστας Καρτάλης, ο κλιματικός κίνδυνος του καύσωνα είναι ήδη υψηλός στις κεντρικές περιοχές της Αθήνας και στην Ελευσίνα, ενώ χαρακτηρίζεται μέτριος σε άλλες περιοχές του πολεοδομικού συγκροτήματος. Για την περίοδο 2031-2060 εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί σε όλη την Αττική, με περιοχές όπως τα Μεσόγεια να μεταβαίνουν από χαμηλό σε υψηλό κίνδυνο.

Η εκτίμηση του κινδύνου βασίζεται σε πολλαπλούς δείκτες, όχι μόνο στη θερμοκρασία του αέρα. Όπως τονίζει ο κ. Καρτάλης, στο έργο CLIMASPIN συνυπολογίστηκαν παράγοντες όπως οι βαθμοημέρες ψύξης, ο αριθμός επεισοδίων καύσωνα, η μέση μέγιστη θερμοκρασία, οι θερμές ημέρες και οι τροπικές νύχτες.

Η ανάλυση της τρωτότητας λαμβάνει υπόψη και κοινωνικά, πολεοδομικά και περιβαλλοντικά στοιχεία. Δείκτες όπως η επιφανειακή θερμοκρασία εδάφους, ο δείκτης βλάστησης, το ποσοστό δόμησης, το ύψος κτιρίων, η απόσταση από αστικό πράσινο, το ποσοστό πληθυσμού άνω των 65 ετών και η προσβασιμότητα σε υπηρεσίες υγείας, συνθέτουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της ευαλωτότητας των κατοίκων.

Σε πολλές περιοχές, η τρωτότητα παραμένει χαμηλή ακόμη και όταν ο κλιματικός κίνδυνος είναι υψηλός, λόγω παραγόντων όπως η αυξημένη βλάστηση ή η μικρή απόσταση από χώρους πρασίνου. Ωστόσο, γειτονιές με αυξημένη παρουσία ηλικιωμένων και περιορισμένο πράσινο, όπως στην Καλλιθέα, το Γαλάτσι και το κέντρο της Αθήνας, παρουσιάζουν υψηλότερη τρωτότητα.

Σχεδιασμός προσαρμογής και στοχευμένες παρεμβάσεις

Η μεθοδολογία του CLIMASPIN προσφέρει εργαλεία για τον σχεδιασμό στοχευμένων παρεμβάσεων. Η τρωτότητα αναλύεται σε επίπεδο γειτονιάς (100x100 μέτρα), επιτρέποντας την υλοποίηση μέτρων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής.

Ο κ. Καρτάλης τονίζει την ανάγκη εκπόνησης και εφαρμογής σχεδίων προσαρμογής που συνδυάζουν τον κλιματικό κίνδυνο με την τρωτότητα και δεν περιορίζονται στα διοικητικά όρια των δήμων. Η σύνδεση του πολεοδομικού σχεδιασμού με την κλιματική αλλαγή είναι κρίσιμη, καθώς η ανεξέλεγκτη αύξηση του ύψους των κτιρίων μπορεί να εντείνει την ευαλωτότητα των κατοίκων.

Το έργο CLIMASPIN υλοποιήθηκε με τη συμμετοχή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, του Γραφείου Μελετών Θύμιος Παπαγιάννης και Συνεργάτες και της εταιρείας γεωπληροφορικής GET, στο πλαίσιο του προγράμματος «Συμπράξεις Ερευνητικής Αριστείας» του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».