Η μαστίχα Χίου αποτελεί ένα μοναδικό φυσικό προϊόν με παγκόσμια αναγνώριση, γνωστό τόσο για τις πολύτιμες ιδιότητές του στην υγεία όσο και για τη συμβολή του στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας του νησιού. Η καλλιέργεια και παραγωγή της έχει μετατραπεί σε μοχλό ανάπτυξης για τη Χίο και τα μαστιχοχώρια της.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου (Ε.Μ.Χ.), Γιώργος Τούμπος, ο φορέας αποκλειστικής διαχείρισης της φυσικής μαστίχας στην Ελλάδα και το εξωτερικό, παρουσιάζει τις δράσεις της Ένωσης. Αυτή την περίοδο, οι παραγωγοί παραδίδουν τα στερεοποιημένα «δάκρυα» του χιώτικου μαστιχόδενδρου, με την παραγωγή να αναμένεται να ξεπεράσει τους 200 τόνους.
«Λαμβάνοντας υπόψη τα οικονομικά δεδομένα της Ένωσης αλλά και τη χρηματοπιστωτική δυναμική του οργανισμού, φέτος θα αποπληρώσουμε το μαστίχι στον ένα μήνα από την τιμολόγηση του, στο σύνολό του», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Τούμπος. «Αυτό σημαίνει ότι μέχρι τον Μάιο, η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου θα καταβάλει στους παραγωγούς πάνω από 20 εκατομμύρια ευρώ – μια σημαντική οικονομική ένεση για το νησί».
Η Ε.Μ.Χ., που ιδρύθηκε το 1938, αριθμεί περίπου 4.500 μέλη, εκ των οποίων 1.700 είναι ενεργοί παραγωγοί. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών της αγγίζει τα 24,5 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τον κ. Τούμπο, η δραστηριότητα της Ένωσης έχει συμβάλει καθοριστικά στην αναζωογόνηση των μαστιχοχωριών. «Πριν 15 χρόνια, ο μέσος όρος ηλικίας των μαστιχοπαραγωγών ήταν 58-60 ετών· σήμερα έχει πέσει κάτω από τα 40», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Πριν από τέσσερις δεκαετίες, η ετήσια παραγωγή κυμαινόταν από 90 έως 150 τόνους. Το 2021 καταγράφηκε ποσότητα ρεκόρ 213 τόνων, ενώ στόχος είναι τα επόμενα χρόνια να φτάσει τους 250-300 τόνους.
Εξαγωγική δραστηριότητα και διεθνής αναγνώριση
Η εμπορική δραστηριότητα της Ένωσης είναι κυρίως εξαγωγική, καθώς περίπου το 80% της παραγωγής κατευθύνεται σε 55 χώρες, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, η Κορέα, αραβικές χώρες και η Τουρκία. «Η ζήτηση είναι πλέον πάντα μεγαλύτερη από την παραγωγή μας», υπογραμμίζει ο πρόεδρος της Ε.Μ.Χ.
Τα προϊόντα της Ένωσης φέρουν τον χαρακτηρισμό Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π.) από το 1997. Οι εγκαταστάσεις της, συνολικής επιφάνειας άνω των 10.000 τ.μ., περιλαμβάνουν δύο παραγωγικές μονάδες (εργοστάσιο Μαστίχας και εργοστάσιο Τσίχλας) και πειραματικό θερμοκήπιο.
Δραστηριότητες και θυγατρικές εταιρείες
Οι βασικοί άξονες δράσης της Ε.Μ.Χ. περιλαμβάνουν την οργάνωση και διαχείριση της αγροτικής παραγωγής, την υποστήριξη των συνεταιριστών, τη νομική προστασία της μαστίχας και των εμπορικών σημάτων, καθώς και την προώθηση της επιστημονικής έρευνας για τις ιδιότητες και τις χρήσεις της. Επίσης, αναλαμβάνει τον καθαρισμό, τη συσκευασία και την εμπορία της φυσικής μαστίχας Χίου, καθώς και την ανάπτυξη νέων προϊόντων όπως τσίχλες ΕΛΜΑ, μαστιχέλαιο, κάψουλες και ταμπλέτες μαστίχας.
Το 2002 ιδρύθηκε η θυγατρική Mediterra Α.Ε., με στόχο την ανάπτυξη του δικτύου καταστημάτων mastihashop. Η Mediterra λειτουργεί ως εμπορικός βραχίονας της Ένωσης, με κύκλο εργασιών 15 εκατ. ευρώ.
Το 2015, η «καλλιέργεια της μαστίχας Χίου» εντάχθηκε στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Ένα χρόνο αργότερα, η Μαστίχα Χίου απέκτησε μονογραφία από την European Medicines Agency (EMA) ως παραδοσιακό φάρμακο για στομαχικές διαταραχές και την ανάπλαση του δέρματος.
Το 2016 δημιουργήθηκε η θυγατρική Mastiha Damla Sakiz με έδρα τη Σμύρνη, με στόχο τη διανομή προϊόντων μαστίχας στην Τουρκία και την προστασία τους από αθέμιτες πρακτικές. Το 2017 ιδρύθηκε το Κέντρο Έρευνας Μαστίχας, που συντονίζει την επιστημονική έρευνα και συνεργάζεται με ακαδημαϊκούς και βιομηχανικούς φορείς διεθνώς.
Επενδύσεις και στρατηγικός σχεδιασμός
«Με σκοπό την προστασία των καταναλωτών και του προϊόντος, η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου πραγματοποιεί τακτικούς ελέγχους σε όλα τα στάδια της παραγωγής», αναφέρει ο κ. Τούμπος. «Στο πλαίσιο του στρατηγικού μας σχεδιασμού, επενδύουμε σημαντικά κεφάλαια σε ερευνητικά προγράμματα, δράσεις προώθησης και εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού μας, ενώ δίνουμε έμφαση και στην εκπαίδευση νέων μαστιχοπαραγωγών».