ΙΕΛΚΑ: Φθηνότερο το καλάθι στην Ελλάδα, υψηλός ΦΠΑ στα τρόφιμα

Οι τιμές του καλαθιού του νοικοκυριού στα ελληνικά σούπερ μάρκετ παραμένουν χαμηλότερες σε σύγκριση με χώρες όπως η Γαλλία, η Αγγλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Γερμανία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία. 

Ωστόσο, η Ελλάδα καταγράφει τη δεύτερη υψηλότερη επιβάρυνση από τον ΦΠΑ μεταξύ των χωρών αυτών, σύμφωνα με επαναλαμβανόμενη έκθεση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ).

Η έρευνα του ΙΕΛΚΑ βασίστηκε σε σύγκριση τιμών για ένα τυπικό καλάθι προϊόντων σούπερ μάρκετ τον Ιανουάριο 2026, σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες. Οι τιμές συγκρίθηκαν τόσο με όσο και χωρίς τον ΦΠΑ, προκειμένου να αποτυπωθεί η πραγματική αξία των προϊόντων ανά χώρα.

Στην ανάλυση εξετάστηκαν 40 κατηγορίες προϊόντων, με δείγμα άνω των 6.000 τιμών από 48 αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Συμπεριλήφθηκαν τόσο επώνυμα προϊόντα όσο και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, αποκλειστικά από το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων.

Η Ελλάδα παραμένει φθηνότερη ακόμη και χωρίς ΦΠΑ

Η σύγκριση των μέσων τιμών δείχνει ότι οι υπόλοιπες χώρες έχουν σημαντικά ακριβότερο καλάθι από την Ελλάδα: 35% στη Γερμανία, 34% στη Γαλλία, 23% στο Ηνωμένο Βασίλειο, 14% στην Ιταλία, 12% στην Ισπανία, 17% στη Ρουμανία, 5% στην Πορτογαλία και 7% στη Βουλγαρία.

Όταν αφαιρείται ο ΦΠΑ, η διαφορά υπέρ της Ελλάδας αυξάνεται περαιτέρω. Οι πραγματικές τιμές δείχνουν ότι όλες οι άλλες χώρες παραμένουν ακριβότερες, με τη Γερμανία και τη Γαλλία να υπερβαίνουν την Ελλάδα κατά 43%, το Ηνωμένο Βασίλειο κατά 31% και την Ιταλία κατά 14%. 

Το αποτέλεσμα αυτό αποδίδεται στον υψηλότερο συντελεστή ΦΠΑ στα τρόφιμα στην Ελλάδα, ο οποίος ανέρχεται σε 13%.

Ο ρόλος του ΦΠΑ στις τελικές τιμές

Ο ΦΠΑ στα τρόφιμα στην Ελλάδα είναι υψηλότερος από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο (0% ή 5%), η Γαλλία (10% και 5,5%), η Ισπανία (10% και 4%), η Πορτογαλία (13% και 6%), η Ιταλία (10% και 4%) και η Γερμανία (7%). Μόνο η Βουλγαρία έχει υψηλότερο συνολικό ΦΠΑ (20%).

Ενδεικτικά, στο νωπό μοσχάρι η Ελλάδα είναι ανάμεσα στις φθηνότερες χώρες, αλλά επιβαρύνεται με τον δεύτερο υψηλότερο ΦΠΑ. Ο μέσος συντελεστής ΦΠΑ για το ελληνικό καλάθι ανέρχεται σε 15,6%, έναντι 7% στην Ισπανία και περίπου 9-10% στις περισσότερες άλλες χώρες.

Σταθερά χαμηλότερες τιμές στο ελληνικό λιανεμπόριο

Το ΙΕΛΚΑ επισημαίνει ότι το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων στην Ελλάδα προσφέρει σταθερά χαμηλότερες τιμές τα τελευταία 12 χρόνια. Η τάση αυτή αποδίδεται στις συντονισμένες προσπάθειες προμηθευτών και λιανεμπόρων για συγκράτηση του κόστους, παρά τις διεθνείς πιέσεις.

Παράγοντες που επηρεάζουν τις διεθνείς συγκρίσεις

Η σύγκριση τιμών μεταξύ χωρών εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως οι συντελεστές ΦΠΑ, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης, το ενεργειακό κόστος, η αγροτική και βιομηχανική παραγωγή, οι καταναλωτικές συνήθειες και η αγοραστική δύναμη. Παίζουν επίσης ρόλο η γεωγραφία, το μέγεθος της αγοράς, τα κόστη μεταφορών και η εποχικότητα της ζήτησης.

Μεθοδολογία και πηγές δεδομένων

Τα στοιχεία της έρευνας προέρχονται από παρατηρητήρια τιμών και πρωτογενείς τιμοληψίες σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Στην Ελλάδα περιλαμβάνονται οι Σκλαβενίτης, ΑΒ, My Market, Μασούτης και Market In, ενώ αντίστοιχες αλυσίδες εξετάστηκαν σε Ηνωμένο Βασίλειο, Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Γαλλία, Γερμανία, Ρουμανία και Βουλγαρία.