Μέτρα τόσο από την εποχή της πανδημίας Covid-19 όσο και από την ενεργειακή κρίση του 2022 φαίνεται πως βγάζει από το χρονοντούλαπο η Κομισιόν με στόχο να οχυρώσει την Ευρώπη απέναντι στο άλμα των τιμών ενέργειας, αλλά και τις προκλήσεις στη διαθεσιμότητα των καυσίμων, λόγω της κλιμακούμενης έντασης στη Μέση Ανατολή.
Οι ανακοινώσεις αναμένεται να γίνουν αύριο από την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μία μέρα πριν από την άτυπη Σύνοδο Κορυφής (23 και 24 Απριλίου) στην Κύπρο υπό την προεδρία του Νίκου Χριστοδουλίδη, παρουσία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, António Costa.
Μάλιστα, ο δεύτερος έχει ήδη χαρακτηρίσει τη συνάντηση ως κρίσιμη για τον συντονισμό της ευρωπαϊκής απάντησης σε μια κρίση που συνδέει άρρηκτα τη γεωπολιτική με την οικονομική σταθερότητα.
Τα δύο σενάρια για την εξέλιξη της κρίσης
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με την καταστροφή κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, έχουν σχεδόν διπλασιάσει το κόστος φυσικού αερίου, αυξάνοντας το ενεργειακό κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ οι ανατιμήσεις στο πετρέλαιο έχουν εκτοξεύσει τις τιμές των καυσίμων.
Η σοβαρότητα της κατάστασης αποτυπώνεται και στα στοιχεία που παρουσίασε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύμφωνα με τα οποία μέσα σε μόλις 44 ημέρες το κόστος εισαγωγών ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε κατά 22 δισ. ευρώ, χωρίς αντίστοιχη αύξηση της προσφοράς.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των Βρυξελλών, η εξέλιξη της κρίσης μπορεί να κινηθεί μεταξύ δύο βασικών σεναρίων. Το πρώτο, πιο αισιόδοξο, βασίζεται στη διατήρηση μιας εύθραυστης ισορροπίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, γεγονός που θα μπορούσε να επιτρέψει τη σταδιακή αποκατάσταση των ενεργειακών ροών και τη σταθεροποίηση των αγορών μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού.
Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, η αγορά LNG αναμένεται να παραμείνει υπό πίεση λόγω ζημιών σε κρίσιμες υποδομές.
Το δεύτερο, πιο απαισιόδοξο σενάριο, προβλέπει κλιμάκωση της έντασης και παρατεταμένη διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδες, με αποτέλεσμα εκρηκτική αύξηση των τιμών, περιορισμό της ζήτησης και ενδεχόμενες ελλείψεις σε κρίσιμα καύσιμα, πλήττοντας άμεσα τη βιομηχανική παραγωγή και αυξάνοντας το κόστος ζωής.
Τα μέτρα που βρίσκονται στη φαρέτρα της Κομισιόν
Με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, οι αναλυτές τείνουν προς το πιο θετικό σενάριο. Σε αυτό το πλαίσιο, το πακέτο μέτρων, που αναμένεται να παρουσιάσει αύριο η Κομισιόν, συνδυάζει άμεσες παρεμβάσεις με μακροπρόθεσμες στρατηγικές, επιδιώκοντας να περιορίσει τις επιπτώσεις της κρίσης χωρίς, όμως, να διαταράξει τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς ενέργειας.
Το σχέδιο δράσης στηρίζεται τόσο στα μέτρα που είχαν επιστρατευτεί κατά την περίοδο της πανδημίας όσο και κατά την κρίση του 2022 μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Όσον αφορά τα μέτρα που βασίζονται σε εκείνα του 2022, μεταξύ των μέτρων που εξετάζει η Κομισιόν είναι:
- Μείωση των φόρων στην ενέργεια και των τελών του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, επιδιώκοντας να διασφαλίσει ταυτόχρονα ότι η ηλεκτρική ενέργεια φορολογείται ευνοϊκότερα από τα ορυκτά καύσιμα.
- Συνέχιση του συντονισμού της πλήρωσης των αποθεμάτων φυσικού αερίου, ώστε τα κράτη – μέλη της ΕΕ να μην ανταγωνίζονται μεταξύ τους για τις προμήθειες αυτές.
- Ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις αποκαλούμενες «βέλτιστες πρακτικές» όσον αφορά εθνικά προγράμματα εισοδηματικής στήριξης.
- Υιοθέτηση νέου προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων ήδη από αυτόν τον μήνα.
- Μέτρα βελτίωσης ενεργειακής απόδοσης, όπως η ανακαίνιση κτιρίων ή η ανανέωση εξοπλισμού σε βιομηχανικές δραστηριότητες.
- Προώθηση ειδικής στρατηγικής πριν από το καλοκαίρι για την εξάπλωση της ηλεκτροκίνησης.
Παράλληλα με τα παραπάνω, εξετάζεται η απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου και η ενίσχυση της διαθεσιμότητας ενεργειακών μονάδων, όπως οι πυρηνικές και υδροηλεκτρικές, ακόμη και μέσω αναβολής συντηρήσεων.
Επιπλέον, εξετάζεται η διαχείριση αποθεμάτων και εξαγωγών, ιδίως σε στρατηγικά προϊόντα όπως τα αεροπορικά καύσιμα.
Σημαντικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει και η αξιοποίηση των εσόδων από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν δράσεις που επιταχύνουν τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας και μειώνουν τη συνολική ενεργειακή ζήτηση.
Όσον αφορά στα μέτρα από τη εποχή της πανδημίας, περιλαμβάνονται οι εξής προτάσεις:
- Η υποχρέωση των επιχειρήσεων να προσφέρουν τουλάχιστον μία ημέρα τηλεργασίας στους εργαζομένους τους.
- Το κλείσιμο δημόσιων κτιρίων, όποτε αυτό είναι δυνατό.
- Η μείωση στα εισιτήρια δημόσιων μεταφορών ή ακόμη και οι δωρεάν μετακινήσεις για ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες.
Τι συμβαίνει σε εθνικό επίπεδο
Σε εθνικό επίπεδο, η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται σε ετοιμότητα για πρόσθετες παρεμβάσεις. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επισημάνει ότι η χώρα θα κινηθεί με βάση τα δημοσιονομικά περιθώρια, τονίζοντας την ανάγκη για κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.
Η υπερκάλυψη του δημοσιονομικού στόχου των 9,2 δισ. ευρώ, με το τελικό αποτέλεσμα να διαμορφώνεται κοντά στα 12 δισ. ευρώ, αφήνει περιθώρια στην κυβέρνηση για νέα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων έναντι της κρίσης.
Ωστόσο, στα τέλη Απριλίου αναμένονται τα στοιχεία της Eurostat για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2025, τα οποία θα καθορίσουν τα περιθώρια εθνικών παρεμβάσεων τα επόμενα έτη.
«Έχουμε ξεκαθαρίσει ότι το βασικό πλαίσιο στο οποίο λειτουργούμε είναι τα δημοσιονομικά πλαίσια της χώρας. Το τι μπορούμε να κάνουμε και από άποψη δημοσιονομικού χώρου, αλλά και από άποψη των κανόνων που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση για το πώς μπορείς να ξοδεύεις χρήματα», ανέφερε σχετικά σε συνέντευξή του ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος.
Ήδη έχουν ενεργοποιηθεί μέτρα ύψους 300 εκατ. ευρώ, με έμφαση στην επιδότηση καυσίμων, ενώ εξετάζονται επιπλέον παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων:
- παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης, με ενίσχυση ύψους 20 λεπτών ανά λίτρο με ΦΠΑ
- συνέχιση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης και τον Ιούνιο
- επέκταση της επιδότησης 15% στα τιμολόγια των αγροτών για προμήθειες λιπασμάτων
- πιθανόν νέος κύκλος επιδότησης καυσίμων τύπου fuel pass
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
