ΕΚΤ: Σταθερά τα επιτόκια στο 2,5% - Οι προκλήσεις από πληθωρισμό και ομόλογα

Σταθερό στο 2,5% αναμένεται να διατηρήσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) το βασικό της επιτόκιο καταθέσεων στη συνεδρίαση της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου 2026, σύμφωνα με τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς. 

Η απόφαση αυτή λαμβάνεται σε ένα περιβάλλον όπου αντίρροπες δυνάμεις επηρεάζουν την οικονομία της ευρωζώνης, δυσχεραίνοντας τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής και τις προοπτικές για τον πληθωρισμό.

Κατά τη διάρκεια του 2026, η ΕΚΤ προχώρησε σε 2 αυξήσεις επιτοκίων, κάθε μία κατά 25 μονάδες βάσης, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο. Οι κινήσεις αυτές αποδίδονται στην άνοδο των τιμών ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή και στην υπέρβαση του στόχου 2% για τον πληθωρισμό. Το ενεργειακό σοκ οδήγησε τον πληθωρισμό της ευρωζώνης στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, έναντι 2,1% τον Φεβρουάριο, όταν ξεκίνησαν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

Μέχρι στιγμής, η αύξηση των τιμών ενέργειας έχει περιορισμένη επίδραση στις υπόλοιπες τιμές προϊόντων και υπηρεσιών. Συγκεκριμένα, οι τιμές ενέργειας σημείωσαν ετήσια άνοδο 18,9% τον περασμένο μήνα, ενώ τον Φεβρουάριο καταγράφονταν μείωση 3,1%. Οι τιμές υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 3,5%, έναντι 3,3% προηγουμένως, ενώ ο δομικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,5%. Αναμένεται περαιτέρω άνοδος του δομικού πληθωρισμού, καθώς οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να απορροφήσουν το αυξημένο ενεργειακό κόστος.

Η οικονομία της ευρωζώνης βρίσκεται σήμερα σε διαφορετική φάση συγκριτικά με το 2021-2022, όταν οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και το ενεργειακό σοκ από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία συνδυάστηκαν με αύξηση περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων. Τότε, η υψηλή ρευστότητα των νοικοκυριών και τα κυβερνητικά μέτρα στήριξης συνέβαλαν στην εκτίναξη του πληθωρισμού. Σήμερα, η ζήτηση είναι περιορισμένη, γεγονός που συγκρατεί τις πληθωριστικές πιέσεις.

Η ανάπτυξη στην ευρωζώνη συνεχίζεται με χαμηλότερο ρυθμό, στο 1,2% το β’ τρίμηνο του 2026, με βασικούς πυλώνες τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και τις σχετικές εξαγωγές. Η πράσινη μετάβαση ενισχύει την ανθεκτικότητα της οικονομίας, περιορίζοντας τον αντίκτυπο των υψηλών τιμών φυσικού αερίου στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Ηπιότερο το νέο πληθωριστικό κύμα

Το νέο κύμα πληθωρισμού εκτιμάται ότι θα είναι σημαντικά ηπιότερο σε σχέση με το 2021-2022, όπως έχει επισημάνει ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν. Αντίστοιχα, η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ αναμένεται να παραμείνει πιο ήπια.

Οι αγορές χρήματος δεν προβλέπουν αλλαγή επιτοκίου στην προσεχή συνεδρίαση, ωστόσο αναμένουν 2 έως 3 ακόμη αυξήσεις εντός του επόμενου δωδεκαμήνου. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) εκτιμά τουλάχιστον μία ακόμη αύξηση εντός του 2026.

Η έντονη πώληση στα ομόλογα στις διεθνείς αγορές έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των αποδόσεών τους και στην Ευρώπη, γεγονός που μπορεί να περιορίσει την ανάγκη για περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων, καθώς συμβάλλει στη μείωση της ζήτησης. Αναλυτές του Bloomberg αναμένουν μία ακόμη αύξηση επιτοκίου στο 2,75% τον Δεκέμβριο.

Η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων αυξάνει το κόστος δανεισμού για τις μεγάλες επιχειρήσεις, περιορίζοντας τη δυνατότητα άντλησης κεφαλαίων για επενδύσεις, ενώ επιβαρύνει και το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων.

Σε πρόσφατη ομιλία του, ο κ. Λέιν τόνισε ότι τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Σεπτεμβρίου δεν δείχνουν ευρεία και μόνιμη αύξηση του δομικού πληθωρισμού. Παράλληλα, ανέφερε πως η άνοδος των αποδόσεων των μακροπρόθεσμων ομολόγων θα επιβραδύνει την ανάπτυξη και θα περιορίσει τη μετακύλιση του ενεργειακού κόστους περισσότερο από ό,τι προέβλεπε η ΕΚΤ τον προηγούμενο μήνα.

Στο ίδιο πνεύμα, η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι «αν και η ανάπτυξη είναι ανθεκτική, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια αυξήθηκαν σημαντικά μετά την τελευταία μας συνεδρίαση, κάτι που θα επιβραδύνει την ανάπτυξη και θα περιορίσει τη μετακύλιση (του ενεργειακού κόστους) περισσότερο από ό,τι αναμενόταν στις προβλέψεις μας του Σεπτεμβρίου».