Ως «ιστορική και κολοσσιαία αλλαγή παραδείγματος» για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου ο υπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος, Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στο συνέδριο Energy Transition Summit που διοργάνωσαν στην Αθήνα οι Financial Times και η εφημερίδα «Καθημερινή».
Όπως δήλωσε, ο αγωγός είναι «πολλά περισσότερα από την οικονομική του διάσταση» και έχει «μετασχηματιστικές συνέπειες» για μια περιοχή που ιστορικά διχάστηκε μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Ο κ. Παπασταύρου επισήμανε ότι η ενέργεια διαθέτει τη «μαγική διάσταση» να ενώνει χώρες που δεν είχαν μάθει να συνεργάζονται, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη για «ενεργειακό πραγματισμό».
Όπως εξήγησε, παρά την αφοσίωση στην πράσινη μετάβαση, η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει προτεραιότητα και καύσιμα όπως το φυσικό αέριο μπορούν να τη διασφαλίσουν.
Η ισορροπία πράσινης μετάβασης και ενεργειακής ασφάλειας
Κατά τον υπουργό, η Ευρώπη επί χρόνια προσέγγισε τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια από ηθική σκοπιά, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για ζήτημα στρατηγικής και ασφάλειας.
«Η Ελλάδα, παρά τα δέκα χρόνια μιας πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης, έχει μειώσει κατά σχεδόν 50% τις εκπομπές CO2 την τελευταία εικοσαετία», ανέφερε, επισημαίνοντας πως, λόγω της διαλείπουσας φύσης των ΑΠΕ, απαιτείται baseload energy και για την Ελλάδα αυτό σημαίνει υδρογονάνθρακες.
Ενεργειακά έργα και προοπτικές
Ο κ. Παπασταύρου αναφέρθηκε στη σημασία της περιοχής «Ασωπός» στο Ιόνιο, εκφράζοντας την ελπίδα να καταστεί η τρίτη στην Ευρώπη που θα παρέχει υδρογονάνθρακες από κράτος-μέλος της ΕΕ.
Υπενθύμισε επίσης την πρόοδο των έργων «Poseidon» στη Ρουμανία και «Αφροδίτη» στην Κύπρο, σημειώνοντας ότι «η ExxonMobil και η Chevron είναι εδώ ταυτόχρονα».
Για τις ΑΠΕ, τόνισε ότι η Ελλάδα έχει προχωρήσει με ταχύ ρυθμό, καθώς πάνω από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται πλέον από ανανεώσιμες πηγές. «Τώρα προσπαθούμε να βάλουμε κάποια τάξη σε αυτά που επιτρέπεται να γίνουν και σε αυτά που δεν επιτρέπεται», ανέφερε, προαναγγέλλοντας νέες ανακοινώσεις.
Διασυνδέσεις και περιφερειακή συνεργασία
Η υπουργός Ενέργειας της Βόρειας Μακεδονίας, Σάνια Μποζίνοφσκα, δήλωσε ότι ο Διασυνδετήριος Αγωγός Φυσικού Αερίου Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας αναμένεται να ολοκληρωθεί το καλοκαίρι του 2027. Όπως είπε, οι αγωγοί θα είναι hydrogen-ready και υπάρχει στενή συνεργασία με τον ΔΕΣΦΑ.
Από την πλευρά της, η υπουργός Μεταλλείων και Ενέργειας της Σερβίας, Ντούμπραβκα Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς, τόνισε την ανάγκη επιτάχυνσης της ενοποίησης της ενεργειακής αγοράς, καθώς οι καθυστερήσεις κοστίζουν τόσο στα Βαλκάνια όσο και στην ΕΕ.
Η Σερβία, όπως ανέφερε, σχεδιάζει επενδύσεις 14,4 δισ. ευρώ έως το 2035 και αύξηση της διασυνοριακής δυναμικότητας στα 6.000 MW.
Ο υπουργός Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας, Ενέα Καρακάτσι, αναφέρθηκε στη συμφωνία για προμήθεια αμερικανικού LNG μέσω ελληνικής εταιρείας, η οποία μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και της περιοχής.
Παράλληλα, επεσήμανε ότι, αν και η Αλβανία έχει 100% ανανεώσιμες πηγές, δεν αποκομίζει ακόμη τα αναμενόμενα οφέλη από το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η σημασία των διασυνδέσεων και ο ρόλος της Γεωργίας
Ο υπουργός Ενέργειας της Μολδαβίας, Ντορίν Τζουνγκιέτου, υπογράμμισε τη σημασία των διασυνοριακών συνδέσεων για την αντιμετώπιση κρίσεων, αναφέροντας ως παράδειγμα την πρόσφατη επίθεση στη βασική ενεργειακή υποδομή της χώρας.
Επεσήμανε ότι η συνεργασία με τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς Ενέργειας της περιοχής απέτρεψε ένα γενικευμένο μπλάκαουτ.
Η υπουργός Οικονομίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Γεωργίας, Μάριαμ Κβριβισβίλι, παρουσίασε το έργο του υποβρύχιου καλωδίου της Μαύρης Θάλασσας, το οποίο θα συνδέσει απευθείας τη Γεωργία με τις αγορές της ΕΕ, ενισχύοντας τον ρόλο της χώρας ως κρίσιμου κρίκου στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.