Ο ρόλος του Πανεπιστημίου ως χώρου δημοκρατίας και κοινωνικής αλλαγής, αλλά και η θέση του στη Συνταγματική Αναθεώρηση με επίκεντρο το άρθρο 16, βρέθηκαν στο επίκεντρο της ομιλίας του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου κατά την παρουσίαση της πρότασης του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής για την Παιδεία.
Ο κ. Παπανδρέου τόνισε ότι «οι συντηρητικές παρατάξεις ήθελαν -και θέλουν- να ελέγχουν την Παιδεία», επισημαίνοντας πως αυτό συμβαίνει διεθνώς, από την Ουγγαρία έως τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως είπε, «δεν θέλουν ελεύθερα, ανοιχτά πανεπιστήμια· δεν θέλουν την κριτική σκέψη, που βγάζει πολίτες μη υποταγμένους», ενώ πρόσθεσε ότι και η παραδοσιακή Αριστερά πέφτει στο σφάλμα του κρατισμού. Σύμφωνα με τον ίδιο, «η Δεξιά βλέπει και έναν άλλον δρόμο ελέγχου: την ιδιωτικοποίηση - κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, ιδιοκτησία μεγάλων εταιρειών ή πλουσίων».
Ο πρώην πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι αποστολή του πανεπιστημίου σήμερα είναι να καλλιεργεί κρίση, σοφία και δημοκρατική ευθύνη, ενώ σημείωσε: «Χρειαζόμαστε παιδεία για να μπορούμε να χρησιμοποιούμε εμείς την τεχνολογία με υπευθυνότητα και όχι η τεχνολογία να μας χειραγωγεί».
Η δημοκρατική Παιδεία και το όραμα για τα πανεπιστήμια
Αναφερόμενος στις συζητήσεις του φετινού Συμποσίου της Σύμης, ο Γιώργος Παπανδρέου περιέγραψε το όραμα μιας δημοκρατικής Παιδείας, επισημαίνοντας ότι «η δημοκρατία δεν διδάσκεται - βιώνεται». Τόνισε την ανάγκη για «δημοκρατικά σχολεία που μοιάζουν με την κοινωνία που θέλουμε - σεβασμός, διάλογος, συμμετοχή, εμπιστοσύνη», αναφερόμενος και στη μεταρρύθμιση της συναίνεσης του ΠΑΣΟΚ το 2010 και το 2011.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι «αν το δημόσιο σύστημα μείνει άκαμπτο όπως σήμερα, το κενό δεν θα μείνει κενό», καθώς τότε οι εμπορικές ψηφιακές πλατφόρμες θα καλύψουν το πεδίο, δημιουργώντας ανισότητες μεταξύ μαθητών.
Η πρόταση για την αναθεώρηση του άρθρου 16
Αναφερόμενος στην αλλαγή του άρθρου 16, την οποία είχε υποστηρίξει ήδη από τη δεκαετία του 2000, ο κ. Παπανδρέου εξήγησε ότι «όπως ισχύει, δεν κατοχυρώνει απλώς το δημόσιο πανεπιστήμιο - κατοχυρώνει το κρατικιστικό γραφειοκρατικό μοντέλο» και απαγορεύει σε οποιονδήποτε άλλον, πλην του κράτους, να υπηρετήσει την ανώτατη εκπαίδευση.
Θέτοντας το ερώτημα αν το πανεπιστήμιο υπάρχει «για να παράγει τίτλους ή για να υπηρετεί την κοινωνία και τη γνώση ως κοινό αγαθό», παρουσίασε την πρόταση του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής.
Τα τέσσερα βασικά σημεία της πρότασης
Πρώτον, πρότεινε το τέλος του κρατικού μονοπωλίου χωρίς όμως μετατόπιση προς την αγορά, επισημαίνοντας ότι μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια μπορούν να ιδρύονται από φορείς της κοινωνίας, όπως συνεταιρισμούς, περιφέρειες ή επιμελητήρια.
Δεύτερον, τόνισε το όχι στα κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, εξηγώντας ότι η γνώση είναι κοινό αγαθό και όχι εμπόρευμα. Όπως ανέφερε, «ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας δεν είναι ιδεοληψία του παρελθόντος, αλλά διεθνής κανονικότητα».
Τρίτον, υποστήριξε την ανάγκη για πραγματικό αυτοδιοίκητο στα δημόσια πανεπιστήμια, με ανεξάρτητη πιστοποίηση και ουσιαστική εσωτερική δημοκρατία, ώστε να αποτελούν εργαστήρια συμμετοχικής δημοκρατίας.
Τέταρτον, πρότεινε ισχυρότερη δημόσια αποστολή για την Παιδεία, υπογραμμίζοντας ότι η συνταγματική αναθεώρηση πρέπει να λειτουργήσει ως όρος αναγέννησης του δημόσιου συστήματος, με εθνικό στρατηγικό σχεδιασμό, ενίσχυση των περιφερειακών πανεπιστημίων και διά βίου μάθηση για όλους.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
