Έως την Παρασκευή αναμένεται να ενεργοποιηθεί η πλατφόρμα για την καταβολή αποζημιώσεων σε περισσότερους από 104 κτηνοτρόφους στη Λέσβο, που επλήγησαν από τον αφθώδη πυρετό, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε στη Βουλή ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Θανάσης Καββαδάς. Οι αποζημιώσεις αφορούν περίπου 20.000 θανατωθέντα ζώα, ενώ το θέμα τέθηκε με επίκαιρη ερώτηση του ανεξάρτητου βουλευτή Νάσου Ηλιόπουλου.
Μέχρι σήμερα, στη Λέσβο έχουν διατεθεί συνολικά 7,464 εκατ. ευρώ για την αποζημίωση των θανατωθέντων ζώων, την κάλυψη απώλειας εισοδήματος και τη στήριξη των τυροκομικών επιχειρήσεων. Επιπλέον, προβλέπεται αποζημίωση για το υπόλοιπο 50% της απώλειας εισοδήματος του δεύτερου εξαμήνου του 2026. Τα ποσά αυτά είναι αφορολόγητα, ανεκχώρητα και ακατάσχετα.
Ειδική αποζημίωση έχει θεσμοθετηθεί για το γάλα που δεν διατέθηκε στην αγορά – μια πρωτοβουλία που εφαρμόζεται για πρώτη φορά. Παράλληλα, σχεδόν έτοιμη είναι και η σχετική ΚΥΑ για τις ζωοτροφές, με τις διαδικασίες να εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν έως τα τέλη Σεπτεμβρίου.
Κεντρικός στόχος του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων παραμένει η πλήρης ιχνηλάτηση όλων των εκτροφών της Λέσβου και η εκρίζωση της νόσου. Όπως τόνισε ο κ. Καββαδάς, «εμείς έχουμε έναν ξεκάθαρο στόχο: να ολοκληρώσουμε την ιχνηλάτηση στο 100% το ταχύτερο δυνατό και να οδηγηθούμε στην εκρίζωση της νόσου».
Μέχρι στιγμής έχει ιχνηλατηθεί πάνω από το 80% των εκτροφών, ενώ απομένουν περίπου 300 εκτροφές για έλεγχο. Στο έργο συμμετέχουν περισσότεροι από 40 κτηνίατροι και γεωπόνοι, οργανωμένοι σε 23 ομάδες που πραγματοποιούν δειγματοληψίες.
Απαντώντας στην κριτική για την ανάθεση του επιχειρησιακού συντονισμού στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ο υφυπουργός υπογράμμισε πως το ΥΠΕΘΑ δεν υποκαθιστά το ΥΠΑΑΤ, το οποίο διατηρεί την αποκλειστική ευθύνη για τη στρατηγική, τα υγειονομικά πρωτόκολλα και τις κτηνιατρικές αποφάσεις.
Όπως σημείωσε, «η επιλογή αυτή δεν αποτελεί παραδοχή αδυναμίας. Αντιθέτως, αποτελεί απόφαση ευθύνης», επισημαίνοντας την ανάγκη αξιοποίησης όλων των διαθέσιμων δυνάμεων της πολιτείας για την αντιμετώπιση της επιζωοτίας.
Το ΥΠΕΘΑ είχε διαθέσει αρχικά 15 κτηνιάτρους στη Λέσβο, ενώ πλέον ανώτατος αξιωματικός των Ενόπλων Δυνάμεων έχει αναλάβει τον συντονισμό των επιχειρήσεων στο πεδίο. Ο κ. Καββαδάς αναφέρθηκε επίσης σε τοπικές διαφωνίες και καθυστερήσεις, που κατέστησαν αναγκαία τη νομοθετική αυτή ρύθμιση.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε στην πρόσφατη απόφαση του περιφερειακού συμβουλίου Βορείου Αιγαίου για παύση θανατώσεων και ιχνηλατήσεων, η οποία, όπως τόνισε ο υφυπουργός, δημιουργεί σοβαρά προβλήματα και καθυστερήσεις. Τουλάχιστον 13 μολυσμένες εκτροφές παραμένουν χωρίς τα απαραίτητα μέτρα, τις οποίες χαρακτήρισε «υγειονομικές βόμβες».
Για τον λόγο αυτό, ζήτησε την άμεση ανάκληση της απόφασης από τον περιφερειάρχη και τους αντιπεριφερειάρχες, ενώ η νομιμότητά της εξετάζεται από την αρμόδια επιτροπή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου.
Παράλληλα, το ΥΠΑΑΤ έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για τη διασφάλιση του γενετικού υλικού και την επιβίωση της αυτόχθονης φυλής προβάτου της Λέσβου. Ήδη έχει ξεκινήσει η συλλογή και κατάψυξη σπέρματος από κριούς μέσω της Ένωσης κτηνοτρόφων, ενώ δύο συνεταιρισμοί συμμετέχουν στο σχετικό πρόγραμμα με 86 εκτροφές και περίπου 22.000 πιστοποιημένα πρόβατα φυλής Λέσβου.
Για τον εμβολιασμό, ο υφυπουργός επισήμανε πως ακολουθείται το εγκεκριμένο σχέδιο αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού και το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο.
«Η αντιμετώπιση μιας επιζωοτίας δεν μπορεί να υπαγορεύεται από πολιτικές σκοπιμότητες», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «τον πρώτο και τελευταίο λόγο τον έχουν οι επιστήμονες» και ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης.
Σχετικά με τη στελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών, ο υφυπουργός διευκρίνισε ότι το ΥΠΑΑΤ δεν έχει αρμοδιότητα για τις υπηρεσίες της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, αλλά το υπουργείο Εσωτερικών, με τη στελέχωση να γίνεται κατόπιν αιτήματος του αρμόδιου φορέα. Στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου προβλέπονται 24 θέσεις κτηνιάτρων, από τις οποίες σήμερα υπηρετούν 14 άτομα.
Η διαχείριση της κρίσης στη Λέσβο εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο ανάταξης της ελληνικής κτηνοτροφίας και στήριξης του πρωτογενούς τομέα, το οποίο ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ. Στα μέτρα περιλαμβάνονται αφορολόγητο έως 20.000 ευρώ, φθηνότερο αγροτικό ρεύμα, επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο, χαμηλότερος ΦΠΑ σε λιπάσματα και ζωοτροφές και νέο σύστημα ευρωπαϊκών ενισχύσεων.
Επιπλέον, η κυβέρνηση θα διεκδικήσει πρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους για την ανασύσταση των κοπαδιών που χάθηκαν, στο πλαίσιο ενός συνολικού σχεδίου ανάταξης της κτηνοτροφίας, που απαιτεί συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τη συμμετοχή των εκπροσώπων των κτηνοτρόφων.
«Απόλυτη προτεραιότητά μας είναι να ολοκληρώσουμε την εκρίζωση του αφθώδους πυρετού και να προετοιμάσουμε από τώρα την ανασυγκρότηση της κτηνοτροφίας της Λέσβου», δήλωσε ο κ. Καββαδάς.