Σε προχωρημένο στάδιο βρίσκεται ο σχεδιασμός για τη δημιουργία των Κέντρων Επιστροφής (Return Hubs) σε τρίτες χώρες, με τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες του «Core Group» να έχουν καθορίσει τα επόμενα βήματα της πρωτοβουλίας. Τα Return Hubs θα λειτουργούν εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα φιλοξενούν άτομα που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ε.Ε., με τη λειτουργία τους να εξαρτάται από συμφωνίες με τρίτες χώρες.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στις 26 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί στο Μόναχο η ευρωπαϊκή σύνοδος «2nd Munich Migration Meeting», με τη συμμετοχή 17 Ευρωπαίων υπουργών. Στο περιθώριο της συνόδου, οι πέντε χώρες του «Core Group» (Ελλάδα, Δανία, Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία) θα συζητήσουν τον συντονισμό για τη δημιουργία των Return Hubs.
Επόμενο σημαντικό ορόσημο αποτελεί η 1η Οκτωβρίου, όταν στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. οι χώρες του «Core Group» θα συναντηθούν με εκπροσώπους διεθνών οργανισμών, προκειμένου να προχωρήσει ο σχεδιασμός και η υλοποίηση των Κέντρων Επιστροφής.
Οι εξελίξεις αυτές ακολουθούν τη συνάντηση των υπουργών Μετανάστευσης και Ασύλου των πέντε χωρών στην Κοπεγχάγη, όπου συμφωνήθηκε ένας οδικός χάρτης για τις νομικές απαιτήσεις και τα εθνικά χρονοδιαγράμματα εφαρμογής του μοντέλου. Ήδη έχουν ξεκινήσει τεχνικές επαφές με πιθανές τρίτες χώρες.
Κεντρικό ζητούμενο παραμένει η επίτευξη συμφωνίας με μία ή περισσότερες χώρες εκτός Ε.Ε. που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν Return Hub. Μέχρι σήμερα, δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα κάποιος τελικός εταίρος, ούτε έχει υπογραφεί σχετική συμφωνία.
Βασικές αρχές και οδικός χάρτης
Στη συνάντηση των υπουργών στην Κοπεγχάγη επιβεβαιώθηκε η συμφωνία επί των βασικών αρχών ενός Πλαισίου Αρχών για μελλοντική συνεργασία με τρίτες χώρες. Ο Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης ανέφερε ότι συμφωνήθηκε ένας «συγκεκριμένος Οδικός Χάρτης Νομικών Απαιτήσεων και Εθνικών Χρονοδιαγραμμάτων», ώστε η πολιτική βούληση να μετατραπεί σε πρακτικό σχεδιασμό. Όπως δήλωσε, οι τεχνικές συναντήσεις και οι διαβουλεύσεις με υποψήφιες τρίτες χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει, με στόχο τη σύντομη επίτευξη συμφωνίας.
Ο κ. Πλεύρης εξέφρασε αισιοδοξία, τονίζοντας ότι «πολύ σύντομα θα είμαστε σε θέση να καταλήξουμε σε μια αμοιβαία επωφελή συμφωνία, που θα θέσει σε εφαρμογή το μοντέλο».
Πιθανοί υποψήφιοι εταίροι
Το ζήτημα των χωρών υποδοχής παραμένει ανοιχτό, με πληροφορίες και ευρωπαϊκές πηγές να αναφέρουν κυρίως τη Ρουάντα και την Ουγκάντα ως επίκεντρο των συζητήσεων. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Κοινοβουλευτικής Έρευνας καταγράφει επίσης το Ουζμπεκιστάν ως πιθανή τοποθεσία για Return Hubs.
Η Ολλανδία είχε υπογράψει τον Σεπτέμβριο του 2025 με την Ουγκάντα επιστολή προθέσεων για συνεργασία στον τομέα των επιστροφών, αλλά η νέα ολλανδική κυβέρνηση που ανέλαβε τον Φεβρουάριο του 2026 εγκατέλειψε τη συγκεκριμένη συνεργασία, χωρίς να αποσύρει το ενδιαφέρον της για το μοντέλο των Return Hubs.
Το Ουζμπεκιστάν αποτελεί διαφορετική περίπτωση, καθώς η Αυστρία υπέγραψε τον Μάιο του 2026 συμφωνία οικονομικής συνεργασίας και μετανάστευσης με τη χώρα, χωρίς όμως να αφορά Return Hub. Δημοσιεύματα την έχουν αναφέρει ως πιθανή επιλογή, αλλά το υπουργείο Εξωτερικών του Ουζμπεκιστάν έχει δηλώσει ότι δεν διεξάγονται σχετικές διαπραγματεύσεις.
Για τη Ρουάντα, έχουν υπάρξει στο παρελθόν συζητήσεις ευρωπαϊκών χωρών, μεταξύ άλλων από τη Δανία, για τη μεταφορά αιτούντων άσυλο. Αυτές οι προσεγγίσεις είχαν προκαλέσει αντιδράσεις για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η θέση της Ελλάδας
Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί το μοντέλο των Return Hubs ως εργαλείο ενίσχυσης των επιστροφών ατόμων που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Ο Θάνος Πλεύρης τόνισε ότι η εφαρμογή του μοντέλου θα βασιστεί στην απόλυτη νομιμότητα και θα λειτουργήσει με πλήρη σεβασμό στο ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο.
Συνέδεσε την πρωτοβουλία με τη θέση της Ελλάδας στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε., υπογραμμίζοντας ότι η δημιουργία τέτοιων μηχανισμών αποτελεί «επιτακτική εθνική ανάγκη». Επεσήμανε επίσης ότι στόχος είναι η δημιουργία ενός συστήματος επιστροφών που θα συνδυάζει νομική αυστηρότητα, στρατηγικό σχεδιασμό και συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς.
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις επιστροφές
Η δημιουργία Return Hubs στηρίζεται πλέον και στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις επιστροφές, που προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας τέτοιων κέντρων σε τρίτες χώρες. Το σύστημα αφορά ανθρώπους που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην Ε.Ε. και υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής.
Τα Κέντρα μπορούν να λειτουργούν ως προορισμός ή ενδιάμεσος σταθμός πριν από την επιστροφή στη χώρα καταγωγής ή σε άλλη τρίτη χώρα. Βασική προϋπόθεση αποτελεί η συμβατότητα της συνεργασίας με το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο, καθώς και η διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, μεταξύ άλλων της αρχής της μη επαναπροώθησης. Οι αποφάσεις επιστροφής εξακολουθούν να είναι ατομικές και να υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο.
Παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα, όπως η επιλογή της χώρας ή των χωρών υποδοχής, οι λεπτομέρειες λειτουργίας, η δυναμικότητα και η χρηματοδότηση των Return Hubs. Τα επόμενα ραντεβού στο Μόναχο και στις Βρυξέλλες αναμένεται να καθορίσουν τα επόμενα βήματα προς την επίτευξη συμφωνιών.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
