Η φετινή Παγκόσμια Εβδομάδα Διαστήματος βρίσκει την Ελλάδα στο επίκεντρο των εξελίξεων, με πληθώρα ειδήσεων για ολοκληρωμένα προγράμματα αλλά και νέα σχέδια που φιλοδοξούν να ενισχύσουν τη θέση της χώρας στον διαστημικό τομέα. Η διαδρομή προς το διαστημικό «σήμερα» ξεκίνησε πριν από 25 χρόνια, όταν η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με τον κίνδυνο να χάσει μια κρίσιμη τροχιακή θέση. Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Hellas Sat, Χριστόδουλος Πρωτοπαπάς, περιγράφει πώς μια προσπάθεια που αρχικά θεωρήθηκε «τρέλα» εξελίχθηκε σε εθνικό και γεωπολιτικό πλεονέκτημα.
Η πορεία ξεκίνησε το 1994, όταν ιδρύθηκε η πρώτη Ελληνική Επιτροπή Διαστήματος, με τον Κωνσταντίνο Σημίτη ως Υπουργό Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας, και πρόεδρο τον καθηγητή του ΕΜΠ Γεώργιο Βέη. Αυτό το εγχείρημα ενέπνευσε τη δημιουργία της αντίστοιχης Κυπριακής Επιτροπής Διαστήματος, υπό τον Αδάμο Αδαμίδη. Όπως αναφέρει ο κ. Πρωτοπαπάς, «στην Κύπρο μας είχαν χαρακτηρίσει σχεδόν τρελούς εκείνη την εποχή», ωστόσο οι δύο χώρες προχώρησαν στην κατοχύρωση του φάσματος στις 39° Ανατολικά, έναν εξαιρετικά σημαντικό φυσικό πόρο στη γεωστατική τροχιά.
Η διατήρηση των δικαιωμάτων στη συγκεκριμένη τροχιακή θέση απαιτούσε την εκτόξευση δορυφόρου εντός καθορισμένου χρονικού διαστήματος, σύμφωνα με τους διεθνείς κανονισμούς. Η Hellas Sat κατάφερε να διασφαλίσει τα εθνικά δικαιώματα, μεταφέροντας τον δορυφόρο DFS-Kopernikus 3 στη θέση αυτή το 2002, ο οποίος μετονομάστηκε σε Hellas Sat 1. Έτσι, επεκτάθηκαν τα δικαιώματα της Ελλάδας μέχρι το 2004, ενώ ο Hellas Sat 2 είχε ήδη προγραμματιστεί για εκτόξευση.
Ο Hellas Sat 2 εκτοξεύτηκε το 2003 από το Κέιπ Κανάβεραλ και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την Ελλάδα, συμβάλλοντας καθοριστικά στη μετάδοση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 και στην επέκταση στην αγορά των Βαλκανίων. Ο Hellas Sat 2, που λειτουργεί για 23 χρόνια, κατέχει μια από τις μεγαλύτερες διαστημικές διάρκειες παγκοσμίως. Η καταχώρησή του στο Ελληνικό Μητρώο Διαστημικών Αντικειμένων και στον ΟΗΕ σηματοδότησε τη θεσμικά αναγνωρισμένη παρουσία της Ελλάδας στη διεθνή διαστημική σκηνή.
Μετέπειτα, οι δορυφόροι Hellas Sat 3 και Hellas Sat 4 ενίσχυσαν σημαντικά την κάλυψη και τις υπηρεσίες, φέρνοντας καινοτομίες όπως η αεροπορική συνδεσιμότητα και η ηλεκτρική πρόωση. Ο κ. Πρωτοπαπάς σχολιάζει πως η Ευρώπη αντιμετώπισε το διάστημα κυρίως με οικονομικούς όρους, γεγονός που περιόρισε τις στρατηγικές επενδύσεις και έγινε εμφανές σε πρόσφατες γεωπολιτικές κρίσεις.
Νέα γενιά δορυφόρων και επενδύσεις σε συχνότητες
Το επόμενο μεγάλο βήμα είναι ο Hellas Sat 5, ένας δορυφόρος νέας γενιάς που θα εισάγει τις οπτικές επικοινωνίες μέσω λέιζερ, προσφέροντας υψηλές ταχύτητες και δυνατότητες για δίκτυα 5G, τεχνητή νοημοσύνη και ασφαλείς κυβερνητικές επικοινωνίες. Παράλληλα, η διατήρηση των συχνοτήτων αποτελεί στρατηγικό στόχο, με επενδύσεις άνω των είκοσι εκατομμυρίων ευρώ για την εξασφάλιση των δικαιωμάτων σε κρίσιμες ζώνες φάσματος.
Η ομάδα της Hellas Sat, αποτελούμενη από 58 στελέχη σε Ελλάδα και Κύπρο, συνεχίζει να επενδύει στο ανθρώπινο δυναμικό και να στηρίζει τη νέα γενιά επιστημόνων. Ο κ. Πρωτοπαπάς επισημαίνει πως η Ελλάδα έχει πλέον ισχυρή θέση στο διάστημα και καλεί τους νέους να τολμήσουν να ονειρευτούν και να επιλέξουν τον διαστημικό τομέα ως επαγγελματική διέξοδο.