Η ελευθερία του Τύπου αναδεικνύεται σε κομβικό ζήτημα για τη διεθνή ασφάλεια, καθώς οι επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων, η χειραγώγηση της πληροφορίας και η παραπληροφόρηση απασχολούν έντονα τη διεθνή κοινότητα. Οι εξελίξεις αυτές θέτουν σε δοκιμασία την ποιότητα της ενημέρωσης και τη δημοκρατική λειτουργία των κοινωνιών.
Σήμερα, οι δημοσιογράφοι έρχονται αντιμέτωποι με ένα διευρυμένο φάσμα απειλών, όπως ψηφιακές επιθέσεις, καταχρηστικές αγωγές (SLAPPs), φυσική βία, εκφοβισμό και παρενόχληση. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα λαμβάνει συστηματικά μέτρα και θεσμικές πρωτοβουλίες με διεθνή προσανατολισμό, θέτοντας τα θεμέλια για να καταστεί περιφερειακός κόμβος προστασίας του Τύπου.
Η πρόοδος της χώρας αποτυπώνεται στην Πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία της Δημοσιογραφίας και την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων. Από το 2015, η πλατφόρμα λειτουργεί ως μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης και καταγραφής σοβαρών απειλών στα 46 κράτη-μέλη του Συμβουλίου. Στις 10 Δεκεμβρίου 2025, επιλύθηκαν εννέα προειδοποιήσεις που αφορούσαν την Ελλάδα, επίδοση χωρίς προηγούμενο από την ίδρυση της πλατφόρμας. Επιπλέον, το 2024 καταγράφηκαν μόλις τέσσερις νέες προειδοποιήσεις για τη χώρα, μία από τις καλύτερες επιδόσεις στην ιστορία του θεσμού.
Η Ομάδα Εργασίας Συντονισμού για την Προστασία και την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων και άλλων Επαγγελματιών των Μέσων Ενημέρωσης συγκροτήθηκε με 23 μέλη από φορείς δημόσιας διοίκησης, ανεξάρτητες αρχές, δημόσια μέσα ενημέρωσης, ακαδημαϊκά ιδρύματα και επαγγελματικές ενώσεις. Τα μέλη συμμετέχουν αμισθί, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη συνεργασία.
Επικεφαλής της Task Force είναι ο γενικός γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτριος Κιρμικίρογλου, ο οποίος δήλωσε: «Προχωράμε στην άμεση υλοποίηση ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την ασφάλεια των δημοσιογράφων και επιδιώκουμε τη συνεργασία με τη δημοσιογραφική κοινότητα και την κοινωνία των πολιτών. Η ελευθερία του Τύπου βρίσκεται στον πυρήνα του σχεδιασμού μας και αποτελεί τη βάση στην οποία χτίζουμε κάθε πρωτοβουλία».
Στην ομάδα συμμετέχουν εκπρόσωποι από έξι υπουργεία, τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, το Υπουργείο Εξωτερικών, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας και τη Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Συμμετέχουν επίσης στελέχη από την ΕΡΤ και το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ενώ την ακαδημαϊκή κοινότητα εκπροσωπούν καθηγητές από το ΕΚΠΑ, το Πάντειο, το ΑΠΘ και το Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Παράλληλα, παρόντες είναι εκπρόσωποι επαγγελματικών ενώσεων δημοσιογράφων και τεχνικών μέσων ενημέρωσης από όλη τη χώρα.
Πρωτοβουλίες από το Διεθνές Κέντρο για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων
Το Διεθνές Κέντρο για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων (ICSJ), υπό την επιστημονική ηγεσία του καθηγητή Νίκου Παναγιώτου (Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ, ΑΠΘ), σε συνεργασία με την Task Force, εφαρμόζει ένα φιλόδοξο τρίπτυχο δράσεων.
Η πρώτη δράση αφορά διήμερη εντατική εκπαίδευση στην Αθήνα για Έλληνες δημοσιογράφους, με επίκεντρο τις φυσικές καταστροφές. Πρόκειται για την πρώτη φορά που παρέχεται εξειδικευμένη εκπαίδευση προσαρμοσμένη στις ανάγκες τους.
Η δεύτερη δράση είναι το Διεθνές Σχολείο Εκπαίδευσης της Θεσσαλονίκης, το οποίο επικεντρώνεται στην προετοιμασία δημοσιογράφων για ανταπόκριση σε εμπόλεμες ζώνες και περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου. Η Θεσσαλονίκη καθίσταται έτσι ένα από τα ελάχιστα σημεία στην Ευρώπη όπου προσφέρεται πιστοποίηση HEAT, με σημαντική στρατηγική αξία για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η εκπαίδευση καλύπτει ασφάλεια πεδίου, τεχνικές επιβίωσης, ψηφιακή ασφάλεια, διαχείριση πληροφοριών και ψυχολογική ανθεκτικότητα.
Η τρίτη δράση είναι το Διεθνές Συνέδριο «Η Δημοσιογραφία του Τραύματος στο Επίκεντρο», που πραγματοποιείται για τρίτη φορά, ανταποκρινόμενο στην ανάγκη στήριξης των δημοσιογράφων που εκτίθενται σε τραυματικές εμπειρίες. Έρευνες καταδεικνύουν ότι σημαντικό ποσοστό επαγγελματιών του χώρου εμφανίζει συμπτώματα μετατραυματικού στρες.
Ο συνδυασμός των τριών αυτών δράσεων διαμορφώνει ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα στήριξης: η εθνική εκπαίδευση ανταποκρίνεται σε άμεσες ανάγκες, το International Training School προσελκύει διεθνείς συμμετέχοντες, ενώ το συνέδριο λειτουργεί ως πλατφόρμα ανταλλαγής γνώσης και δικτύωσης.
Όπως σημειώνει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος και αρμόδιος υφυπουργός για τον Τύπο Παύλος Μαρινάκης, «Ο στόχος της ελληνικής κυβέρνησης είναι καθαρός: να στηρίζει τους δημοσιογράφους και τη δημοσιογραφία, ώστε οι πολίτες να έχουν σωστή ενημέρωση».