Η κρίση στη Μέση Ανατολή εισέρχεται σε νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, καθώς — σύμφωνα με το Bloomberg — ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ξεκινήσει «μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις» κατά του Ιράν, σε στενή συνεργασία με το Ισραήλ.
Όπως αναφέρουν BBC και Reuters, αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις έπληξαν πολλαπλές ιρανικές επαρχίες, με τον Τραμπ να δηλώνει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη «μαζική επιχείρηση» ώστε να διασφαλιστεί πως η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Τόσο ο ίδιος όσο και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ κάλεσαν ανοιχτά τους Ιρανούς πολίτες να ανατρέψουν το καθεστώς.
Το Ιράν αντέδρασε άμεσα, εξαπολύοντας κύμα πυραύλων και drones με στόχο αμερικανικές βάσεις στα Ηνωμένα Αραβικλα Εμιράα, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν με τον Ιρανό υπουργός Εξωτερικών να προειδοποιεί νωρίτερα ότι μετά τις επιθέσεις που δέχθηκε η χώρααπό το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες θα απαντήσει με τη στοχοποίηση όλων των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην περιοχή.
Πλήγματα σε βάθος και ιρανικά αντίποινα
Οι επιθέσεις έπληξαν την Τεχεράνη και άλλες στρατηγικές περιοχές. Ισραηλινές πηγές υποστηρίζουν ότι στόχος ήταν πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, ενώ δημοσιεύθηκαν δορυφορικές εικόνες που δείχνουν εκτεταμένες ζημιές σε κυβερνητικές εγκαταστάσεις.
Η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα με κύμα πυραύλων και drones κατά αμερικανικών βάσεων και συμφερόντων στη Μέση Ανατολή:
- Στο Μπαχρέιν επλήγη εγκατάσταση που συνδέεται με τον 5ο Στόλο του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
- Το Κατάρ και τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν αναχαιτίσεις πυραύλων.
- Στο Κουβέιτ ακούστηκαν εκρήξεις, ενώ οι αρχές διαβεβαίωσαν ότι η παραγωγή πετρελαίου συνεχίζεται κανονικά.
- Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν ότι «όλες οι αμερικανικές βάσεις στην περιοχή αποτελούν νόμιμους στόχους».
Εναέριος χώρος, Χούθι και Στενά του Ορμούζ
Αρκετές χώρες της περιοχής έκλεισαν προσωρινά τον εναέριο χώρο τους, προκαλώντας αναστάτωση στις διεθνείς αερομεταφορές.
Οι Χούθι της Υεμένης — οργάνωση με δεσμούς με την Τεχεράνη — δήλωσαν ότι θα επαναλάβουν επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.
Στα στενά στο Ορμούζ, κρίσιμη δίοδο για τα παγκόσμια πετρελαϊκά φορτία, η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται προς το παρόν, ωστόσο η κατάσταση παραμένει εύθραυστη.
Αναταραχή στις αγορές: Πετρέλαιο, χρυσός και Bitcoin
Οι αγορές αντέδρασαν έντονα:
- Προϊόν διαπραγμάτευσης λιανικής έδειξε άνοδο έως και 12% στα συμβόλαια αργού πετρελαίου WTI.
- Η Rystad Energy εκτιμά ότι αν δεν υπάρξει αποκλιμάκωση, το Brent μπορεί να αυξηθεί κατά 10–20 δολάρια ανά βαρέλι.
- Ο OPEC+ εξετάζει μεγαλύτερη αύξηση παραγωγής στη συνάντηση της Κυριακής.
- Ο χρυσός — ήδη ενισχυμένος άνω του 20% φέτος — αναμένεται να κινηθεί σε νέα ιστορικά υψηλά.
- Το Bitcoin υποχώρησε έως 3,8%, διαγράφοντας περίπου 128 δισ. δολάρια κεφαλαιοποίησης από την αγορά ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι εάν η σύγκρουση στοχεύει σε αλλαγή καθεστώτος, η μεταβλητότητα θα είναι διαρκής και το πετρέλαιο θα παραμείνει δομικά ασταθές.
Δηλώσεις και διεθνείς αντιδράσεις
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χαρακτήρισε τις εξελίξεις «εξαιρετικά ανησυχητικές» και κάλεσε σε μέγιστη αυτοσυγκράτηση.
Ο πρόεδρος της Φινλανδίας, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «κινούνται σε μεγάλο βαθμό εκτός του παραδοσιακού διεθνούς δικαίου».
Παράλληλα, ο Ιρανός ΥΠΕΞ επικοινώνησε με ομολόγους του σε Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ, Κουβέιτ και Ιράκ, ζητώντας να αποτραπεί η χρήση του εδάφους τους για επιθέσεις κατά του Ιράν. Ο Τραμπ αναμένεται να απευθύνει νέο διάγγελμα το πρωί του Σαββάτου (ώρα ΗΠΑ).
Ενεργειακός και γεωπολιτικός σεισμός
Το Ισραήλ διέταξε προσωρινή αναστολή λειτουργίας ορισμένων κοιτασμάτων φυσικού αερίου — επαναλαμβάνοντας μέτρο που είχε ληφθεί σε προηγούμενη κρίση και είχε επηρεάσει τις εξαγωγές προς την Αίγυπτο.
Η Σαουδική Αραβία και το Ιράν είχαν αυξήσει τις εξαγωγές πετρελαίου τις τελευταίες εβδομάδες, ενόψει αποτυχημένων διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Οι αγορές πλέον επανατιμολογούν όχι μόνο τον κίνδυνο σύγκρουσης, αλλά και τη σταθερότητα της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Η σύγκρουση έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια ενός περιορισμένου στρατιωτικού πλήγματος. Με επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις, κλειστούς εναέριους χώρους, απειλές για αλλαγή καθεστώτος και ενεργειακή αναταραχή, η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε καθεστώς ύψιστου συναγερμού.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η κρίση είναι σοβαρή — αλλά αν μπορεί να περιοριστεί πριν μετατραπεί σε ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο με παγκόσμιες συνέπειες.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
