Σε νέα φάση περνά ο πόλεμος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, καθώς η Ουάσιγκτον αυξάνει τα στρατεύματα και όπλα στην περιοχή, ενισχύει τις στρατιωτικές της δυνάμεις στην περιοχή και εξετάζει σενάρια για νέες επιχειρήσεις σε κρίσιμα σημεία του Περσικού Κόλπου.
Την ίδια στιγμή, αυξάνονται οι φόβοι για χερσαίες επιχειρήσεις, επέκταση των συγκρούσεων σε περισσότερες χώρες της περιοχής και μακροχρόνιο αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Η αμερικανική στρατιωτική εκστρατεία κατά του Ιράν κλιμακώνεται, με τις ΗΠΑ να μεταφέρουν σχεδόν ολόκληρο το διαθέσιμο απόθεμα πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς JASSM-ER στη Μέση Ανατολή, όπως αναφέρει το Βloomberg.
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσαν αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη δεσμεύσει σχεδόν τα δύο τρίτα των αποθεμάτων τους σε πυραύλους JASSM και JASSM-ER για τον πόλεμο με το Ιράν.
Η απόφαση να μεταφερθούν οι πύραυλοι από αμερικανικές βάσεις στον Ειρηνικό και αλλού προς τη Μέση Ανατολή ελήφθη στα τέλη Μαρτίου. Πηγές με γνώση του σχεδιασμού αναφέρουν ότι αποθέματα που βρίσκονται σε βάσεις των ΗΠΑ, αλλά και σε περιοχές εκτός αμερικανικής επικράτειας, θα μεταφερθούν είτε σε βάσεις της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ είτε στη βρετανική αεροπορική βάση του Φέρφορντ.
Μετά την ολοκλήρωση των μετακινήσεων, εκτιμάται ότι θα παραμείνουν διαθέσιμοι μόλις περίπου 425 πύραυλοι JASSM-ER από ένα αρχικό απόθεμα περίπου 2.300 μονάδων πριν από την έναρξη του πολέμου. Επιπλέον, περίπου 75 πύραυλοι θεωρούνται μη επιχειρησιακοί λόγω τεχνικών προβλημάτων ή φθορών.
Τι είναι οι πύραυλοι JASSM-ER και γιατί θεωρούνται κρίσιμοι
Ο πύραυλος JASSM-ER, ή Joint Air-to-Surface Standoff Missile – Extended Range, αποτελεί ένα από τα πιο προηγμένα όπλα μεγάλου βεληνεκούς του αμερικανικού οπλοστασίου.
Κάθε πύραυλος κοστίζει περίπου 1,5 εκατομμύριο δολάρια και μπορεί να πλήξει στόχους σε απόσταση μεγαλύτερη των 600 μιλίων. Το μεγάλο του πλεονέκτημα είναι ότι επιτρέπει στα αμερικανικά αεροσκάφη να χτυπούν στόχους χωρίς να χρειάζεται να εισέλθουν βαθιά στον εναέριο χώρο του αντιπάλου, μειώνοντας τον κίνδυνο κατάρριψης.
Οι πύραυλοι αυτοί έχουν χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα από βομβαρδιστικά B-1B, B-52 και μαχητικά αεροσκάφη σε πλήγματα κατά ιρανικών στρατιωτικών στόχων, αποθηκών πυραύλων, εγκαταστάσεων αεράμυνας και ενεργειακών υποδομών.
Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι μόνο στις πρώτες τέσσερις εβδομάδες του πολέμου εκτοξεύθηκαν περισσότεροι από 1.000 JASSM-ER. Η μεγάλη κατανάλωση πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς έχει προκαλέσει ανησυχία στο αμερικανικό Πεντάγωνο, καθώς η αναπλήρωση των αποθεμάτων θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη.
Η Lockheed Martin παράγει σήμερα περίπου 396 πυραύλους JASSM-ER ετησίως, αν και η παραγωγή μπορεί να αυξηθεί έως και στις 860 μονάδες αν η γραμμή λειτουργήσει στο μέγιστο.
Από το 2009 μέχρι σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χρηματοδοτήσει την αγορά περισσότερων από 6.200 πυραύλων JASSM, ωστόσο οι ανάγκες του πολέμου με το Ιράν έχουν αυξηθεί τόσο πολύ ώστε αρκετοί αναλυτές προειδοποιούν ότι οι ΗΠΑ μειώνουν επικίνδυνα τα αποθέματα που προορίζονταν για άλλες περιοχές, κυρίως για την Ασία και τον Ειρηνικό.
Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο στρατηγικό αντίπαλο των επόμενων δεκαετιών, γι’ αυτό και η μεταφορά τόσο μεγάλου αριθμού πυραύλων στη Μέση Ανατολή θεωρείται υψηλού ρίσκου.
Πιθανή επιχείρηση στο Χαργκ και στα νησιά του Ορμούζ
Καθώς χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες, πεζοναύτες και αλεξιπτωτιστές μεταφέρονται στην περιοχή, εντείνονται τα σενάρια για ευρύτερη στρατιωτική επιχείρηση, σύμφωνα με τους Financial Times.
Ένα από τα βασικά σενάρια αφορά το νησί Χαργκ, στο οποίο βρίσκεται ο βασικός πετρελαϊκός τερματικός σταθμός του Ιράν. Από το Χαργκ διέρχεται περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.
Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι η κατάληψη ή η εξουδετέρωση του νησιού θα μπορούσε να στερήσει από την Τεχεράνη το βασικότερο οικονομικό της εργαλείο.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν τα νησιά γύρω από το Στενό του Ορμούζ – Αμπού Μούσα, Μεγάλο Τούνμπ, Μικρό Τούνμπ, Λαράκ, Κεσμ, Χενγκάμ και Ορμούζ – τα οποία το Ιράν χρησιμοποιεί ως βάσεις για drones, πυραύλους, ναρκοθέτηση και ταχύπλοα των Φρουρών της Επανάστασης.
Αναλυτές σημειώνουν ότι χωρίς την εξουδετέρωση αυτών των νησιών θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για τις ΗΠΑ να διασφαλίσουν τη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο ή να επιχειρήσουν αποβατική ενέργεια στο Χαργκ. Παρά τις αμερικανικές απειλές, οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν ότι το Ιράν δεν προτίθεται να χαλαρώσει σύντομα τον έλεγχό του στο Στενό του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι η δυνατότητα να παρεμποδίζει τη διέλευση πλοίων από το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του κόσμου αποτελεί το ισχυρότερο διαπραγματευτικό της χαρτί απέναντι στην Ουάσιγκτον.
Περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου περνά από το Στενό του Ορμούζ. Η παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας έχει ήδη οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου σε πολυετή υψηλά επίπεδα, προκαλώντας ανησυχία για νέο κύμα πληθωρισμού σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Ασία.
Σύμφωνα με αναλυτές, ακόμη και αν οι ΗΠΑ καταφέρουν να καταλάβουν παράκτιες περιοχές ή νησιά, το Ιράν μπορεί να συνεχίσει να απειλεί τη ναυσιπλοΐα χρησιμοποιώντας drones, πυραύλους και μικρά ταχύπλοα από την ενδοχώρα.
Όπως σημειώνουν ειδικοί, «αρκεί ένα ή δύο drones για να αποτρέψουν την είσοδο εμπορικών πλοίων», γεγονός που καθιστά τη ναυσιπλοΐα στο στενό εξαιρετικά δύσκολη και συχνά μη ασφαλίσιμη. Αμερικανικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η Τεχεράνη δεν βλέπει το Ορμούζ μόνο ως προσωρινό εργαλείο πίεσης αλλά ως έναν πιθανό μόνιμο μοχλό επιρροής.
Πρώην αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών υποστηρίζουν ότι το Ιράν εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο να επιβάλει τέλη διέλευσης στα πλοία που περνούν από το στενό, ώστε να χρηματοδοτήσει τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση.
Παράλληλα, η ιρανική ηγεσία θεωρεί ότι η δυνατότητα ελέγχου του Ορμούζ μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως διαπραγματευτικό χαρτί για την εξασφάλιση μακροπρόθεσμων εγγυήσεων ασφαλείας και αποτροπής έναντι των ΗΠΑ.
Νέες απώλειες για τις ΗΠΑ: Καταρρίψεις αεροσκαφών και αγνοούμενος χειριστής
Το Ιράν ανακοίνωσε ότι κατέρριψε δύο αμερικανικά αεροσκάφη την Παρασκευή, ένα F-15E και ένα A-10. O πρώτος πιλότος εντοπίστηκε και σώθηκε από τους Αμερικανούς το βράδυ της Παρασκευής. Η επιχείρηση εντοπισμού και απεγκλωβισμού του δεύτερου μέλους του πληρώματος του αμερικανικού F-15 που καταρρίφθηκε πάνω από το Ιράν εξελίχθηκε σε μία από τις πιο δύσκολες αποστολές των τελευταίων ετών για τις αμερικανικές δυνάμεις σύμφωνα με τους New York Times.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Axios από τρεις Αμερικανούς αξιωματούχους, ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ κατάφεραν να ανασύρουν σώο τον αξιωματικό οπλικών συστημάτων του μαχητικού, ο οποίος είχε παραμείνει για περισσότερες από 24 ώρες κρυμμένος σε ορεινή περιοχή του νοτιοδυτικού Ιράν.
Ο αξιωματικός τραυματίστηκε κατά την εκτίναξή του από το αεροσκάφος, ωστόσο διατήρησε την ικανότητα να μετακινείται πεζός και κατάφερε να αποφύγει τις ιρανικές δυνάμεις που τον αναζητούσαν.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι αμέσως μετά την κατάρριψη, ο πιλότος και ο αξιωματικός οπλικών συστημάτων κατόρθωσαν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους μέσω των συστημάτων επιβίωσης που διέθεταν. Ο πιλότος εντοπίστηκε και διασώθηκε μέσα σε λίγες ώρες, ενώ για τον δεύτερο άνδρα του πληρώματος χρειάστηκε πολυήμερη επιχείρηση έρευνας.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης αποστολής διάσωσης, ιρανικά πυρά έπληξαν αμερικανικό ελικόπτερο Black Hawk, προκαλώντας τραυματισμούς στο πλήρωμα. Παρά τις ζημιές, το ελικόπτερο παρέμεινε επιχειρησιακό και επέστρεψε με ασφάλεια.
Ανώτεροι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η CIA ενεργοποίησε παράλληλα επιχείρηση παραπληροφόρησης, διαρρέοντας ότι ο αγνοούμενος είχε ήδη εντοπιστεί και ότι βρισκόταν σε εξέλιξη χερσαία επιχείρηση απεγκλωβισμού. Στόχος ήταν να αποσπαστεί η προσοχή των ιρανικών δυνάμεων από την πραγματική τοποθεσία του αξιωματικού.
Την ίδια στιγμή, αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών αξιοποίησαν εξειδικευμένα μέσα επιτήρησης και εντοπισμού, καταφέρνοντας τελικά να προσδιορίσουν το ακριβές σημείο όπου είχε καταφύγει ο αγνοούμενος.
Μόλις οι πληροφορίες διαβιβάστηκαν στο Πεντάγωνο και στον Λευκό Οίκο, δόθηκε εντολή για άμεση επιχείρηση διάσωσης. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, στην περιοχή είχαν ήδη κινηθεί και μονάδες των Φρουρών της Επανάστασης με στόχο να εντοπίσουν πρώτες τον Αμερικανό αξιωματικό.
Η αποστολή εκτελέστηκε από ειδική μονάδα καταδρομέων, υπό ισχυρή αεροπορική κάλυψη. Αμερικανικά μαχητικά πραγματοποίησαν επιθέσεις κατά ιρανικών θέσεων, προκειμένου να εμποδίσουν την προσέγγιση των δυνάμεων της Τεχεράνης στην περιοχή.
Η επιχείρηση παρακολουθούνταν σε πραγματικό χρόνο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και κορυφαίους συνεργάτες του από το Situation Room του Λευκού Οίκου.
Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ έκανε λόγο για «μία από τις πιο τολμηρές επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών», σημειώνοντας ότι ο διασωθείς αξιωματικός φέρει τραύματα, αλλά η κατάστασή του δεν εμπνέει ανησυχία.
Παράλληλα, έχουν καταρριφθεί περισσότερα από 12 drones MQ-9 κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων. Οι απώλειες αυτές προκαλούν ερωτήματα για το κατά πόσο οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις έχουν πράγματι καταστρέψει την ιρανική αεράμυνα, όπως υποστηρίζουν.
Επίθεση κοντά στον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η επίθεση κοντά στον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, βλήμα έπληξε περιοχή κοντά στις εγκαταστάσεις, σκοτώνοντας έναν εργαζόμενο και προκαλώντας ζημιές.
Παρότι δεν καταγράφηκε αύξηση των επιπέδων ραδιενέργειας, ο επικεφαλής του οργανισμού Ραφαέλ Γκρόσι προειδοποίησε ότι επιθέσεις κοντά σε πυρηνικές εγκαταστάσεις ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την περιοχή. Οι συγκρούσεις επεκτείνονται πλέον πέρα από τα στρατιωτικά μέτωπα.
Το Ιράν ανακοίνωσε ότι έπληξε πλοίο που συνδέεται με το Ισραήλ στο Στενό του Ορμούζ, προκαλώντας πυρκαγιά. Παράλληλα, επιθέσεις έχουν σημειωθεί σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια, λιμάνια, αλλά και σε τεχνολογικές υποδομές στον Κόλπο.
Μεταξύ άλλων, έχουν δεχθεί πλήγματα εγκαταστάσεις της Oracle στο Ντουμπάι, κέντρα δεδομένων της Amazon στο Μπαχρέιν και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και ενεργειακές υποδομές στο Κατάρ. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι μόνο το τελευταίο 24ωρο κατέγραψαν 79 επιθέσεις με πυραύλους και drones.
Φόβοι για μακρόχρονο πόλεμο και παγκόσμιες επιπτώσεις
Η συνέχιση των συγκρούσεων αυξάνει τους φόβους ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να εμπλακούν σε μια μακρόχρονη και εξαιρετικά δαπανηρή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, όπως αναφέρει το Ιnvesting.com.
Παράλληλα, η άνοδος στις τιμές του πετρελαίου, η αβεβαιότητα στις αγορές, η αύξηση του κόστους μεταφορών και οι ανησυχίες για τον πληθωρισμό επηρεάζουν ήδη την παγκόσμια οικονομία.
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς η Ουάσιγκτον πιέζει για άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, το Ιράν επιμένει ότι θα διατηρήσει τον έλεγχο της περιοχής και το Ισραήλ εξετάζει νέα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι η σύγκρουση έχει ξεπεράσει τα όρια μιας αμιγώς στρατιωτικής αντιπαράθεσης και εξελίσσεται σε μια κρίση με παγκόσμιες οικονομικές, ενεργειακές και γεωπολιτικές συνέπειες.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
