Ο παρατεταμένος πόλεμος στο Σουδάν μεταξύ του στρατού και των παραστρατιωτικών Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (ΔΤΥ) έχει εισέλθει στον τέταρτο χρόνο του, βυθίζοντας στη φτώχεια τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών και προκαλώντας τον εκτοπισμό 11 εκατομμυρίων ανθρώπων. Η ανθρωπιστική κρίση που έχει προκύψει χαρακτηρίζεται από τον ΟΗΕ ως «η χειρότερη στον κόσμο».
Με αφορμή την τρίτη επέτειο από την έναρξη των συγκρούσεων, πραγματοποιείται σήμερα στο Βερολίνο διεθνής διάσκεψη δωρητών με στόχο την επανεκκίνηση των ειρηνευτικών συνομιλιών και τη συγκέντρωση πόρων για την ανακούφιση του πληθυσμού.
«Οι άνθρωποι είναι εξαντλημένοι», δηλώνει ο 42χρονος Άμγκαντ Άχμεντ από την Ομντουρμάν. «Τρία χρόνια πολέμου μάς έχουν εξαντλήσει. Έχουμε χάσει τη δουλειά μας, τις οικονομίες και κάθε αίσθηση σταθερότητας», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Στη διάσκεψη συμμετέχουν κυβερνήσεις, ανθρωπιστικές οργανώσεις και φορείς της κοινωνίας των πολιτών, ωστόσο οι δύο εμπόλεμες πλευρές έχουν αποκλειστεί από τις εργασίες της. Προηγούμενες διασκέψεις σε Λονδίνο και Παρίσι δεν οδήγησαν σε διπλωματική πρόοδο.
Παρά τους δεκάδες χιλιάδες νεκρούς από τον Απρίλιο του 2023, ο πόλεμος αυτός «δεν βρίσκεται πολύ συχνά στα φώτα της δημοσιότητας», υπογράμμισε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, σχεδόν 700 άμαχοι έχουν σκοτωθεί από επιθέσεις με drones από τον Ιανουάριο, κυρίως στις πολιτείες Νότιο Κορντοφάν και Μπλε Νείλου.
Εύθραυστη ηρεμία στο Χαρτούμ
Στην πρωτεύουσα Χαρτούμ επικρατεί μια εύθραυστη ηρεμία μετά την ανακατάληψή της από τον σουδανικό στρατό το 2025. Οι αγορές λειτουργούν ξανά, η κυκλοφορία έχει αποκατασταθεί και τα σχολεία πραγματοποιούν απολυτήριες εξετάσεις για πρώτη φορά μετά από δύο χρόνια.
Περίπου 1,7 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν επιστρέψει στην πόλη, παρότι οι κίνδυνοι παραμένουν, με τις αρχές να απομακρύνουν αργά δεκάδες χιλιάδες βόμβες που δεν έχουν εκραγεί.
Αποτυχημένες διπλωματικές προσπάθειες
Οι διπλωματικές προσπάθειες της τετράδας («quad»: ΗΠΑ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Αίγυπτος) δεν έχουν αποδώσει. Οι δύο πλευρές συνεχίζουν να συγκρούονται, με υποστήριξη από ξένες χώρες. Η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και η Τουρκία στηρίζουν τον σουδανικό στρατό, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγορούνται ότι εξοπλίζουν τις ΔΤΥ, κάτι που αρνούνται όλες οι εμπλεκόμενες χώρες.
Οι συνομιλίες που οργανώθηκαν από την quad διακόπηκαν όταν ο επικεφαλής του σουδανικού στρατού Άμπντελ Φάταχ αλ Μπουρχάν αμφισβήτησε τη συμμετοχή του Αμπού Ντάμπι.
«Εγκαταλελειμμένη κρίση»
Η υπεύθυνη του ΟΗΕ για το Σουδάν, Ντενίζ Μπράουν, δήλωσε ότι η χώρα βρίσκεται σε έναν φαύλο κύκλο βίας, εκτοπισμών και θανάτων. «Πρόκειται για την πιο επείγουσα και σύνθετη κρίση», τόνισε, ζητώντας να χρηματοδοτηθεί το ελάχιστο αναγκαίο για την επιβίωση του πληθυσμού.
Η έκκληση του ΟΗΕ για συγκέντρωση 2,9 δισ. δολαρίων το 2026 έχει καλυφθεί μόλις κατά 16%, καθώς η διεθνής βοήθεια μειώνεται. Η Μπράουν προτιμά ο πόλεμος να χαρακτηρίζεται «εγκαταλελειμμένη» και όχι «ξεχασμένη κρίση».
Στη διάσκεψη του Βερολίνου αναμένεται να εξεταστούν τρόποι άσκησης πίεσης στους βασικούς παράγοντες της σύγκρουσης, σύμφωνα με την εκπρόσωπο του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών Κάτριν Ντεσάουερ.
«Πολλοί εξωτερικοί παράγοντες εμπλέκονται σε αυτόν τον πόλεμο», ανέφερε ο εκπρόσωπος του Προγράμματος του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη στο Σουδάν, Λούκα Ρέντα, προσθέτοντας ότι όσο συνεχίζεται αυτή η εμπλοκή, οι πιθανότητες ειρήνευσης θα παραμένουν ελάχιστες.
Ανθρωπιστική καταστροφή και διεθνής κινητοποίηση
Ο πόλεμος έχει προκαλέσει τεράστια καταστροφή των υποδομών και έχει βυθίσει περίπου 50 εκατομμύρια κατοίκους στην επισιτιστική ανασφάλεια. Λιμός έχει ήδη κηρυχθεί σε περιοχές όπως η ελ Φάσερ και η Καντούγκλι, ενώ άλλες 20 περιοχές θεωρούνται σε κίνδυνο.
Από το Βερολίνο, ο πρόεδρος της Αφρικανικής Ένωσης Μαχαμούντ Αλί Γιούσουφ χαιρέτισε τη γερμανική πρωτοβουλία, σημειώνοντας ότι πραγματοποιείται «την ώρα που όλος ο κόσμος έχει επικεντρωθεί στο Ιράν, την Ουκρανία και σε άλλες κρίσεις».
Η Γερμανία ανακοίνωσε επιπλέον συνεισφορά 20 εκατ. ευρώ στο Σουδάν, με στόχο η διάσκεψη να συγκεντρώσει τουλάχιστον ένα δισ. ευρώ. «Πρέπει να προσπαθήσουμε να αναπληρώσουμε αυτά που άλλοι, περιλαμβανομένων των ΗΠΑ, δεν καταφέρνουν δυστυχώς να κάνουν», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ.
Ο ίδιος τόνισε ότι είναι προς το συμφέρον και της Γερμανίας να αποφευχθεί νέα κρίση πείνας στο Σουδάν, ώστε να μην επαναληφθεί η μεγάλη μεταναστευτική ροή που παρατηρήθηκε το 2015-16.